Porady: Prawo w pigułce

§ Wysokość odprawy pośmiertnej

Kodeks pracy przewiduje, że w razie śmierci pracownika w czasie trwania stosunku pracy lub pobierania po jego rozwiązaniu zasiłku z tytułu niezdolności do pracy wskutek choroby, rodzinie zmarłego przysługuje od pracodawcy odprawa pośmiertna. Rodzina ma prawo do odprawy, nawet gdy do zgonu doszło z ewidentnej winy pracownika, nawet gdy popełnił on samobójstwo. Odprawę pośmiertną dzieli się w częściach równych między wszystkich uprawnionych. Wysokość odprawy stanowi wielokrotność wynagrodzenia, która jest uzależniona od zakładowego stażu pracy: • jednomiesięczne wynagrodzenie, jeśli pracownik był zatrudniony krócej niż 10 lat, • trzymiesięczne wynagrodzenie w wypadku zatrudnienia wynoszącego co najmniej 10 lat, • sześciomiesięczne wynagrodzenie, gdy pracownik był zatrudniony co najmniej 15 lat. Gdy zmarły był zatrudniony w kilku miejscach, odprawa musi być naliczona w każdym miejscu pracy odrębnie. Odprawa nie przysługuje, jeżeli pracodawca ubezpieczył pracownika na życie, a wypłacone odszkodowanie nie jest niższe od kwoty odprawy pośmiertnej. Jeżeli odprawa przysługuje tylko jednemu członkowi rodziny, to firma wypłaca mu połowę świadczenia naliczonego na podstawie stażu pracy.

§ Opieka na dziecko

Pracownikowi wychowującemu przynajmniej jedno dziecko w wieku do lat 14 przysługuje w ciągu roku kalendarzowego zwolnienie od pracy w wymiarze dwóch dni z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. Niezależnie od tego, ile dzieci ma pracownik, zawsze są to tylko dwa dni. Prawo do opieki przysługuje tylko na dany rok kalendarzowy, niewykorzystane do końca roku dni nie przechodzą na następny rok. Pracownik może zrezygnować z tego uprawnienia, ale szef nie może go do takiej decyzji zmusić. Nie może także uzależnić udzielenia dni na opiekę od wcześniejszego wykorzystania urlopu wypoczynkowego. Na prawo do dwóch dni na opiekę nie wpływa również to, że w danym roku pracownik był na urlopie macierzyńskim lub wychowawczym, nie ma też znaczenia staż podwładnego, ani wymiar czasu pracy. Wolnego na opiekę udziela się na wniosek pracownika i zawsze w pełnych dniach. Dwa dni wolnego przysługują na dziecko wychowywane przez rodziców, ale także w rodzinie zastępczej i przysposobione.

§ Regulamin pracy

Regulamin pracy tworzy się na potrzeby konkretnej firmy. Każda firma zatrudniająca przynajmniej 20 osób musi mieć taki regulamin. Regulaminu nie wprowadza się, gdy w danym zakładzie obowiązują postanowienia układu zbiorowego pracy. Nie ma natomiast znaczenia, w jakim wymiarze czasu pracy pracownicy są zatrudnieni. Regulamin pracy powinien ustalać w szczególności: • organizację pracy, warunki przebywania na terenie zakładu pracy w czasie pracy i po jej zakończeniu, wyposażenie pracowników w narzędzia i materiały, • systemy i rozkłady czasu pracy oraz przyjęte okresy rozliczeniowe, • termin, miejsce, częstotliwość wypłaty wynagrodzenia, • rodzaje prac i wykaz stanowisk dozwolonych i zabronionych, • obowiązki dotyczące BHP oraz ochrony przeciwpożarowej, • przyjęty u danego pracodawcy sposób potwierdzania obecności w pracy oraz usprawiedliwiania nieobecności w pracy, • system kar za wykroczenia pracowników. Każdy pracownik powinien znać treść regulaminu pracy, dlatego przyjmując do pracy nową osobę, należy zapoznać ją z tym dokumentem, potwierdzając ten fakt pisemnym oświadczeniem pracownika, które powinno być przechowywane w jego aktach osobowych.

§ Szkody wyrządzone osobie trzeciej

W przypadku wyrządzenia przez pracownika przy wykonywaniu przez niego obowiązków pracowniczych szkody innemu pracownikowi, do jej naprawienia zobowiązany jest wyłącznie pracodawca. Taką zasadę ustanawia art. 120 § 1 Kodeksu pracy. Natomiast pracownik, który wyrządził szkodę osobie trzeciej, odpowiada z tego tytułu przed pracodawcą na zasadach określonych w art. 120 § 2 Kodeksu pracy. Pracodawca musi naprawić szkodę wyrządzoną przez pracownika osobie trzeciej w pełnej wysokości. Natomiast winny pracownik poniesie odpowiedzialność w wysokości wyrządzonej straty, ale nieprzekraczającej trzymiesięcznego wynagrodzenia (w przypadku winy nieumyślnej) lub w pełnej wysokości bez ograniczeń (w przypadku winy umyślnej).

§ Pensje minimalne

Od 1 stycznia 2009 r. osobie zatrudnionej na pełnym etacie płacimy nie mniej niż 1276 zł brutto. To o 150 zł brutto więcej niż w 2008 r. Jednak część osób dostanie tę podwyżkę w różnych kwotach. Aby obliczyć, ile pracownik powinien dostać na rękę (kwota netto), musimy wiedzieć: • jakie mamy zastosować koszty uzyskania przychodów, • czy pracownik złożył oświadczenie PIT-2 w celu zmniejszenia zaliczki na podatek dochodowy o 1/12 kwoty zmniejszającej podatek, określonej w pierwszym przedziale obowiązującej skali podatkowej. Składki są natomiast jednakowe dla wszystkich. Liczymy zatem minimalną pensję netto dla pracownika: • z podstawowymi kosztami uzyskania przychodu, który złożył PIT-2 i który go nie złożył, • z podwyższonymi kosztami uzyskania przychodu, który złożył PIT-2 i który go nie złożył.

§ Prawo spadkowe

Inny niż dotychczas będzie porządek dziedziczenia, jeśli zmarły nie pozostawił potomstwa. Wtedy jego spadkobiercami staną się małżonek i rodzice, ale jeśli oboje rodzice żyją – już bez rodzeństwa. Według dotychczasowych przepisów bracia i siostry dziedziczyły po bezpotomnym spadkodawcy wraz z jego rodzicami. Teraz proponuje się, aby rodzeństwo (albo w zastępstwie ich potomstwo) dziedziczyło, wchodząc w miejsce rodzica, dopiero gdy ten nie żyje. Jeśli zmarły nie pozostawi własnego potomstwa ani małżonka, nie żyją również jego rodzice, nie ma rodzeństwa, ani ich potomstwa, cały spadek będzie przypadać w częściach równych jego dziadkom. Gdy jednak któryś z dziadków nie dożył spadku, dziedziczyć jego udział mają jego dzieci.

§ Kolejne deklaracje online

Od 1 stycznia 2009 r. podatnicy mogą wysłać kolejnych 20 deklaracji podatkowych drogą elektroniczną. Będą to m.in. deklaracje PIT-40 (roczne obliczenie przez płatnika podatku od dochodu uzyskanego w roku podatkowym), PIT-16 (wniosek o zastosowanie opodatkowania w formie karty podatkowej), PIT-28A (informacja o przychodach z działalności prowadzonej na własne nazwisko oraz najmu i dzierżawy), CIT-6R (deklaracja o wysokości pobranego podatku dochodowego od dochodów z dywidend oraz innych przychodów z udziałów w zyskach osób prawnych), CIT-8A (zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu lub straty przez podatkową grupę kapitałową), CIT-10R (deklaracja o wysokości pobranego zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych nie mających siedziby lub zarządu na terytorium Polski). Zatem od 1 stycznia podatnicy mogą wysyłać przez internet w sumie 81 różnych deklaracji.

§ Kasy fiskalne bez zmian

Z dniem 1 stycznia 2009 r. weszło w życie nowe rozporządzenie w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas fiskalnych. W rozporządzeniu przedłużono o rok dotychczas obowiązujące zwolnienia. Nowością jest zwolnienie dla usług prowadzenia gier losowych, zakładów wzajemnych i gier na automatach, w tym na automatach o niskich wygranych, które podlegają podatkowi od gier. Bez zmian zwolnieniu podlegać będą nadal usługi telekomunikacyjne, prawnicze, rachunkowo-księgowe, sekretarskie i tłumaczeniowe oraz usługi w dziedzinie edukacji, ochrony zdrowia i opieki społecznej. Utrzymana została zasada, że pozostali podatnicy muszą rozpocząć ewidencjonowanie sprzedaży przy użyciu kasy fiskalnej po przekroczeniu w poprzednim roku kwoty obrotów w wysokości 40 tys. zł. Jeśli natomiast jest to dla nich pierwszy rok działalności gospodarczej, muszą zainstalować kasę po przekroczeniu 20 tys. zł. Firmy zajmujące się m.in. sprzedażą sprzętu rtv, oprogramowania komputerowego, płyt CD, DVD oraz taksówkarze muszą zainstalować kasę bez względu na wysokość osiąganych obrotów.

§ Mniej danych na fakturze
Na fakturach nie trzeba już będzie wpisywać kwoty brutto wyrażonej słownie, a także wartości sprzedaży brutto z podziałem na kwoty dotyczące poszczególnych stawek podatku, zwolnionych lub nie podlegających opodatkowaniu. Data sprzedaży będzie konieczna tylko wtedy, gdy jest inna niż data wystawienia faktury. Na fakturach nie musimy już podawać symbolu PKWiU (albo odpowiedniego przepisu), jeśli towar lub usługa jest obciążona niższą stawką VAT. Wymóg ten pozostał przy sprzedaży zwolnionej.

§ Wzrosną świadczenia

Od 1 stycznia 2009 r. w związku ze wzrostem płacy minimalnej do 1276 zł wzrosną również inne świadczenia powiązane z tym wskaźnikiem. Wzrośnie dodatek za każdą godzinę pracy w porze nocnej, który stanowi 20% stawki godzinowej, wynikającej z minimalnego wynagrodzenia. Wyższa też będzie maksymalna odprawa pieniężna przysługująca zwolnionym z pracy z przyczyn niedotyczących pracowników. Odprawa nie może jednak przekroczyć 15-krotności minimalnego wynagrodzenia, czyli kwoty 19 140 zł. Nowa stawka wynagrodzenia wpłynie również na wysokość świadczeń z ubezpieczenia społecznego w razie choroby czy macierzyństwa. Zwiększy się także wysokość odszkodowania, o które może wystąpić pracownik, wobec którego pracodawca naruszył zasadę równego traktowania w zatrudnieniu. Ma on prawo do rekompensaty nie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę.

§ Utrudnienia dla bezrobotnych

Od 1 stycznia 2009 r. osoby bezrobotne i pobierające stypendia szkoleniowe nie wyleczą się na koszt ubezpieczenia zdrowotnego bliskich. Od tego dnia nikt z rodziny nie zgłosi już do ubezpieczenia zdrowotnego jako członka rodziny bezrobotnego. Ta sama zasada dotyczy osoby pobierającej stypendium w okresie odbywania szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego w miejscu pracy, na co została skierowana przez podmiot inny niż powiatowy urząd pracy.

§ Spory przed sądem pracy

Zgodnie z art. 242 § 1 Kodeksu pracy pracownik może dochodzić roszczeń ze stosunku pracy na drodze sądowej. Większość spraw w I instancji rozstrzyga właściwy sąd rejonowy, np. sprawy dotyczące przywrócenia do pracy, odszkodowania za wypowiedzenie, którego dokonano z naruszeniem prawa, czy istnienia stosunku pracy. Natomiast sąd okręgowy rozpatruje sprawy z zakresu praw autorskich i pokrewnych oraz prawa prasowego, a także te, których wartość przekracza 75 tys. zł. Od marca 2006 r. nie obowiązuje już zasada, że postępowanie w sprawach o roszczenia ze stosunku pracy jest wolne od opłat sądowych. W przypadku spraw z prawa pracy wnosi się opłatę podstawową w wysokości 30 zł, ale tylko od apelacji, zażalenia, skargi kasacyjnej i skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Gdy pracownik wniesie pozew w sprawach o wartości przedmiotu sporu powyżej 50 tys. zł, musi od wszystkich pism podlegających opłacie uiścić pięcioprocentową opłatę stosunkową. Może się jednak zwrócić do sądu i ubiegać o zwolnienie z tych kosztów.

Drukuj

Wróć