Raport - Rynek papierosów i wyrobów tytoniowych

RYNEK PAPIEROSÓW I WYROBÓW TYTONIOWYCH

Określenie „wyroby tytoniowe” w pierwszej chwili nasuwa nam skojarzenia z papierosami. Faktycznie, w ujęciu wartościowym rynku wyrobów tytoniowych,papierosy zajmują pierwszoplanową pozycję. Rynek tytoniu oraz cygar i cygaretek to zaledwie „przystawki”. Potwierdzeniem tej tezy niech będzie zestawienie wartościowe udziałów rynkowych poszczególnych grup. Według danych firmy badawczej Nielsen, w okresie październik 2007 r. – wrzesień 2008 r., wartość samego rynku papierosów wynosiła 15,38 mld zł. W tym samym okresie segment tytoniu do papierosów i fajek zanotował wartość w wysokości 209 mln zł, a cygara i cygaretki – 542 tys. zł.

W tym miejscu należy poczynić istotną uwagę związaną z metodologią zbierania informacji. Dane dotyczące rynku cygaretek i cygar zbierane są wyłącznie w oparciu o sprzedaż prowadzoną w hipermarketach (czyli placówkach o powierzchni większej niż 2500 m2). Zatem wzmiankowana wyżej kwota nie oddaje całego obrazu rynku sprzedaży cygar i cygaretek. Na marginesie można dodać, iż zwłaszcza cygara coraz śmielej zapuszczają się w inne kanały dystrybucji, a mianowicie HoReCa – hotele, restauracje, catering. Prasa branżowa związana z gastronomią mocno promuje włączanie cygar do oferty lokali – pubów, restauracji i innych. Sprzedaż w ujęciu ilościowym może nie wygląda imponująco na skalę pojedynczego lokalu, jednak na sprzedaży tych produktów restauratorzy osiągają bardzo wysoką marżę.

PAPIEROSY

 Skoro papierosy reprezentują około 98% sprzedaży branży wyrobów tytoniowych, zacznijmy nasz przegląd od tej właśnie grupy. Wiele badań dotyczących postępowania konsumentów wskazuje, iż papierosy są kategorią, w której występuje najsilniejsze przywiązanie konsumenta do marki produktu. Tak jak w zakresie np. groszku konserwowego czy płynu do płukania tkanin pozwalamy sobie dość często na zmianę marek i eksperymentowanie z nowymi, tak deklarujemy silną więź z nabywaną marką papierosów. Wydawać by się zatem mogło, iż segment papierosów będzie bardzo statyczny, po co zmieniać to, do czego konsumenci są przywiązani. Wieloletnia obserwacja rynku pokazuje jednak, iż to przywiązanie nie jest bynajmniej tak silne, jak deklarują sami konsumenci. Nie wchodząc na razie w drobne zmiany odnotowywane z roku na rok, warto sięgnąć pamięcią choćby po wygląd naszej półki sklepowej z papierosami sprzed 10 czy 8 lat - zobaczymy tam marki, które zakończyły swój rynkowy żywot lub są o krok od tego, natomiast czołowe marki - niegdyś w jednej postaci, występują teraz w wielkiej liczbie odmian, papierosy typu Slim były ledwo dostrzegalne i sporadycznie nabywane, w tej chwili przeżywają swój złoty okres. Podobnie z wyglądem opakowań - nieustanne zmiany. Te wszystkie zmiany następują wbrew pozorom dość szybko, choć typowa analiza przeprowadzana w układzie rok do roku aż tak dobitnie nie jest w stanie tego zobrazować. W okresie październik 2007 - wrzesień 2008 sprzedano niemal 48,5 mld sztuk papierosów - o 447 mln sztuk więcej niż w analogicznym okresie poprzedniego roku. Oznacza to ilościowy wzrost rynku na poziomie 0,9%. Tradycyjnie, znacznie szybciej rósł rynek w ujęciu wartościowym - z 13,27 mld zł do 15,38 mld zł. Ten ponad dwumiliardowy wzrost wartości rynku w ujęciu procentowym oznacza dokładnie 15,9% tempo wzrostu. Ponieważ, jak wskazano wcześniej, sprzedaż ilościowa papierosów była niewielka, nie odnotowano także większych zmian w popularności określonych kategorii cenowych, zatem źródeł wzrostu należy upatrywać w kolejnych obciążeniach fiskalnych nakładanych na tę grupę produktów. Struktura sprzedaży papierosów analizowana pod kątem długości wykazuje trwałą dominację papierosów typu King Size - stanowią one dokładnie trzy czwarte (75%) sprzedaży papierosów, w stosunku do poprzedniego okresu odnotowano niewielki wzrost - o 0,7%. Drugą pod względem wielkości grupą asortymentową są papierosy najkrótsze - 70 mm. Udział tej grupy odnotowuje systematyczne spadki - od 20% sprzedaży w ujęciu ilościowym w 2006 r., poprzez 17,4% w 2007 r., aż do 14,4% w 2008 r. Wraz ze spadkiem popularności papierosów 70 mm zaobserwować można równolegle wzrost sprzedaży tzw. setek - 100 mm. O ile w 2006 r. ich sprzedaż stanowiła 5% całości, w 2007 r. było to już 6,5%, a w 2008 r. - 8,8%. Papierosy zaliczone do innych klas długości - Small Size, 95 mm, 120 mm i 90 mm - w strukturze ilościowej sprzedaży nie sięgają nawet jednego procenta wolumenu, a zmiany obserwowane rok do roku nie wykazują istotnych zmian czy tendencji. O ile długość papierosa być może nie jest elementem budzącym u palaczy zdecydowane emocje i przywiązanie, o tyle nawet pobieżna obserwacja wskazuje, iż o wiele silniejsze jest przywiązanie do smaku papierosa. Osoby palące papierosy mentolowe mają spore opory przed sięgnięciem po papieros zwykły, w drugą stronę występuje podobna tendencja, choć chyba o słabszej sile. Na rodzimym rynku stosuje się podział na papierosy zwykłe i mentolowe, w krajach Europy Zachodniej coraz lepiej przyjmowane są na rynku papierosy aromatyzowane nieco niecodziennymi z naszego punktu widzenia dodatkami - o smaku czekolady, wanilii czy porzeczek. Produkty te cieszą się tam szczególną popularnością wśród najmłodszych konsumentów. Wracając do rodzimych wyników sprzedaży, proporcje sprzedaży papierosów zwykłych i mentolowych wskazują na dość wolno, lecz systematycznie rosnący udział tych ostatnich. Papierosy mentolowe w 2006 r. stanowiły 14% wolumenu, w 2007 r. było to już 14,4%, a jeszcze silniejszy wzrost odnotowano w stosunku do 2008 r. - udział „mentoli" wyniósł 15,7%. Kolejny podział segmentu papierosów opiera się o kryterium zawartości nikotyny. Wcześniejszy, składający się z kilku kategorii - Full Flavour, Light, Super Light i Ultra Light w związku z wymogami Unii Europejskiej został zastąpiony kolorystyką opakowań. Papierosów będących w legalnym obrocie w krajach UE nie można już od kilku lat oznaczać jako „Light", „Super Light" lub „Ultra Light". Przyjęło się, że papierosy „zwykłe" (ang. „Full Flavour") są w opakowaniach czerwonych lub z czerwonym logo, natomiast te z obniżoną zawartością tytoniu i substancji smolistych są wyróżnione kolorem niebieskim, błękitnym lub srebrnym. Osobno papierosy mentolowe wyróżnia kolor zielony. W okresie październik 2007 - wrzesień 2008 udział ilościowy w sprzedaży ogółem papierosów w przypadku dawnego segmentu Full Flavour wyniósł 37,8%, a w odniesieniu do dawnej kategorii Ligot 50,8%. Przeciętnie co dziesiąty sprzedany papieros reprezentował poprzednią kategorię Super Light (10,7%). Natomiast znaczenie byłego segmentu Ultra Light było niewielkie i nie zmieniło się w porównaniu z poprzednim okresem - papierosy tego typu stanowiły 0,6% sprzedaży. Warto odnotować, iż kategoria Full Flavour odnotowała lekki spadek sprzedaży (o 1,9%), co z kolei przełożyło się na wzrost sprzedaży papierosów Light (o 1,4%) i Super Light (o 0,5%). Zakładać można, iż tendencja do przechodzenia na coraz „lżejsze" papierosy nadal będzie się utrzymywać. Struktura sprzedaży papierosów analizowana pod kątem wielkości opakowania nie wskazuje na rewolucyjne zmiany na rynku. Nadal ponad 80% (a dokładnie 84,1%) sprzedaży stanowią papierosy w opakowaniu zawierającym 20 sztuk. W stosunku do poprzedniego okresu odnotowano niewielki, bo wynoszący 0,5% wzrost. Większe zmiany nastąpiły w pozornie zbliżonych do siebie opakowaniach - 24 i 25 sztuk. Opakowania zawierające 24 papierosy w stosunku do 2007 r. odnotowały istotny wzrost sprzedaży (o 1,9%) i w strukturze ilościowej w 2008 r. stanowiły 8,4% wolumenu. Równolegle spadał udział opakowań 25 sztuk - od 7,7% w 2007 r. do 5,2% w 2008 r. Przekłada się to na 2,4% spadku. Obserwując te zmiany na przestrzeni ostatnich trzech lat można zauważyć, iż opakowania po 24 i po 25 sztuk w pewien sposób zmieniają się miejscami w strukturze sprzedaży. Rośnie popularność opakowań 24, spada opakowań po 25 papierosów. Większe opakowania nie cieszą się powodzeniem - sprzedaż opakowań 30 sztuk stanowi 1,2% wolumenu, a 40 sztuk - 1,1%. W obu kategoriach nie odnotowano zmian. Struktura rynku papierosów oceniana pod względem poziomu cenowego nie zmieniła się praktycznie w stosunku do danych prezentowanych w ubiegłorocznym raporcie. Dominującą w sprzedaży ilościowej grupę stanowią papierosy zaliczone do kategorii niskiej ceny. Stanowiły one w 2008 r. 59,2% w ujęciu ilościowym oraz 54,2% pod względem wartości sprzedaży. Druga grupa to papierosy o średniej cenie - ilościowo złożyły się na 28,5% rynku, w wartości sprzedaży na 30,5%. Najniższy udział w sprzedaży tradycyjnie miały papierosy najdroższe (kategoria Premium), które przy ilościowej sprzedaży na poziomie 12,3% ogółu papierosów przełożyły się - z racji ceny - na 15,3% udziału w wartości całego rynku. Systematycznie rośnie rynek papierosów aromatyzowanych, który jeszcze do niedawna był wyłącznie rynkiem papierosów mentolowych. Ostatnio papierosy aromatyzowane notują dynamiczny wzrost sprzedaży. Dużą grupę wśród konsumentów papierosów smakowych stanowią kobiety. Zakupu papierosów konsumenci dokonują najchętniej w trzech typach placówek handlowych - kioskach, małych oraz średnich sklepach detalicznych. Niemal trzy czwarte sprzedaży papierosów odbywa się przy ich udziale. W okresie październik 2007 - wrzesień 2008, monitorująca rynek firma badawcza Nielsen odnotowała, iż najczęściej jako miejsce zakupu papierosów klienci wybierali małe sklepy spożywcze - 25,4% sprzedaży ogółem. W stosunku do poprzedniego okresu odnotowano niewielki spadek znaczenia tego kanału - o 1,6%. Drugą pod względem popularności placówką wybieraną przez palaczy były średnie sklepy spożywcze - 23,7%, choć i one odnotowały niewielki spadek - o 0,6%. Zyskały z kolei kioski - wzrost sprzedaży w okresie 2007-2008 w tych placówkach wyniósł 1,2% i w rezultacie zajęły trzecie miejsce w strukturze sprzedaży z udziałem niewiele mniejszym niż średnie sklepy spożywcze - 23,1%. Pozostałe kanały sprzedaży papierosów cieszą się zdecydowanie niższą popularnością wśród nabywców. W super- i hipermarketach sprzedaje się 8,2% papierosów, a na stacjach benzynowych - 7,2%. Stacje benzynowe odnotowały wzrost sprzedaży o 0,5%. Ta tendencja ma szansę się utrzymać ze względu na rozmaite promocje prowadzone w tym właśnie kanale - limitowane wzory opakowań, zapalniczki itp. Odnotować jeszcze należy sprzedaż papierosów w dużych sklepach spożywczych - 5% sprzedaży, sklepach tytoniowych - 4,8% sprzedaży oraz stosunkowo nielicznej kategorii sklepów winno-cukierniczych ze sprzedażą na poziomie 2,6%.

TYTOŃ DO PAPIEROSÓW I FAJEK

Drugą część rynku wyrobów tytoniowych stanowi tytoń do papierosów i fajek. W okresie październik 2007 - wrzesień 2008 odnotował on ogromny wręcz wzrost sprzedaży w stosunku do analogicznego okresu rok wcześniej, zarówno w ujęciu ilościowym, jak i wartościowym. Z 1386 ton sprzedaż wzrosła do 2205 ton, co stanowi wzrost o 59%. W ujęciu wartościowym rynek wzrósł ze 133 mln zł do 209 mln zł w 2008 r. - wzrost o 57%. Jak widać, wzrost ilościowy był większy niż wzrost wartościowy, także cena produktów w tej kategorii nie tylko nie wzrosła, lecz odnotowała minimalny spadek. Interesujące zmiany zaszły również wewnątrz samej kategorii.Wprowadzona w 2008 r. podwyżka akcyzy na papierosy spowodowała odczuwalny wzrost ich ceny dla konsumenta. Pojawiło się wiele komentarzy, iż palacze w dużym stopniu zwrócą się ku samodzielnemu skręcaniu papierosów, gdyż to rozwiązanie zapewnia niższą cenę jednostkową papierosa. Wyniki badań dostarczone przez firmę Nielsen zaprzeczają występowaniu takiej tendencji. W okresie październik 2007 - wrzesień 2008 sprzedaż tytoniu fajkowego znacząco wzrosła w stosunku do analogicznego okresu rok wcześniej - z 600 ton w 2007 r. do 1124 w 2008 r. Wzrost sprzedaży tytoniu papierosowego również nastąpił, jednak w nieporównywalnie mniejszej skali - z 786 ton do 1080 w 2008 r. W rezultacie odwróciła się struktura kategorii. W 2007 r. dominował tytoń papierosowy (56,7%) nad fajkowym (43,3%), a już rok później struktura wykazywała dominację tytoniu fajkowego (51%) nad papierosowym (49%). Można zastanawiać się, jakie czynniki zdeterminowały takie zmiany. Może jednak mimo zwyżkujących cen papierosów nadal nie są one na tyle drogie, aby skłonić palaczy do samodzielnego skręcania papierosów. Może też być inaczej - palenie fajki stało się na tyle modne lub popularne, iż wzrost w tej subkategorii przewyższył wzrosty w tytoniu papierosowym. Już samo zestawienie wartości rynku papierosów z jednej strony, a tytoniów z drugiej wskazuje, iż rynek tytoniu to rynek niemal niszowy. Potwierdza to dość dobitnie struktura sprzedaży tytoniu. Bezwzględnie w wartości sprzedaży tytoniu papierosowego i fajkowego dominują sklepy tytoniowe - 37,8%, choć odnotowały w ciągu roku zmniejszone zainteresowanie - ich udział w sprzedaży kategorii spadł o 1,4%. Ponad jedna piąta tytoniu (21,2%) sprzedawana jest w kioskach. Jednak w ciągu roku ich udział spadł bardzo mocno - o 5,5%. Znaczące kanały dystrybucji tytoniu to również małe i średnie sklepy spożywcze - odpowiednio 14,2% oraz 13,9%. O ile w małych sklepach sprzedaż nie zmieniła się znacząco, to o 2,5% wzrosła w sklepach średnich. Być może dopiero taka wielkość sklepu spożywczego zapewnia odpowiednią pod względem głębokości asortymentu ofertę tytoniu. Z interesujących zmian warto jeszcze wspomnieć o supermarketach. W ciągu roku sprzedaż tytoniu w tym kanale dystrybucji wręcz eksplodowała - z udziału w sprzedaży tytoniu ogółem w 2007 r. na poziomie 0,7% wskoczyła na udział 5,7% już rok później. Być może wzmiankowany powyżej wzrost sprzedaży całej kategorii skłonił sklepy tego typu do zwiększenia oferty lub jej lepszej ekspozycji.

CYGARA I CYGARETKI

Ostatnia subkategoria wyrobów tytoniowych to cygara i cygaretki. Jak zaznaczono w pierwszej części raportu, dane na ten temat zbierane są wyłącznie w hipermarketach, nie obejmują także znaczącego kanału dystrybucji, jakim jest HoReCa. Zatem większą wartość informacyjną ma struktura sprzedaży (można domniemywać, iż odzwierciedla sprzedaż w innych kanałach), niż ilościowa i wartościowa wielkość sprzedaży. Warto jedynie wspomnieć, iż w okresie październik 2007 - wrzesień 2008 w stosunku do okresu poprzedniego, ta kategoria odnotowała wzrost sprzedaży na poziomie 2% (ilościowo) oraz 11,1% (wartość sprzedaży). Z braku bardziej szczegółowych danych trudno rozstrzygnąć, czy nierównomierność rozwoju ilościowego i wartościowego wynikała po prostu ze wzrostu cen, czy też zmian preferencji palaczy i kierowania się w stronę cygar i cygaretek o wyższych cenach. Sprzedaż cygar i cygaretek jest monitorowana również w zakresie formy opakowania. Wyodrębnione są trzy formy - pudełka, puszki i „na sztuki". Dominuje pierwsza ze wzmiankowanych form - w pudełkach. Sprzedaż w tych opakowaniach to 59,7% całej sprzedaży cygar i cygaretek. Jednak w stosunku do poprzedniego okresu zanotowano istotny spadek zainteresowania tą formą - udział w sprzedaży spadł o 6%. Oczywiście spadek ten był kompensowany zwiększonym zainteresowaniem klientów w stosunku do pozostałych form. Udział cygar i cygaretek pakowanych w puszkach wzrósł z 29,8% do 33,8%, nieco niższy był wzrost sprzedaży „na sztuki" - z 4,4% w 2007 r. do 6,2% w 2008 r. Struktura sprzedaży analizowana pod kątem preferowanych smaków cygar i cygaretek nie sygnalizuje wartych odnotowania zmian. Ponad trzy czwarte sprzedaży (76,5%) to cygara i cygaretki bezsmakowe. Znaczące grono zwolenników mają także te produkty w wersji waniliowej - 9,6% sprzedaży cygar i cygaretek. Pozostałe odmiany smakowe nabywane są sporadycznie - wiśniowe (3,2%), whisky (1,3%), cappuccino (1,2%) oraz słodkie i kawowe (po 0,7%).

PRODUCENCI I ICH MARKI

Warto się jeszcze przyjrzeć rynkowi wyrobów tytoniowych z perspektywy producentów papierosów. Sprzedaż papierosów przez poszczególnych producentów monitoruje firma Cyber Service. W odróżnieniu od firmy Nielsen, która bada sprzedaż w kanałach detalicznych, a zatem do ostatecznego konsumenta, firma Cyber Sernice zbiera dane na temat sprzedaży od producenta do szczebla hurtowego. Różnica w metodzie gromadzenia danych może oczywiście prowadzić do pojawiania się pewnych rozbieżności. Ponieważ dane za rok 2008 nie zostały jeszcze opublikowane, ostatnie dostępne zestawienia dokumentują obraz rynku na koniec 2007 r. Od wielu lat zdecydowanym liderem rynku pod względem udziałów jest Philip Morris SA z siedzibą w Krakowie. Firma ta powstała w wyniku przekształcenia Zakładów Przemysłu Tytoniowego w Krakowie i sprzedaży 33% akcji firmie Philip Morris Holland B.V. Udziały rynkowe tej firmy wyniosły 37,8%w 2007 r., a zatem nieznacznie mniej niż rok wcześniej (39,5%). Patrząc jednak na udziały rynkowe na przestrzeni ostatnich 6 lat, można zauważyć, iż rokroczne drobne zmiany są naturalne, a jednocześnie udział firmy Philips Morris jest stabilny i oscyluje w granicach 35-39%. Firma ta ma w portfelu wiele marek, zarówno globalnych, jak i krajowych, stworzonych z myślą o upodobaniach lokalnych konsumentów i ich możliwościach finansowych. Z marek globalnych należy wymienić w pierwszej kolejności ikonę papierosów - markę Marlboro. Dopasowanie do zmieniającego się rynku już wiele lat temu spowodowało, iż oprócz doskonale znanego biało-czerwonego opakowania klasycznych Marlboro, papierosy te występują również w innych postaciach. Oprócz wersji różnicowanych pod względem zawartości nikotyny: Marlboro Red King Size (dawniej Full Flavour), Marlboro Gold King Size (dawniej Light), Marlboro Silver (dawniej Super Light), Marlboro Soft (miękkie opakowanie - wzorowane na stylu amerykańskim) oraz Marlboro EDGE Gold (Slim) oraz wersji mentolowej - Marlboro Menthol King Size (dawniej Mentol Light), Marlboro zajęło silną pozycję w szybko rozwijającej się kategorii „setek" z takimi właśnie odmianami swoich produktów (Marlboro Red 100 mm, Marlboro Gold 100 mm, Marlboro Menthol 100 mm). Okresowo wprowadzane są również promocyjne wersje opakowań. Kolejna globalna marka koncernu Philip Morris to L&M. Ta marka równie elastycznie dopasowuje się do zmian rynkowych zarówno w kwestii estetyki - zmiany grafiki opakowań, jak również formy. W przeciwieństwie jednak do Marlboro, L&M nie weszło w segment „setek", lecz w równie atrakcyjny i szybko rozwijający się segment Slim. Z marek międzynarodowych należy wymienić również może nieco mniej popularny w Polsce brand Chesterfield. Silną pozycję zajmuje również Philip Morris w kategorii tańszych papierosów. Funkcjonuje tu podział na dwie grupy marek - regionalne - obejmujące konsumentom poszczególnych państw. Do pierwszej grupy zaliczyć należy marki Bond Street i Red & White, stworzone z myślą o rynkach Europy Środkowej i Wschodniej. Obie marki są doskonale znane w Polsce i cieszą się sporym uznaniem. Jak większość często wybieranych przez konsumentów marek, obie oferują papierosy o różnej zawartości tytoniu. Marka Red & White występuje dodatkowo w wersji mentolowej. Druga grupa marek to marki lokalne. Występują tu brandy znane „od zawsze" - przejęte wraz z prywatyzacją poprzednich producentów oraz tworzone od podstaw. Marką pierwszego rodzaju jest z pewnością Caro, która przeszła niejedną zmianę i teraz za tą marką kryje się kilka cieszących się uznaniem odmian papierosów. Lokalne marki Philip Morris to również papierosy Tiger i Fajrant, obie występujące w różnych wersjach zawartości nikotyny. W 2007 r. kolejne miejsce na rynku pod względem udziałów zajęli dwaj producenci - British American Tobacco oraz Scandinavian Tobacco - obie miały po 16,8% rynku papierosów. Trzymając się kolejności alfabetycznej, przyjrzyjmy się w pierwszej kolejności tej pierwszej. British American Tobacco Polska SA powstała w wyniku przekształcenia Mazurskiej Wytwórni Tytoniu Przemysłowego w Augustowie i sprzedaży 33% akcji spółki inwestorowi strategicznemu Batig Gesellschaft Brtriligungen GmbH z Hamburga. BAT zajmuje stabilną pozycję na rynku, z bardzo niewielkimi odchyleniami, od lat jej udziały rynkowe oscylują w granicach 15-17%. Strategia działania na rynku jest podobna, jak w przypadku Philip Morris - na portfel marek składają się zarówno marki globalne, jak i lokalne. Te pierwsze reprezentowane są przez Golden American, którego wyróżnikiem zawsze było opakowanie zawierające 25 papierosów, choć obecnie występuje również w standardowej wielkości opakowania - 20 sztuk. Równie znane marki globalne BAT, których historia rynkowa rozpoczęła się jeszcze w XIX w., to Pall Mall oraz Lucky Strike. Na dwóch biegunach cenowych są dwie kolejne marki międzynarodowe oferowane przez British American Tobacco - Viceroy oraz Dunhill. Viceroy to marka pozycjonowana w kategorii papierosów o niskiej, choć nie najniższej na rynku cenie. Występuje w dwóch-trzech odmianach, w tym mentolowej. Dunhill z kolei to najwyższa półka cenowa. Doskonała jakość, znana marka i stonowane opakowanie tworzą dla tej marki wyjątkowe miejsce na rynku. Ostatnia marka globalna to Vogue, wprowadzona na polski rynek w 1993 r., co jednocześnie utworzyło na naszym rynku nową kategorię - „Super Slim". Marki lokalne to ciesząca się dużym powodzeniem linia Jan III Sobieski - lider marek lokalnych w kategorii King Size, mentolowe papierosy Mewa oraz marka Albatros. Drugi wicelider rynku papierosów w kategorii producentów to firma Scandinavian Tobacco. Udział rynkowy 16,8% w 2007 r. stawia ją na jednej pozycji z British American Tobacco, jednak patrząc wstecz widać, iż ta firma systematycznie zwiększa swoje udziały rynkowe, od niespełna 13% w 2003 r. do wzmiankowanych niemal 17% w 2007 r. W portfelu marek znajdują się marki międzynarodowe, choć może nie tak doskonale powszechnie znane, jak marki konkurentów. Do tej grupy należą wprowadzone oficjalnie na nasz rynek w1990r. papierosy Prince, które występują obecnie w trzech odmianach, w tym mentolowej. Druga marka międzynarodowa firmy to Main. Silną pozycję zajmuje koncern Scandinavian Tobacco w kategorii Semi Slim, czyli papierosów o średnicy 6,8 mm, a zatem mniej niż tradycyjne 7,9 mm, a więcej niż tradycyjne Slim - 5,73 mm. W tej kategorii firma oferuje marki Rockers 20 (4 odmiany, w tym mentolowa), Rockets 40 (3 odmiany) oraz markę Reven, występującą w aż pięciu odmianach, w tym mentolowej i waniliowej. W kategorii Super Slim firma oferuje wprowadzoną na rynek w 2001 r. markę Slim Camelia. Obecnie występuje ona w 5 odmianach, analogicznie jak w przypadku Reven również w odmianach mentolowej i waniliowej. Interesującą marką tego producenta jest również Cristal, za którą kryją się wyłącznie mentolowe papierosy. Pięć odmian tej marki różnicowanych jest poprzez grubość papierosa i zawartość tytoniu. Od 2003 r. papierosy tej marki występują także w opakowaniach zwanych „pillow pack", charakteryzujących się zaokrągleniami krawędzi. Pozostałe marki firmy to wprowadzona na rynek i ciesząca się dużym zainteresowaniem klientów marka Nevada, istniejąca od ponad 10 lat marka Męskie (występująca m.in. w wersji w miękkim opakowaniu oraz bez filtra) oraz papierosy Walet. W 2008 r. Scandinavian Tobacco wprowadziło na polski rynek nową markę papierosów - Iguana. Są to papierosy z kategorii King Size, występują w wersji Red, Blue (niższa zawartość tytoniu i substancji smolistych) oraz Menthol. Koncerny tytoniowe British American Tobacco i Scandinavian Tobacco zawarły niedawno porozumienie w sprawie przejęcia tej drugiej firmy. Akwizycja dotyczy całego biznesu papierosowego koncernu Scandinavian Tobacco. Razem osiągną zatem nieco ponad 30% rynku, co da im drugą pozycję i pozwoli wyprzedzić Imperial Tobacco. Fuzja BAT i Scandinavian Tobacco wymaga zgody Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumenta, jej przeprowadzenie zajmie kilka miesięcy. Kolejny gracz na tytoniowym rynku to Imperial Tobacco z siedzibą w Tarnowie Podgórnym, firma powstała w wyniku przekształcenia Wytwórni Wyrobów Tytoniowych i sprzedaży 65% akcji niemieckiemu inwestorowi Reemtsma Cigarettenfabriken GmbH. W 2007 r. udziały rynkowe Imperial Tobacco były niewiele mniejsze niż BAT i Scandinavian Tobacco i wyniosły 14,9%. W kategorii papierosów o średniej cenie oferta Imperial Tobacco to marka West. Występuje w trzech odmianach, w tym w wersji mentolowej Ice. Nieco niżej pod względem pozycjonowania cenowego występuje marka Route 66 oferowana w opakowaniach zawierających 24 papierosy. Klasyczne lokalne marki to istniejące „od zawsze" Mocne (w twardych i miękkich opakowaniach) oraz stworzona na początku lat dziewięćdziesiątych marka Mars. Najwyższa pod względem ceny pozycja w portfelu Imperial Tobacco to marka Davidoff, występująca w dwóch odmianach. Ostatni okres przyniósł istotne zmiany na rynku producentów, a mianowicie oprócz fuzji British American Tobacco i Scandinavian Tobacco, nastąpiło połączenie dwóch innych dużych graczy - firm Imperial Tobacco i Altadis, a wcześniej (w 2007 r.) także przejęcie Gallahera przez Japan Tobacco International (JTI). JTI działało już na polskim rynku, ale wyszło z niego w 2001 r. Warto zaznaczyć, że w 2007 r., jeszcze jako oddzielne podmioty Gallaher i Altadis odnotowały udziały rynkowe w wysokości odpowiednio 4,8% i 8,4%. Analiza udziałów rynkowych w latach poprzednich pokazuje, iż o ile Gallaher (obecnie JTI Polska) coraz lepiej sobie radził na rynku i systematycznie zwiększał udziały, o tyle Altadis systematycznie tracił rynek. Jego udziały jeszcze w 2003 r. wynosiły 13,2% i rokrocznie spadały. Najbardziej znane marki z portfolio JTI Polska to Camel, Winston, Glamour, LD i Ronson. W portfolio Altadisa - Fox, Iris, Spike, Gauloises Blondes. Reprezentantem szybko rosnącej kategorii opakowań 24 są papierosy Fox, natomiast marka Spike występuje w opakowaniach 20 sztuk oraz w zdecydowanie rzadkim na rynku module 30 sztuk. JTI Polska oferuje polskim konsumentom znane światowe marki: Camel i Winston. Produkcję papierosów Camel rozpoczęto w 1913 r. Marka powróciła na polski rynek w 2007 r., a jej sprzedaż - wspierana przez JTI Polska szeroko zakrojonymi akcjami marketingowymi - systematycznie rośnie. Camele są sprzedawane w dwóch wersjach - Blue (zmniejszona zawartość substancji szkodliwych) oraz Filters. Obecnie JTI Polska wprowadza do Polski unowocześnione opakowania tej marki, podążając w ślad za zmieniającymi się preferencjami konsumentów i nawiązując do zyskującego coraz większą popularność wielkomiejskiego „urban style". Wprowadzona na polski rynek pod koniec 2008 r. marka Winston to druga pod względem wielkości sprzedaży marka papierosów na świecie. JTI Polska ma nadzieję, że marki Camel i Winston - wspierane w portfolio przez papierosy LD (nr 7 w Polsce), Glamour, VIVA, Ronson i Level - będą stanowiły podstawę przyszłego sukcesu firmy w Polsce. Optymizm JTI Polska jest uzasadniony - firma ta jako jedyna spośród największych graczy na rynku zwiększyła w 2008 r. swoją sprzedaż w porównaniu z rokiem poprzednim. W kategorii cygar, cygaretek, tytoni luzem znaczącym producentem na polskim rynku jest TTI Poland. Firma działa od 1994 r., a w swojej bogatej ofercie posiada: cygaretki (Neos, Agio, Mehari's, Panter, Café Crème, Colts), cygara (Davidoff, Long Filler, Backwoods), tytonie fajkowe (Tilbury Sweet Vanilia, Tilbury Full Aroma, Tilbury Cherry Cream), tytonie aromatyzowane (Look Out, Red Bull, Turner, Tilbury Halfzware, Casablanca, Free Time, Kentucky Blues), tabakę (Alpina Snuff, Gletscherprise Snuff, Gawith Apricot Snuff, Löwen Prise Snuff, Red Bull Strong Snuff, Ozona Cherry, Ozona Spearmint, Königspreise) oraz akcesoria (bibułki, filtry, zwijarki, gilzy, nabijarki, zapalniczki, fajki). Także Scandinavian Tobacco S.A. ma w swojej ofercie cygaretki Café Crème i Colts Filter. Poza produkcją i sprzedażą papierosów zajmuje się też dystrybucją tytoni W.Ø. Larsen, Skandinavik, Stanwell, Ålsbo i Poniatowski, produkowanych przez Orlik Tobacco Company A/S oraz wyrobów Grupy ST Cigar (cygaretki). Wspomniane firmy należą do duńskiej Grupy Scandinavian Tobacco. Ten rodzaj tytoniu ma w swojej bogatej ofercie również firma Marwin (cygara i cygaretki: Spice Islands - goździk, Bling Bling, rodzina cygar i cygaretek El Guajiro, a także Brevas Especiales Silverado oraz nowość z Meksyku - cygara ręcznie robione Puros Irene Corona Mexico). Cygara i cygaretki ma w swojej ofercie także firma Promotorzy, która od 1998 r. oferuje polskim klientom produkty światowej jakości. Kolejne etapy rozwoju firmy doprowadziły do powiększenia asortymentu. Już dzisiaj konsumenci mogą wybierać spośród bogatej gamy. Dostępne są m.in. cygara Captaris, Brazil, cygaretki Just Black Tips (w odmianach Cherry, Cafe, Vanilla, Rum, Grapes, Chocolate, Peach), a także cała gama wyrobów tytoniowych. W swojej ofercie posiada je TTI Poland. To brand Sunday's Fantasy, czyli tytonie Virginia, aromatyczny Burleys oraz tytonie korzenne i orientalne, wzbogacone odrobiną słodkich jagód leśnych; Black Devil - wersje Special Flavour oraz Chocolate Flavour - to papierosy charakteryzujące się unikalnym smakiem, bazującym na aromatycznej, amerykańskiej mieszance tytoniu, wzbogaconej w przypadku papierosów Black Devil Special Flavour waniliowym karmelem, a w przypadku Black Devil Chocolate - czekoladą i dodatkowo słodkim ustnikiem. Z pozytywną reakcją konsumentów spotkała się także ostatnia nowość TTI - papierosy Pink Elephant. Inną firmą wprowadzającą na rynek szeroką gamę papierosów aromatyzowanych jest Marwin. W jej ofercie znajdziemy papierosy Djarum. Od 1951 r., gdy założono pierwszą fabrykę Kretek (nazwa pochodzi od odgłosu, jaki wydawała mieszanka w czasie powolnego palenia) Djarum uczyniło wiele, by ulepszyć i powiększyć asortyment. Teraz w ofercie firmy znaleźć można: 6 rodzajów produktów: Super (mieszanka tytoniu z aromatycznym owocowym smakiem), Special (mieszanka dojrzałego goździka i tytoniu ze specjalnymi egzotycznymi przyprawami), Black (stworzona z goździka rosnącego w środowisku naturalnym i doskonałego tytoniu), Vanilla (mieszanka tytoniu z aromatem wanilii oraz przypraw orientalnych), Menthol (mieszanka goździka i tytoniu uzupełnionego miętowym aromatem), Cherry (goździk, tytoń, szczypta wiśni).

PODSUMOWANIE

Polska jest nadal jednym z najbardziej atrakcyjnych rynków dla wyrobów tytoniowych. Niewielkie spadki produkcji papierosów spowodowane są stałym wzrostem ich cen ze względu na zwiększanie się wysokości stawek akcyzowych na wyroby tytoniowe, które obecnie osiągnęły już minimalny poziom ustanowiony przez Unię Europejską. Na niekorzyść branży działa również przemyt papierosów zza wschodniej granicy, głównie z Białorusi, Rosji (Obwód Kaliningradzki) i Ukrainy, którego udział w rynku jest szacowany w chwili obecnej na ok. 13-16% oraz zakaz reklamy wyrobów tytoniowych w Polsce, który w ostatnich latach jest szczególnie rygorystycznie egzekwowany w środkach masowego przekazu. Dlatego w tej złożonej sytuacji osiągane przez branżę wyniki należy uznać za zadowalające.

Drukuj

Wróć