Raport - Rynek soków, napojów i wód mineralnych

Wraz ze wzrostem temperatury wzrasta zapotrzebowanie na płyny. Wynika to z konieczności uzupełnienia płynów w organizmie. Naukowe zalecenia wskazują, iż organizm ludzki potrzebuje do normalnego funkcjonowania co najmniej 1,5 litra płynów dziennie. Najczęściej pijemy herbatę lub kawę, często porannym rytuałem w wielu domach jest picie mleka, a uzupełnieniem bywa obiadowy kompot, który coraz częściej jest zastępowany przez szeroką gamę soków, napojów i wód mineralnych. Dodatkowo sprzyja temu segmentowi moda na zdrowy tryb życia.

Prezentowany raport omawia następujące kategorie produktów: soki owocowe, soki warzywne, nektary, napoje niegazowane, napoje gazowane, wody mineralne niegazowane, wody mineralne gazowane, syropy, napoje energetyczne i izotoniczne. Dane liczbowe udostępnili: firma badawcza ACNielsen (obejmują one okres od lutego 2008 r. do stycznia 2009 r.) oraz Centrum Monitorowania Rynku, badające ww. kategorie w kanale handlu tradycyjnego w okresie od kwietnia 2008 r. do marca 2009 r.

Soki owocowe, warzywne, nektary oraz napoje niegazowane

W okresie od lutego 2008 r. do stycznia 2009 r. sprzedaż na rynku soków, nektarów i napojów niegazowanych zamknęła się kwotą 3,5 mld zł, co oznaczało znaczący, bo 12,5% wzrost wartości w stosunku do okresu poprzedniego. W ujęciu ilościowym wzrost był zdecydowanie niższy, wyniósł 4,9%. Polacy wypili w tym okresie ponad 1300 mln litrów, co w przeliczeniu na statystycznego konsumenta daje spożycie na poziomie niespełna 34 litrów rocznie. W strukturze sprzedaży kategorii dominują napoje niegazowane z udziałem wartości sprzedaży wynoszącym 46,9%, a dodatkowo w ostatnim roku udział tej grupy wzrastał zdecydowanie najszybciej. Sprzedaż nektarów złożyła się na jedną trzecią wartości kategorii i odnotowała wynoszący niemal 3% spadek udziału. Grupą produktów z najmniejszym udziałem były soki - 20,1% wartości sprzedaży. W sprzedaży całej kategorii soków, nektarów i napojów niegazowanych duże znaczenie mają sklepy spożywcze - w tym kanale konsumenci realizują ponad połowę zakupów produktów z kategorii (dokładnie 54,6%). Najczęściej ma to miejsce w średnich sklepach spożywczych, minimalnie rzadziej w małych sklepach, a najmniejszy jest udział dużych sklepów spożywczych. W ostatnim roku udział średnich i dużych sklepów nieznacznie wzrósł przy jednoczesnym minimalnym spadku udziału sklepów małych. Stopniowe wdrażanie przepisów unijnych przyniosło na rynku szereg zmian, które można oceniać pozytywnie lub negatywnie, jednak niewątpliwą korzyścią w naszym przypadku jest wystandaryzowanie nazewnictwa napojów. Obecnie sokiem można nazwać wyłącznie produkt, który w 100% został pozyskany z owocu lub warzywa. Jak zapewne większość Czytelników pamięta, jeszcze kilka lat temu sokami nazywano produkty, które w składzie prócz naturalnego soku miały jeszcze sporą dozę różnego rodzaju uzupełnień. Na soki konsumenci wydali w analizowanym okresie kwotę 706 mln zł. Oznacza to wzrost wartościowy rynku, liczony okres do okresu, w wysokości niemal 70 mln zł. Jednocześnie wzrost ten, choć znaczący, był nieco wolniejszy niż wzrost całej monitorowanej przez ACNielsen kategorii soków, nektarów oraz napojów niegazowanych i w rezultacie udział soków spadł z 20,4% do 20,1%. Wzrost rynku soków w ujęciu ilościowym był zdecydowanie niższy, wyniósł niecałe 2%. Na rynku soków konsumenci zdecydowanie preferują opakowania kartonowe - stanowią one niemal 75% wartości sprzedaży. Średnio co piąty nabywany sok występuje w opakowaniu szklanym, zainteresowanie butelkami plastikowymi jest nikłe, sięga po nie statystycznie co dwudziesty klient (5%). W ostatnim okresie udział opakowań kartonowych minimalnie spadł przy jednoczesnym wzroście popularności butelek szklanych. Na rynku niepodzielnie królują soki owocowe. Wśród nich niezmiennie pozycję lidera zajmuje sok pomarańczowy. Jego udział w wartości sprzedaży wynosi 37,9% i w ostatnim okresie minimalnie wzrósł. Przeciętnie co piąta złotówka wydawana przez klientów na soki (20,7%) wiąże się z zakupem soku jabłkowego. Znaczną popularnością cieszą się również smaki mieszane - wydatki na soki wieloowocowe stanowiły w badanym okresie 12,8% wartości sprzedaży grupy. Pozostałe smaki mają już zdecydowanie mniejsze udziały. Soki grejpfrutowe złożyły się na równe 5% wartości sprzedaży, nieco mniejszy był udział soków multiwitaminowych - 2,9%. Jednak akurat ta grupa odnotowała znaczny, niemal 2% wzrost udziału w sprzedaży soków. Być może wiąże się to z widocznym coraz bardziej na rynku sięganiem przez klientów po produkty, które oprócz korzyści podstawowej (w tym wypadku zaspokojenia pragnienia), oferują korzyści dodatkowe - wartości prozdrowotne. Ostatni smak w rankingu to soki ananasowe, których wartość sprzedaży wynosi niecałe 2%. Przytoczone wyniki sprzedaży mogą być niezmiernie użyteczne przy konstruowaniu asortymentu soków w sklepie. Znając uśredniony rozkład preferencji klientów, można proporcjonalnie do tego dość precyzyjnie wyznaczyć adekwatną przestrzeń na półce dla poszczególnych smaków oraz rodzajów opakowań. Soki warzywne to zdecydowanie mniejsza część rynku. W zbiorczym zestawieniu najczęściej nabywanych soków, obejmującym zarówno soki owocowe, jak i warzywne, pojawia się zaledwie jedna pozycja „warzywna" - sok pomidorowy z udziałem w wartości sprzedaży na poziomie 15,1%. Zestawienie najczęściej nabywanych soków, w którym występuje sześć „pozycji" owocowych i jedna warzywna zamyka kategoria „pozostałe", gdzie kryją się zapewne mniej popularne soki obu rodzajów. Jednak udział tej grupy w wartości sprzedaży kategorii wynosi zaledwie 3,7%, więc można powiedzieć, iż soki warzywne, poza pomidorowym, mają jeszcze spory potencjał wzrostu. Poza tym rynkowa oferta soków pomidorowych nie jest aż tak szeroka, jak soków owocowych. Nektary z kolei to produkty, które w dużej części bazują na naturalnych sokach owocowych lub warzywnych, jednak zawierają domieszkę składników innego rodzaju - wody, aromatów, barwników itp. Wynika to często z samej natury produktu bazowego. Na przykład 100% sok z aronii byłby zbyt cierpki dla konsumenta, a 100% sok z bananów - zbyt gęsty i mączysty. Przywołane wcześniej przepisy unijne precyzyjnie regulują, jaka musi być minimalna zawartość naturalnego soku w zawartości nektaru i wskaźniki te bardzo się różnią dla poszczególnych owoców i warzyw. Na nektary konsumenci przeznaczają przeciętnie co trzecią złotówkę wydawaną na soki, nektary i napoje niegazowane. Preferowane są opakowania w formie szklanej butelki. Ich udział w wartości sprzedaży wyniósł 58,9% i wzrósł w ostatnim okresie o 4,3%. Nieco rzadziej konsumenci wybierają opakowania kartonowe - notują one udział 40,3% w wartości sprzedaży oraz spadek udziału o 4,7%. Zdecydowanie niszowe na tym rynku są butelki plastikowe z udziałem wynoszącym niespełna 1%. Na rynku nektarów sytuacja jest nieco odmienna niż na rynku soków, tutaj to tradycyjna marchewka jest zdecydowanym liderem. Po ten smak najczęściej sięgają konsumenci, a udział tych nektarów w całej sprzedaży grupy wynosi 47,1% i w ostatnim roku odnotował znaczący wzrost o 3%. Pozostałe pozycje w rankingu zajmują nektary owocowe. Wśród nich pierwsze miejsce pod względem udziału w wydatkach konsumentów zajmują nektary wieloowocowe. W analizowanym okresie zakupy tych nektarów stanowiły 17% wartości sprzedaży całej grupy nektarów. Co ciekawe, smak pomarańczowy, który króluje w grupie soków, w przypadku nektarów znajduje się dopiero na trzeciej pozycji pod względem popularności. Jego sprzedaż stanowiła 8% wartości i w ostatnim roku odnotowała znaczący spadek udziału w sprzedaży nektarów wynoszący niemal 4%. Zbliżone są wydatki konsumentów na dwa kolejne smaki - grejpfrutowy i czarna porzeczka. Sprzedaż każdego z nich stanowi po niespełna 7% wartości i nie zmieniła się w ostatnim okresie. Zaledwie co dwudziesta złotówka (4,4%) jest wydawana na nektary jabłkowe. Ranking smaków zamykają nektary multiwitaminowe z udziałem w wartości sprzedaży na poziomie 3,9%, jednak analogicznie jak w przypadku rynku soków, w obrębie nektarów również ten smak zdobywa coraz większą popularność, a udział w sprzedaży grupy rośnie. Ze sprzedażą na poziomie 1,6 mld zł w okresie od lutego 2008 r. do stycznia 2009 r. napoje niegazowane są bezwzględnie największą grupą produktów w kategorii soków, nektarów oraz napojów niegazowanych i w omawianym okresie udział tej grupy wzrósł o ponad 3%. Sama wartość sprzedaży wzrosła o niemal 300 mln zł, co oznacza ponad 20% wzrost wartości sprzedaży. Wzrost ilościowy również był imponujący, wyniósł aż 11,1%. Ciekawe są preferencje klientów w zakresie opakowań nabywanych napojów niegazowanych. O ile w przypadku nektarów dominowały opakowania szklane, to w przypadku napojów niegazowanych, tak jak w grupie soków dominują opakowania kartonowe. Ich udział w wartości sprzedaży przekracza połowę, wynosząc dokładnie 52,9%. Alternatywą dla wielu klientów są butelki plastikowe - sprzedaż napojów w tych opakowaniach wyniosła 38,2%. Z kolei w przeciwieństwie do nektarów - niska jest sprzedaż napojów niegazowanych w szklanych butelkach. Wynosi zaledwie 8,8% i w ostatnim roku jej udział spadł o ponad 2%. Ranking najczęściej wybieranych przez klientów smaków otwiera pozycja „wieloowocowe bez marchewkowego" z udziałem wartości sprzedaży wynoszącym niemal jedną trzecią grupy (32,1%). Po smak będący liderem w grupie soków - pomarańczowy, sięga druga pod względem liczebności rzesza klientów. Udział napojów pomarańczowych w wartości sprzedaży wynosi 15,3% i w ostatnim okresie ten smak odnotował najszybsze tempo wzrostu sprzedaży, zarówno wartościowej, jak i ilościowej. Przeciętnie co dziesiąty nabywany przez klientów napój zaliczany jest do napojów multiwitaminowych (10,4%). W przeciwieństwie jednak do grupy soków i nektarów, w przypadku napojów niegazowanych popularność multiwitaminy nie tylko nie wzrasta, lecz lekko spada. Na kolejnej pozycji w rankingu znajduje się ciekawa kompozycja smakowa - napoje jabłkowo-miętowe. Na zakup produktów o tej odważnej nucie smakowej konsumenci przeznaczają przeciętnie co dziesiątą złotówkę (9,8%). Reprezentanci tradycyjnego polskiego owocu, czyli napoje jabłkowe zajęły równorzędną pozycję z równie tradycyjną polską marchewką. Udział obu smaków w sprzedaży napojów niegazowanych wyniósł po 7,8%. Zestawienie sprzedaży napojów niegazowanych rozpatrywane pod względem smaków zamykają kolejno napoje winogronowe (4,6%), grejpfrutowe (4,2%) oraz czarna porzeczka (2,2%). Smaki cieszące się nieznacznym powodzeniem zostały zaliczone do pozycji „napoje pozostałe", której udział w wartości sprzedaży wyniósł zaledwie 5,7%, a zatem można powiedzieć, iż wymienione z nazwy smaki generują niemal 95% obrotów całej grupy napojów niegazowanych. Wśród najważniejszych producentów na rynku soków, nektarów oraz napojów w zestawieniu obejmującym rok 2008 pod względem udziałów wartościowych w kategorii soków, nektarów i napojów (z wyłączeniem sprzedaży w butelkach plastikowych) na pozycji lidera figuruje Grupa Maspex z udziałem rynkowym na poziomie 33,6%. Portfel marek tej firmy jest bardzo szeroki. Znaczna część oferty to seria Kubuś, Kubuś Play oraz Scool - produkty kierowane przede wszystkim do najmłodszych. „Dorosłe" produkty w głównej mierze bazują na marce Tymbark, która występuje w wielu odmianach nie tylko smaku, lecz również rodzaju produktu. Najbardziej naturalne i bogate soki kryją się pod markami Tymbark świeży oraz Duo Fruo. Ten pierwszy to oferta czterech smaków soków, które są wyciskane z owoców bezpośrednio po zebraniu. Duo Fruo to z kolei zamknięte w poręcznych małych butelkach soki zawierające pokrojone na małe kawałki cząsteczki owoców. Soki, nektary i napoje Tymbark występują w opakowaniach kartonowych oraz szklanych o różnych pojemnościach. Poza ofertą najczęściej występujących na rynku smaków funkcjonuje również ciekawa linia Tymbark Owoce Świata, w ofercie której możemy odnaleźć bardziej niszowe smaki - kaktus, granat, limonka, żurawina i banan. Produkty te bywają doskonałym dodatkiem do ciekawych drinków, co jest dodatkowo akcentowane poprzez zamieszczone na opakowaniu przepisy. Ofertą z wysokiej półki jest natomiast Tymbark Premium - soki i nektary pełne miąższu oraz soczystych kawałków owoców. Atrakcyjne kartonowe opakowanie w kolorze ciemnej zieleni dodatkowo podnosi wartość produktu w oczach klientów. Marką popularną oferowaną przez Grupę Maspex jest również seria napojów Caprio. Szeroka oferta smaków, umiarkowana cena oraz dwulitrowe opakowania to atuty tej marki. Ostatnią nowością Tymbarku jest powracający hit lata Lemoniada Tymbark (lekki napój z cząstkami miąższu cytrynowego, bez konserwantów). Drugim producentem z udziałem rynkowym wynoszącym 16,3% jest znana firma Hortex. Pod marką Hortex można odnaleźć szeroką gamę soków, napojów i nektarów. Z kolei linia Hortex Extra to propozycja z wyższej półki - 100% soki najwyższej jakości. Dla klientów poszukujących orzeźwienia i liczących każdą kalorię propozycją jest linia Hortex Light - trzy smaki napojów słodzonych bez użycia cukru, a zatem o obniżonej kaloryczności. Kolejną firmą pod względem udziałów jest rozwijająca się firma Agros Nova (14,5%). Portfel marek tego producenta jest bardzo szeroki. Na rynku soków Agros Nova proponuje markę Fortuna, na którą składa się 16 smaków owocowych oraz trzy warzywne. Ofertę soków oraz nektarów można odnaleźć również pod należącymi do Agros Nova markami Dr. Witt i Tarczyn. Z ofertą w segmencie soków, nektarów oraz napojów niegazowanych występują również potentaci międzynarodowi, znani głównie z produktów gazowanych, a mianowicie Coca Cola i PepsiCo. Oferta Coca Coli kryje się pod doskonale znaną marką soków Cappy. Kartonowe i szklane opakowania w ciekawych kolorach, zawierające 100% soki lub kompozycje smakowe nektarów przyciągają uwagę klientów w słoneczne dni. Nowością jest Cappy Cała Pomarańcza. Sok powstał dzięki zastosowaniu unikalnej technologii Whole Press (Pełne Wyciskanie), opatentowanej przez The Coca-Cola Company. Dzięki jej zastosowaniu nowy produkt posiada dwa razy więcej fitoskładników niż tradycyjny sok pomarańczowy. Polska jest pierwszym krajem w Europie, w którym Coca-Cola wprowadziła na rynek tę innowację. Cappy Cała Pomarańcza zawiera w sobie nie tylko sok, ale także miąższ pomarańczy oraz ekstrakty z rdzenia owocu i wewnętrznej skórki pomarańczy. W szybko rozwijającym się segmencie herbat mrożonych ofertę Coca Coli stanowi marka Nestea, występująca w dwóch odmianach smakowych - cytrynowej i brzoskwiniowej. Firma wprowadziła w ubiegłym roku na rynek polski nowe herbaty mrożone pod marką Nestea Vitao: zieloną, czerwoną i białą. Nestea Vitao to nowa generacja herbat mrożonych, które dzięki swym właściwościom, stanowią naturalne źródło dobrego samopoczucia. Biała herbata przynosi ożywienie, zielona herbata - naturalną ochronę, a czerwona herbata jest źródłem ukojenia. Na rynku herbat mrożonych równie silną pozycję ma koncern PepsiCo ze swoją marką Lipton Ice Tea. Herbata ta występuje w szerszej gamie smaków - cytrynowym i brzoskwiniowym - oraz w odmianie Red (owoce tropikalne, rooibos i wyciąg z guarany) i Green (zielona herbata). Nowością jest także nowy wariant mrożonej herbaty Lipton: Lipton Green Apple. To doskonałe połączenie walorów zdrowotnych zielonej herbaty oraz wyśmienitego smaku soczystych jabłek. Lipton Green Tea jest wyjątkowo bogata w antyoksydanty, czyli przeciwutleniacze. Dzięki nim ma m.in. właściwości oczyszczające oraz wspomaga odchudzanie. Nie tylko doskonale wpływa na samopoczucie, ale jednocześnie przepysznie smakuje i orzeźwia. Herbaty te można zakupić zarówno w szklanych, jak i plastikowych opakowaniach oraz aluminiowych puszkach. W segmencie soków i nektarów oferta PepsiCo to marka Toma dostępna w kilku smakach oraz odmiana Toma Active - napój pomarańczowo-jabłkowo-bananowy z dodatkiem błonnika, który oczyszcza organizm z toksyn i pomaga zachować szczupłą sylwetkę. Soki i nektary marki Toma są dostępne w unikatowych i poręcznych butelkach 0,33 l, adresowanych zwłaszcza do kobiet i dzieci. Na polskim rynku dostępnych jest także 6 najpopularniejszych smaków w opakowaniach jednolitrowych. Hoop Polska wprowadza na rynek nowy produkt Jupi Ice Tea o smaku cytrynowym oraz brzoskwiniowym w nowoczesnych butelkach 1,75 l oraz poszerza asortyment w formacie 0,5 l o dwa nowe smaki Ice Tea cytrynowa oraz Multiwitamina Red. Oferta Ice Tea jest doskonałym uzupełnieniem portfolio marki Jupi. Wysokiej jakości napoje będą sprzedawane w dwóch popularnych formatach: familijnym 1,75 l oraz 0,5 l. Jupi Ice Tea nie zawiera sztucznych barwników ani aromatów. Jupi to także linia owocowych, niegazowanych napojów. Występuje w dwóch kategoriach: owocowej (Pomarańcza, Ananas, Czarna Porzezka, Multivitamina i Multivitamina Red) oraz Freeze (Mieszane Cytrusy i Mięta, Jabłko i Mięta). Producent oferuje również linię napojów owocowych bez konserwantów, które występują w dwóch postaciach: Owocowej (Pomarańcza, Ananas, Multivitamina, Grejpfrut, Jabłko) oraz miksie owoców - Jupi Soczyste. Kluczowe marki w segmencie soków warzywnych to soki Tymbark (Grupa Maspex), występujące w opakowaniach szklanych i kartonowych oraz w odmianie z dodatkiem chili i pieprzu, Hortex oraz ciekawa oferta Fortuny (Agros Nova), gdzie poza podstawową odmianą soku czysto pomidorowego występują odmiany wzbogacone dodatkami ziół lub sosu tabasco. Czołowi producenci oferują również soki marchwiowe. Poza kierowanym bardziej do dzieci Kubusiem (Maspex), soki marchwiowe występują również pod markami Fortuna i Karotka (Agros Nova) oraz Tymbark. Bardzo interesująca na rynku soków warzywnych propozycja to seria Tymbark Vega - atrakcyjne wizualnie kartonowe opakowania, zawierające mieszankę soków owocowych i warzywnych wraz ze zmiksowanymi częściami roślin. Sok ten, występujący w trzech odmianach smakowych, zaspokaja dzienne zapotrzebowanie organizmu na owoce i warzywa. Z kolei Hortex oferuje serię Vitaminka - marchwiowe soki o gęstej konsystencji z dodatkami owocowymi. Według danych ACNielsen, pozostali, nie wymienieni z nazwy, producenci na rynku soków, nektarów i napojów niegazowanych posiadali w 2008 r. 15,9% udziałów rynkowych. Wśród nich należy wymienić firmę Wosana. Oferuje ona soki i nektary pod marką Wosana, pakowane w ciemnozielone opakowania kartonowe z rysunkiem owocu. Wielu konsumentów zapewne zna z półek sklepowych lub doświadczenia świeże soki firmy Marwit. Soki te produkowane są poprzez bezpośrednie wyciśnięcie soku z owoców lub warzyw. Brak konserwantów powoduje konieczność przechowywania ich w lodówce oraz znacznie skraca termin przydatności do spożycia. Część soków oferowana jest sezonowo, co ma związek z okresem wegetacji roślin wykorzystywanych przy ich produkcji. Warta odnotowania jest także oferta firmy Zbyszko w segmencie napojów niegazowanych. To pięć odmian smakowych napojów pod marką „3": jabłko-wiśnia, winogrono, pomarańcza-brzoskwinia, jabłko-mięta oraz witaminy. Z kolei firma Hoop Polska podejmuje rywalizację rynkową poprzez ciągle rozbudowywaną ofertę napojów owocowych pod marką Jupi, które występują w opakowaniach kartonowych i butelkach PET. Do najmłodszych klientów kierowana jest marka Jupik - niegazowane napoje dla dzieci z sokiem owocowym, sprzedawane w wygodnych butelkach z zamknięciem sportowym. Mimo niespełna rocznej obecności na rynku, produkty tej marki osiągnęły pozycję wicelidera rynku małych wód smakowych w całym 2008 r., z udziałami 20%. Jupik został nagrodzony światową Water Innovation Award 2008 za najlepszy dziecięcy koncept oraz etykietę. W zeszłym roku zadebiutował w sklepach nowy brand - woda Jupik Aqua. To woda z sokiem owocowym, która orzeźwia i podtrzymuje aktywność. Nie zawiera barwników czy substancji słodzących. Napój posiada innowacyjne zamknięcie - korek sportowy z membraną, która zapobiega wyciekaniu wody, nawet, gdy butelka jest odwrócona szyjką do dołu. Od 27 kwietnia marka Jupik ruszyła także z promocją, która jest związana bezpośrednio z internetową grą Jupik Team kontra Klony. Także Hellena wraca do dawnej świetności. Konsumentom znana jest linia napojów niegazowanych Unikalny Smak, oferująca warianty: Jabłko, Pomarańcza, Wiśnia, Winogrono, Grejpfrut, Czarna Porzeczka, Jabłko-Mięta oraz Gruszka. Napoje dostępne są w 2-litrowych butelkach typu PET. Proces zapowiadanej rewitalizacji marki nabiera tempa. Hellena w sezon sprzedażowy 2009 wchodzi z nowym logotypem, dokonała także unowocześnienia receptur napojów.

Napoje gazowane

Wartość sprzedaży napojów gazowanych w okresie od lutego 2008 r. do stycznia 2009 r. wyniosła ponad 3 mld zł. Spośród omawianych w raporcie kategorii jest to druga grupa produktów pod względem wzrostu wartości i ilości sprzedaży. Większe tempo wzrostu odnotowała jedynie sprzedaż napojów energetycznych i izotonicznych. I tak, wzrost ilościowy sprzedaży napojów gazowanych wyniósł znaczące 6,5%, a wzrost wartości sprzedaży - 14,6%. W sprzedaży napojów niegazowanych bezwzględnie dominują sklepy spożywcze, które generują ponad 65% wartości sprzedaży kategorii. Wchodząc w szczegóły tego kanału dystrybucji, największe znaczenie mają średnie i małe sklepy spożywcze, nieco mniejszy jest udział sklepów dużych. W ostatnim roku wzrost udziału w sprzedaży odnotowały jednak duże i średnie sklepy spożywcze, udział małych nieco się zmniejszył. Podział wewnątrz tej kategorii bazuje na podziale oferowanych smaków na smak cola i pozostałe, i niesie ciekawe informacje odnośnie poziomu cen w obu subkategoriach. O ile napoje o smaku cola bezwzględnie dominują pod względem udziału w wartości sprzedaży (60,3%), to w ujęciu ilościowym ich sprzedaż stanowi zaledwie niespełna połowę rynku (46,9%). A zatem napoje o smaku coli mają relatywnie wyższą cenę niż wszelkie pozostałe smaki. Te ostatnie sprzedawane są w większych ilościach niż cola, jednak uzyskiwane obroty są niższe. Dodatkowo, w ostatnim roku udział napojów w pozostałych smakach spadł na rzecz wzrostu udziału sprzedaży smaków cola. Być może wiąże się to z ciągle poszerzającą się liczbą napojów typu cola, wśród których pojawia się coraz większy wybór różnego rodzaju odmian o mniejszej kaloryczności. Rynek napojów o smaku cola to arena bezustannej, wieloletniej rywalizacji znanych marek - Pepsi oraz Coca Coli. Każda z tych marek oferuje szereg odmian podstawowego produktu. W pierwszej kolejności o obniżonej kaloryczności (Coca Cola Light, Coca Cola Zero oraz Pepsi Light) oraz w wersjach smakowych. W przypadku Coli jest to dodatek o smaku wiśniowym - Cherry Coke, w przypadku Pepsi - cytrynowy - Pepsi Twist. Od kilku lat z powodzeniem w tę rywalizację włączają się krajowi producenci. Dzięki intensywnej promocji i szerokiej obecności w kanałach dystrybucji, większość konsumentów doskonale zna Polo Colę (Zbyszko) oraz Hoop Colę (Hoop Polska). Obecnie trwa przygotowanie nowej kampanii reklamowej w TV dla marek Polo Cola oraz Zbyszko 3 cytryny wchodzących w skład portfolio firmy Zbyszko. Także Hoop Cola zmienia swój wizerunek. Służy temu zapoczątkowana w kwietniu kampania promocyjna „Odkręć się na innych". Przy okazji producent zmienił również opakowanie: logo, ikonę marki, etykietę oraz butelkę. Dodatkowe warianty Hoop Coli posiadają polskie oznaczenia „bez cukru" oraz „z cytryną". Udział sprzedaży napojów gazowanych o smaku innym niż cola wyniósł 39,7%. Wewnątrz tej grupy dominującą pozycję zajmują trzy smaki - pomarańczowy, cytrynowy oraz tonik. Najczęściej klienci sięgają po smak cytrynowy, jego sprzedaż złożyła się na 36,6% wartości sprzedaży napojów o smaku innym niż cola. Jedynie nieco rzadziej klienci sięgają po odmiany pomarańczowe napojów (28,5%). Trzeci w tym minirankingu jest tonik z udziałem na poziomie 6,7%. Sprzedaż pozostałych smaków napojów gazowanych stanowiła w analizowanym okresie 28,2% wartości. W tym segmencie do głównych producentów należy zaliczyć koncerny globalne oraz niemniej prężne firmy lokalne. W ofercie Coca Coli znaleźć można markę będącą liderem napojów o smaku pomarańczowym - Fantę, równie popularny tonik Kinley, pięć smaków napojów Lift, czy bazujący na smaku limonki Sprite. PepsiCo może pochwalić się równie rozpoznawalnymi i cenionymi markami - Mirindą, 7-up i Schweppes w grupie napojów typu tonik. Krajowi producenci to przede wszystkim firma Zbyszko z linią „3 owoce" w siedmiu odmianach smakowych. Silną pozycję ma również firma Hoop Polska z trzema markami - Fruti, Mr Max oraz Flip. Do gry wraca także marka Hellena, będąca własnością firmy Jutrzenka Colian. Liderem rankingu Pentora okazała się właśnie Hellena. 41% Polaków wskazało tę markę jako ulubioną. Otóż okazuje się, że oprócz czterdziestoparolatków, jedną z najsilniejszych grup miłośników oranżad Hellena stanowią osoby do 29. roku życia (28%). Ponadto szczególnie chętnie sięgają po nią mieszkańcy miast do 200 tys. mieszkańców. Po upadku PRL-u to właśnie Hellena przez wiele lat pozostawała nieprzerwanie liderem kategorii. Obecnie udziały marki w rynku tradycyjnym wyniosły odpowiednio 25,9% pod względem wartościowym i 15,5% pod względem ilościowym.

Wody mineralne

Wartość sprzedaży na rynku wód mineralnych w okresie od lutego 2008 r. do stycznia 2009 r. zamknęła się kwotą niemal 2,2 mld zł. W ujęciu ilościowym rynek ten wzrósł o 5,3%, a wartościowym o równe 10%. Nieco ponad połowa sprzedaży wody mineralnej realizowana jest w sklepach spożywczych (51%). W tej grupie dominują sklepy średnie i małe. W ostatnim roku wzrósł udział sprzedaży w sklepach średnich i dużych. Preferencje klientów w zakresie opakowań na tym rynku są dość jednoznaczne. Absolutnie dominuje tradycyjna półtoralitrowa butelka, której sprzedaż generuje trzy czwarte wartości tego rynku (74,5%). Coraz większą popularnością cieszą się również poręczne mniejsze opakowania, zawierające pół litra wody. Bardzo wiele z nich wyposażonych jest w różnego rodzaju zamknięcia i zabezpieczenia, uniemożliwiające rozlanie produktu, przez co są wdzięcznym towarzyszem różnego rodzaju aktywności fizycznej. Udział opakowań 0,5 l w sprzedaży wód mineralnych wyniósł 11% i w ostatnim roku odnotował wzrost o niespełna 1,5%. Warto jeszcze wspomnieć o jednych z największych opakowań - „rodzinnych" butelkach pięciolitrowych. Wartość sprzedaży wody mineralnej w tej pojemności stanowiła 6,2% wartości rynku. W strukturze sprzedaży wód mineralnych dominują produkty standardowe (naturalne) z udziałem wynoszącym niemal 80%. Wody aromatyzowane to 20,3% wartości rynku, jednak ich sprzedaż odnotowuje coroczny wzrost udziału. W zakresie nasycenia wody gazem preferencje klientów kierują się raczej ku wodom niegazowanym, które składają się na niemal dwie trzecie rynku (63,8%). Wody mineralne gazowane wybiera przeciętnie jedna trzecia klientów (32,6%). Marginalne jest znaczenie na rynku wód średniogazowanych, których udział w sprzedaży wynosi 3,6%. W ostatnim okresie wzrost odnotował segment wód niegazowanych przy lekkim spadku zainteresowania wodami gazowanymi. Wybór marek wód mineralnych jest niezmiernie szeroki. Zapewne każdy z klientów jest w stanie wymienić bez zastanowienia 6-7 znanych mu marek. Do popularnych marek należy Żywiec Zdrój (Danone). Marka ta poprzez profesjonalnie prowadzoną działalność promocyjną jest ciągle popularna i pożądana przez konsumentów. Najnowsza akcja promocyjna to „Posadź z nami milion drzew" - akcja promowania poszanowania dla przyrody, połączona z szerokim planem sadzenia drzew, przede wszystkim w rejonach górskich. Pod względem popularności równorzędną pozycję mają kolejne marki: Nałęczowianka (Nestlé) oraz Kropla Beskidu (Coca Cola). Od marca na półkach sklepowych pojawił się szczególny wariant Nałęczowianki, przeznaczony dla dzieci - Nałęczowianka Junior. Produkt posiada pozytywną opinię Instytutu Matki i Dziecka oraz rekomendację Rady Promocji Zdrowego Żywienia. Producent przygotował dwa rodzaje atrakcyjnych, kolorowych etykiet ze zwierzątkami, dodatkowo poręczna butelka nie wymaga odkręcania, ponieważ funkcjonalny korek sprawia, że jednym ruchem wystarczy odchylić osłonkę i można śmiało pić. Nie bez znaczenia jest również ergonomiczny kształt ze specjalnymi wcięciami, które ułatwiają trzymanie butelki. PepsiCo od lat w portfelu ma z kolei ofertę wód pod marką Aqua Minerale. Nowością tego koncernu jest nowa marka Górska Natura - woda wydobywana w dziewiczych rejonach Sudetów, filtrowana przez zalegające tam złoża piaskowców. Właśnie ruszyła kampania reklamowa tego nowego produktu. Jej twarzą została znana polska aktorka Joanna Brodzik. Reklamę można zobaczyć m.in. w telewizji i kinach. Działania obejmują swoim zasięgiem również Internet. Do często wybieranych przez klientów marek z pewnością należy także woda Primavera. Niewielki stopień mineralizacji sprawia, że mogą ją pić bez ograniczeń nawet osoby z nadciśnieniem czy chorobami nerek, zażywające leki. Woda jest także pozytywnie zaopiniowana przez Centrum Zdrowia Dziecka i zalecana do przygotowywania posiłków dla dzieci i niemowląt. W połowie kwietnia ruszyła ogólnopolska kampania telewizyjna wody źródlanej Primavera. Spot reklamowy prezentuje bajkową cynamokrainę uczuć, którą odwiedza wodna jaskółka - symbol Primavery. Kampania obejmie emisję spotów w stacjach telewizyjnych. W ostatnich miesiącach w mediach można również obserwować nasiloną kampanię promocyjną kolejnej marki - Cisowianki. W najlepszym czasie antenowym przed prognozą pogody pojawiają się spoty reklamowe. Najnowsza inicjatywa związana z Cisowianką to współudział w prowadzonej przez Polską Akcję Humanitarną akcji Kampania Wodna mającej na celu poprawę zaopatrzenia w wodę mieszkańców Sudanu. Klienci zakupujący specjalnie oznakowane logo PAH butelki Cisowianki o pojemności 0,33 litra wspierają jednocześnie budowę nowych studni w Afryce. Inne popularne wody mineralne, wybierane ze sklepowej półki, to również: Jurajska, Ustronianka, Muszynianka (w ofercie znajduje się naturalna woda mineralna niskonasycona CO2 oraz naturalna woda mineralna wysokonasycona CO2 - oba warianty dostępne w butelkach 1,5 l i 0,6 l), Kinga Pienińska, Staropolanka i Piwniczanka (produkt tej firmy zawiera wszystkie istotne mikroelementy w doskonałych dla naszego organizmu proporcjach: magnez, wapń, wodorowęglowodany, sód i chlorki). Wspominana już w raporcie firma Zbyszko nadal prężnie rozwija swoją linię wód mineralnych Veroni Mineral i Veroni Mineral Fit, a firma Hoop Polska markę Arctic, która ostatnio przeszła wiele zmian. Produkt otrzymał nowoczesne i dynamiczne logo, w które wpisany jest kryształ - nowy symbol marki. Także na nowej etykiecie Arctica smakowego pojawiają się motywy roślinne i owocowe, nawiązujące do smaku. Zmieniły się też butelki - mają nowy okrągły kształt i nowe kolory. W półlitrowych butelkach z wodą niegazowaną zastosowano nowoczesne zamknięcie typu „sport cap". W ślad za odświeżeniem marki Arctic, firma Hoop Polska rozpoczyna kampanię telewizyjną z nowym hasłem marki: „Twój czas, Twój wybór, Twój Arctic".

Syropy

Ciekawą i chyba nieco niedocenianą przez klientów alternatywą dla zakupu napojów gotowych są syropy. Skoncentrowana forma przynosi korzyści w postaci wymiernych finansowych oszczędności. Syropy są również wszechstronne, prócz podstawowego zastosowania, jakim jest sporządzenie soku poprzez wymieszanie z wodą, mogą służyć jako dodatek do napojów gorących (np. herbata z syropem z dzikiej róży), drinków czy nawet do dekorowania i wzbogacania smaku różnego rodzaju wypieków. Na rynku bezwzględnie dominują opakowania szklane. Warto zauważyć, iż kształt butelek oraz wysmakowana kolorystyka etykiet i zamknięć powodują, iż produkty te prezentują się na półce sklepowej wyjątkowo atrakcyjnie. Bogactwo smaków oferowanych przez producentów również budzi uznanie. Wybór jest chyba szerszy, niż w przypadku soków naturalnych czy nektarów. W tym segmencie na rynku dominuje zaledwie kilku konkurentów. Największe udziały rynkowe ma firma Herbapol Lublin. Jej podstawowa marka - Owocowa Spiżarnia - to propozycja aż 19 różnych smaków, w tym tak ciekawe, jak smak coli czy owocu kiwi. Oferta z nieco wyższej półki to z kolei Owocowa Spiżarnia Premium. Oferuje ona pięć smaków (Malina z witaminą C na odporność, Malina z lipą i witaminą C na zimne dni, Żurawina z witaminą C na wzmocnienie, Poziomka na pyszny nastrój, Imbir z cynamonem i goździkami na rozgrzanie) opakowanych w eleganckie butelki, które dodatkowo są wyposażone w użyteczny dozownik ułatwiający użytkowanie i zachowanie butelki w czystości. Dzięki specjalnie dobranym recepturom syropy wspomagają organizm w drobnych dolegliwościach zdrowotnych. Dodatkowo charakter premium produktów został wzmocniony poprzez nową szatę graficzną - innowacyjny kształt etykiety, złocenia, ciemne kolory, apetyczne owoce. Syropy funkcjonalne Premium to produkty przeznaczone dla całej rodziny, polecane również dla dzieci. Świetnie sprawdzają się także jako słodzik, będąc doskonałą alternatywą dla cukru i miodu. Herbapol Lublin ma również w swojej ofercie produkt wyjątkowy - syrop o smaku Ice Tea. Występuje on w dwóch odmianach smakowych - cytrynowej i brzoskwiniowej. Absolutną nowością są „kompoty w syropie". Większość z nas doskonale pamięta smak tradycyjnego domowego kompotu, jednak w czasach ciągłego zabiegania niewiele osób ma czas na dość pracochłonne przygotowanie deseru. Doskonałym rozwiązaniem są wspomniane syropy występujące w trzech smakach: jabłko z gruszką, wieloowocowy oraz wiśnia z jabłkiem. Sporządzony przy ich użyciu napój rzeczywiście ma smak, jaki możemy pamiętać z dawnych czasów. Znaczącym producentem na rynku jest również firma Hop Polska, która oferuje swoje syropy pod marką Paola. Syrop Paola Natura i Zdrowie został doceniony przez polskich konsumentów w badaniu konsumenckim, przeprowadzonym przez TNS OBOP w styczniu 2009 r., i znalazł się wśród najlepszych produktów FMCG, wprowadzonych na rynek pomiędzy 1 października 2007 r. a 30 września 2008 r. Na rynku liczy się jeszcze firma Agros Nova, ze znaną doskonale marką Łowicz, w asortyment której włączono w ostatnich kilku latach syropy. W smukłych szklanych butelkach klienci mogą odnaleźć sześć smaków. Natomiast oferta firmy Victoria Cymes podzielona jest na dwie marki - popularną Słoneczne Owoce oraz z wyższej półki - Ogród Smaków Premium. Pierwsza marka to 12 różnych smaków, w tym dwie nowości - aronia oraz malina z żurawiną. Z kolei w ofercie Ogród Smaków Premium klienci mogą wybierać spośród 8 smaków.

Napoje energetyczne i izotoniczne

Pierwsze słowo nasuwające się przy opisie zmian na rynku napojów energetycznych i izotonicznych w 2008 r. to eksplozja. Sprzedaż eksplodowała zarówno pod względem ilościowym, jak i wartościowym. Wartość tego rynku w analizowanym okresie zamknęła się kwotą nieco ponad 770 mln zł. Wzrost ilościowy wyniósł niebotyczne wręcz 53,4%, a wzrost wartości sprzedaży imponujące 30,3%. Zdecydowanie szybszy wzrost ilościowy niż wartościowy nasuwa refleksję, iż na tym rynku mamy do czynienia ze zmniejszaniem się cen lub przesuwaniem preferencji klientów w stronę relatywnie tańszych produktów i marek w obrębie kategorii. Na rynku stosowany jest podział na napoje energetyczne (coraz częściej nazywane energetyzującymi) oraz izotoniczne. Działanie tych pierwszych opiera się na podnoszeniu i utrzymywaniu aktywności psychoruchowej człowieka. Zawarta w nich tauryna i kofeina zwężają naczynia krwionośne i przyspieszają akcję serca, przez co „dodają energii". Z kolei napoje izotoniczne, poprzez identyczną gęstość z krwią człowieka, w doskonały sposób uzupełniają poziom płynów w wyczerpanym organizmie, w przeciwieństwie do wody, która krew rozrzedza lub soków, które z kolei ją zagęszczają. Cała masa dodatków powoduje, iż mechanizm działania tej grupy napojów jest znacznie bardziej skomplikowany. Na rynku konsumenci zdecydowanie częściej wybierają napoje energetyczne. Ich udział w wartości sprzedaży kategorii wyniósł w badanym okresie 84,8%. Na napoje izotoniczne przypadła reszta, a zatem 15,2%. W ostatnim roku nieco szybciej rosła jednak sprzedaż napojów izotonicznych. Połowa sprzedaży napojów energetycznych i izotonicznych realizowana jest w sklepach spożywczych. Tradycyjnie w tej grupie dominują średnie i małe sklepy, jednak cała grupa sklepów spożywczych odnotowała w zeszłym roku wzrost udziału w wartości sprzedaży kategorii. Natura samego produktu, mającego dużą zdolność podtrzymywania sił i koncentracji powoduje, iż znaczącym kanałem dystrybucji na tym rynku są również stacje benzynowe. W placówkach tych realizowana jest sprzedaż 18,4% wartości sprzedaży kategorii, jednak w ostatnim roku udział ten znacznie spadł - aż o 6,6%. Na rynku funkcjonuje wiele marek. Red Bull, który niejako „otwierał" kategorię napojów energetycznych w Polsce i uczył klientów nowych zwyczajów, doczekał się wielu konkurentów. Wielką popularność zdobyła marka Tiger, należąca do firmy FoodCare. W marcu na rynek weszły nowe butelki napoju energetycznego Tiger, zaprojektowane przez Porsche Design Studio z Austrii. Nowe opakowania otrzymał Tiger w butelkach 1 litr i 0,5 litra. Do tej pory Tiger był promowany niemal wyłącznie w telewizji. W tym roku pojawi się w prasie, na billboardach i w internecie. W sieci prowadzony jest konkurs dla tej marki pod hasłem Tiger Power Boat Grandprix. Na zwycięzcę czeka wyjazd na Mistrzostwa Świata Łodzi Motorowych w Dubaju. FoodCare będzie też prowadził produkcję marek własnych dla sieci handlowych w Polsce i za granicą. Firma wprowadziła do sprzedaży także tabletki Tiger Professional i napoje funkcjonalne Tiger Energy Water. Koncern Coca Cola ma w swojej ofercie napój energetyczny Burn oraz znany od lat napój izotoniczny - Powerade, który dostarcza organizmowi elektrolity i węglowodany, które uzupełniają straty energii powstałe w czasie dużego wysiłku fizycznego. Odpowiedź firmy PepsiCo na rynku izotoników to marka Gatorade, występująca w czterech atrakcyjnych smakach. Rosnąca popularność tej kategorii przyciąga również krajowych producentów. Hoop Polska oferuje napój energetyczny pod marką R20 w ciekawej, stylizowanej na baterię puszce. R20 to napój, na który składa się kombinacja kofeiny, tauryny i witamin, co powoduje szybsze i mocniejsze pobudzenie organizmu. R20 usuwa objawy zmęczenia, wzmacnia organizm i zwiększa koncentrację. R20 zmienia wizerunek: dynamiczne logo, nowoczesna, sportowa butelka, etykieta z przezroczystymi elementami. R20 występuje w trzech wersjach smakowych: klasyczny, wiśnia/acai oraz cytryna/guarana. Również firma Zbyszko występuje na tym rynku z marką Matrix, w poręcznych plastikowych butelkach. Przebojem nań próbuje wejść firma Olimp Laboratories, której twarzą jest znany w świecie kulturysta Mariusz Pudzianowski. Udzielił on swego pseudonimu Dominator nazwie energetyka produkowanego przez tę firmę. W jej ofercie jest również cała gama napojów funkcjonalnych serii Olimp Go For It.

Podsumowanie

Podsumowując zebrane w tym raporcie badania i dane nietrudno dojść do wniosku, że rynek napojów bezalkoholowych stanowi jeden z motorów napędowych przemysłu spożywczego w Polsce. Wraz ze wzrostem rynku rośnie też konkurencja, która wymusza wzmożoną aktywność wśród producentów. Według specjalistów popyt na napoje bezalkoholowe, a w szczególności wodę mineralną, będzie się w Polsce nadal zwiększał, gdyż wciąż daleko nam do średniego poziomu spożycia notowanego w innych państwach Unii Europejskiej. Spożycie w Polsce stanowi około 60% średniej dla krajów Unii Europejskiej. Oferta napojów bezalkoholowych na rynku polskim jest dość szeroka i zaspokajająca potrzeby różnych grup konsumenckich. Powoduje to, że zwiększa się konsumpcja wód mineralnych w opakowaniach jednostkowych oraz spożycie napojów orzeźwiają cych, napojów owocowych i owocowo-warzywnych, soków pitnych czy nektarów. Wskazuje to na drzemiące jeszcze w tym segmencie możliwości sprzedaży przy wysokim nasyceniu rynku produktami (przy obecnym poziomie dochodów konsumentów). W łącznych wydatkach gospodarstw domowych na żywność, napoje stanowią średnio około 4%. Wysoki poziom koncentracji w sektorze napojów bezalkoholowych powoduje, że udział kilku największych dostawców wynosi prawie 90%. Struktura ta już obecnie jest zbliżona do unijnej, gdzie obok niewielkiej liczby firm lokujących swe produkty na obszarze całego kraju funkcjonuje duża grupa małych zakładów, produkujących przede wszystkim na potrzeby lokalne. Obok znanych potentatów zagranicznych ze światowymi markami, jak Coca Cola czy Pepsi Cola, znaczącą rolę odgrywają rodzimi producenci: Agros Nova, Maspex i Hortex. Mimo rosnącej roli dużych sieci handlowych, nadal większość napojów bezalkoholowych sprzedawanych jest w średnich i małych sklepach spożywczych. Sektor napojów bezalkoholowych należał do początku obecnej dekady do działów produkcji spożywczej o najwyższej dynamice wzrostu. W ostatnich latach tempo wzrostu produkcji nieco zmniejszyło się. Główne atuty polskiego rynku napojów bezalkoholowych to bogata i innowacyjna oferta oraz mocne wsparcie reklamowe, które wzmacnia tę kategorię. Widać to po licznych kampaniach reklamowych przeprowadzonych w prasie i telewizji przez wszystkich liczących się producentów na rynku. A polscy konsumenci są otwarci na nowości. Szukają propozycji, które w pełni spełnią ich oczekiwania zarówno co do samych produktów - ich smaku i jakości, jak również pod względem opakowania - jego funkcjonalności i nowoczesności. W smakach oprócz tradycyjnych, popularnych od lat, do głosu dochodzą mniej znane, często zupełnie egzotyczne kompozycje. W przypadku opakowań innowacje dotyczą najczęściej sposobu zamykania Ten element jest niezwykle istotny w przypadku dzieci, które mają tendencję do upuszczania przedmiotów, czy rozlewania napojów. Coraz częściej o wyborze decyduje marka, jakość i zaufanie, choć nadal nie bez znaczenia jest również cena.

Drukuj

Wróć