Prawo w pigułce

PRAWO W PIGUŁCE

Pracownik za granicą

Oddelegowanie przez polskiego pracodawcę pracownika do pracy za granicą powoduje, że konieczne staje się stosowanie nie tylko przepisów polskich, lecz również przepisów umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, przepisów wspólnotowych oraz przepisów wewnętrznych danego kraju. Ewentualne błędy skutkować mogą nie tylko zaległościami podatkowymi czy ubezpieczeniowymi w Polsce, ale także w kraju, w którym praca jest wykonywana. Pracodawca musi ustalić, czy praca za granicą będzie podróżą służbową czy odesłaniem, zapewnić pracownikowi niedyskryminujące warunki pracy w stosunku do pracowników danego kraju, określić, w którym kraju będzie podlegało opodatkowaniu wynagrodzenie pracownika oraz ustalić właściwe ustawodawstwo w zakresie ubezpieczeń społecznych.

Faktura wystawiona w walucie obcej

Od stycznia 2009 r. zmieniły się regulacje dotyczące zawierania umów i fakturowania, dzięki czemu możliwe są rozliczenia pomiędzy krajowymi firmami w walutach obcych, bez konieczności uzyskiwania indywidualnych zezwoleń dewizowych. Jednak zgodnie z przepisami o VAT, podatnik powinien na fakturze wykazać kwotę podatku wyłącznie w złotówkach. Przeliczenia dokonuje się według kursu średniego danej waluty obcej ogłoszonego przez NBP na ostatni dzień roboczy poprzedzający dzień powstania obowiązku podatkowego. Jeśli jednak podatnik może wystawić fakturę przed powstaniem obowiązku podatkowego i wystawi ją w przewidzianym przepisami terminie, wówczas przeliczenia na złote dokonuje się według kursu średniego danej waluty obcej ogłoszonego przez NBP na ostatni dzień roboczy poprzedzający dzień wystawienia faktury. W przypadku faktury korygującej stosuje się kurs z faktury pierwotnej.

Mniej obowiązków podczas zawieszenia działalności

Przedsiębiorca zawieszający działalność gospodarczą ma być zwolniony ze wszystkich dokumentacyjnych i sprawozdawczych obowiązków, które nie są konieczne dla ustalenia jego zobowiązań wobec państwa lub osób prywatnych. Ponadto zgodnie z propozycją zmian w Kodeksie spółek handlowych można będzie - na podstawie uchwały wspólników (albo uchwały walnego zgromadzenia) - nie przeprowadzać zwyczajnego zgromadzenia (albo zwyczajnego walnego zgromadzenia wspólników) w spółce za rok obrotowy, w którym działalność spółki była zawieszona i nie doszło do zamknięcia ksiąg rachunkowych. W obecnym stanie prawnym przedsiębiorca w okresie zawieszenia działalności gospodarczej nie jest zwolniony z obowiązków wynikających z ustawy o rachunkowości, czyli z prowadzenia ksiąg rachunkowych, sporządzania badania, składania go w sądzie rejestrowym oraz składania do publikacji sprawozdania finansowego, jak również sporządzania i składania sprawozdania z działalności. Natomiast w spółkach kapitałowych zwyczajne zgromadzenie wspólników (zwyczajne walne zgromadzenie) odbywa się nawet wówczas, gdy działalność gospodarcza spółki w całym poprzedzającym okresie była zawieszona. Proponowane zmiany mają zwolnić w okresie zawieszenia działalności z ww. obowiązków, przy czym zwolnienie to dotyczyć ma tylko pełnego roku obrotowego, w którym trwa stan zawieszenia. Projekt dotyczy spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i spółek komandytowych (wyjątkowo też: spółek komandytowo-akcyjnych i spółek akcyjnych).

Abonamenty medyczne dla pracowników

Pracodawcy często wykupują dla pracowników możliwość korzystania z usług medycznych oferowanych w ramach specjalnych kart usług medycznych. Czy powoduje to dla pracowników przychód podlegający opodatkowaniu? Generalnie pracodawca powinien doliczyć do przychodu pracownika wartość faktycznie otrzymanych przez niego świadczeń, w tym usług medycznych, stosując w tym celu cenę zakupu usługi. Jednak w przypadku, gdy wartości świadczeń medycznych nie można przyporządkować do świadczeń uzyskiwanych przez konkretnego pracownika, gdzie opłata jest wnoszona ryczałtowo za określoną grupę pracowników bez względu na to, czy pracownik z usług medycznych korzystał, czy też nie korzystał, brak jest podstaw do ustalenia dla konkretnego pracownika kwoty przychodu uzyskanego z tytułu finansowania przez pracodawcę kosztów usług medycznych. Nie sposób bowiem stwierdzić, czy pracownik rzeczywiście otrzymał owo świadczenie i jaka jest jego wartość. Artykuł 11 ust. 1 PDOFizU bezwzględnie warunkuje możliwość uznania za przychód wartości nieodpłatnego świadczenia otrzymaniem tego świadczenia. Inaczej mówiąc, w przypadku świadczeń nieodpłatnych opodatkowaniu może podlegać tylko przychód rzeczywiście otrzymany, a nie możliwy do otrzymania (wartość otrzymanego świadczenia, a nie możliwość skorzystania z świadczenia).

Zwolnienia od kosztów sądowych

O zwolnienie z kosztów sądowych może się ubiegać osoba, która złożyła oświadczenie na urzędowym formularzu, że nie jest w stanie ponieść ich bez uszczerbku dla utrzymania swego i rodziny. Wniosek składa się w sądzie, w którym sprawa się toczy. Orzeczenie sądu może zwalniać z całości kosztów sądowych lub ich części. Zwolnienie dotyczy tylko sprawy, w której je przyznano, ale rozciąga się na wszystkie instancje, także na postępowanie komornicze. Koszty sądowe nie obejmują wydatków na adwokata, ale można się ubiegać o adwokata z urzędu.

Przerwa śniadaniowa

Pracodawca zobowiązany jest do udzielenia każdemu pracownikowi, którego dobowy wymiar czasu pracy wynosi co najmniej 6 godzin, 15-minutowej przerwy wliczonej do czasu pracy (tzw. przerwa śniadaniowa). Przepisy nie określają precyzyjnie zasad udzielania tej przerwy, ustalenie terminu przerwy należy do pracodawcy, w wielu przypadkach o porze wykorzystywania przerwy decyduje sam pracownik. Ponieważ przepisy precyzują, że czas tzw. przerwy śniadaniowej to minimum 15 minut, przerwa ta nie może być rozbijana np. na dwie po 5 i 10 minut. Przerwa powinna przypadać po przepracowaniu pewnej (znacznej nawet) części dobowego wymiaru czasu pracy. Niedopuszczalne jest skracanie o tę przerwę czasu pracy w danym dniu.

L-4 z zagranicy

Gdy polski pracownik zachoruje za granicą, o jego niezdolności do pracy orzeka miejscowy lekarz. W przypadku zaświadczeń wystawionych na terytorium państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu, a także krajów będących stroną umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym i Szwajcarii nie trzeba ich tłumaczyć na język polski. Natomiast zaświadczenia z pozostałych krajów muszą być przetłumaczone.

Przywrócenie do pracy a urlop

Pracownik w wieku przedemerytalnym podlega szczególnej ochronie przed rozwiązaniem stosunku pracy. Dlatego po bezpodstawnym zwolnieniu, w przypadku przywrócenia go do pracy w firmie, należy mu się pensja za cały czas pozostawania bez zajęcia. Pracodawca będzie się musiał liczyć również z koniecznością uregulowania odsetek za ten okres. Taki pracownik nie nabywa jednak prawa do urlopu wypoczynkowego, czy nagrody jubileuszowej. W tym czasie nie pozostaje bowiem w stosunku pracy.

Skarga na urzędnika

Prawo skargi na organy administracji gwarantuje Konstytucja. Skarga może być złożona w interesie publicznym albo w sprawie własnej lub innej osoby, za jej zgodą. Skargę składa się do właściwych do jej rozpatrzenia organów państwowych i samorządowych. Można ją wnieść na piśmie osobiście, listownie, faksem albo pocztą elektroniczną. Można poskarżyć się także ustnie do protokołu, który podpisują wnoszący skargę i przyjmujący zgłoszenie. Skarga powinna zawierać imię i nazwisko oraz adres osoby ją wnoszącej. Anonimy pozostawia się bez rozpoznania. Skarga musi być rozpatrzona najpóźniej w ciągu miesiąca. O sposobie rozstrzygnięcia sprawy urząd powiadamia skarżącego się. Odmowne załatwienie skargi powinno zawierać uzasadnienie. Przy załatwianiu skarg nie ma odwołań w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego. Skargę można jedynie ponowić, ale wówczas trzeba wskazać na nowe okoliczności sprawy.

Składki na ubezpieczenie pracownika

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe pracowników stanowi przychód w rozumieniu art. 12 ust. 1 Ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 200 r. nr 14 poz. 176 ze zm.). Jest on też podstawą naliczania składki chorobowej i wypadkowej. Składki te finansują:

• na ubezpieczenie emerytalne - w równych częściach - po 9,76% - pracodawca i pracownik (łącznie 19,52%),
• na ubezpieczenie rentowe - pracodawca 4,5%, pracownik 1,5% (łącznie 6%),
• na ubezpieczenie chorobowe - w całości pracownik 2,45%,
• na ubezpieczenie wypadkowe - w całości pracodawca 1,67% (stopa procentowa składki jest zróżnicowana, zależy od liczby osób podlegających ubezpieczeniu wypadkowemu, a także od rodzaju prowadzonej działalności),
• na ubezpieczenie zdrowotne - 9% (7,75% odlicza się od zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych).

Roczna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe nie może być wyższa w danym roku kalendarzowym od kwoty odpowiadającej 30-krotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z III kwartału roku poprzedniego. W 2009 r. górny pułap składki wyniósł 95 790 zł. Po przekroczeniu tego pułapu płatnik składek nie musi już odprowadzać składki emerytalnej i rentowej, natomiast nadal musi opłacać składkę na ubezpieczenie chorobowe, wypadkowe i zdrowotne.

Wzór naliczania odsetek za zwłokę

Kz × L × O

-------------- = On = Opz

365

Gdzie poszczególne symbole i liczby oznaczają:

Kz - kwotę zaległości

L - liczbę dni zwłoki

O - stawkę odsetek za zwłokę w stosunku rocznym

365 - liczbę dni w roku

On - kwotę odsetek

Opz - kwotę odsetek po zaokrągleniu

Jeśli zadłużenie powstało w okresach, w których obowiązywały różne stawki odsetek za zwłokę, nalicza się je odrębnie za każdy z tych okresów.

Od początku 2010 r. opłacamy nową składkę za pracowników

Pracodawcy zatrudniający pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze od stycznia 2010 r. zobowiązani będą do opłacania składki na Fundusz Emerytur Pomostowych (FEP). Stopa składki na FEP wynosi 1,5% podstawy wymiaru, finansowana jest w całości przez płatnika składek. Do końca 2009 r. pracodawcy mają zatem czas na ostateczne określenie stanowisk, na których praca zaliczana będzie do prac w szczególnych warunkach. Składki na FEP opłacać się będzie za pracownika bez względu na wymiar czasu pracy określony w umowie o pracę. Pracownik musi spełnić łącznie następujące warunki:

• urodzić się po dniu 31 grudnia 1948 r.;
• wykonywać prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o których mowa w art. 3 ust. 1  i 3 ustawy o emeryturach pomostowych (wykaz tych prac tworzy pracodawca).

Obowiązek opłacania składek na FEP za wskazanego powyżej pracownika powstaje z dniem rozpoczęcia wykonywania przez niego pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, a ustaje z dniem zaprzestania wykonywania tych prac. Zgłoszenie danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze płatnik składek przekazuje do ZUS do dnia 31 marca danego roku kalendarzowego za poprzedni rok kalendarzowy. Składek na FEP nie opłacamy jedynie od przychodów:

• wynagrodzenia za czas niezdolności od pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną,
• zasiłków,
• określonych w § 2 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz. U. nr 161, poz. 1106, z późn. zm.).

   

Drukuj

Wróć