Raport - Rynek dań gotowych, koncentratów i przypraw

RYNEK DAŃ GOTOWYCH, KONCENTRATÓW I PRZYPRAW

Jeszcze kilkadziesiąt lat temu posiłki przygotowywano w większości domów „od podstaw" - na bazie zakupionych produktów. W obecnych - ekstremalnie zabieganych czasach - rosnąca popularność żywności gotowej (lub prawie gotowej) do spożycia nie powinna dziwić. W codziennym harmonogramie zadań to istotna różnica, czy na sporządzenie obiadu poświęcimy dwie godziny czy trzydzieści minut. Dane do raportu przygotowały firma badawcza ACNielsen (obejmują one okres od kwietnia 2008 r. do marca 2009 r.) oraz Centrum Monitorowania Rynku skupiające się na placówkach handlu tradycyjnego.

Mrożone dania mączne

W wielu polskich domach pierogi, kluski czy knedle przygotowuje się samodzielnie i zapewne wszyscy wiedzą, iż jest to zajęcie praco- i czasochłonne. Idealnym rozwiązaniem w tym zakresie są produkty gotowe, w tej kategorii przybierające najczęściej postać mrożonek. Wystarczy kilka minut gotowania w osolonej wodzie i mamy gotowy obiad dla całej rodziny. Wartość sprzedaży mrożonek mącznych w okresie od kwietnia 2008 r. do marca 2009 r. zamknęła się kwotą ponad 165 mln zł, co oznacza ponad 10% wzrost w stosunku do okresu poprzedniego. Produkty te nabywane są najczęściej w sklepach spożywczych, które generują ponad połowę (50,8%) sprzedaży kategorii. Wśród nich dominują sklepy średnie, następnie małe, a na końcu duże sklepy spożywcze. W ostatnim roku wzrosło znaczenie sklepów średniej wielkości, a nieco spadło najmniejszych. Na rynku w tej kategorii istotne znaczenie mają również supermarkety, natomiast hipermarkety realizują zaledwie 7% obrotów tej grupy. Zapewne można to wiązać z kwestią logistyki klienta - przewóz mrożonek na dłuższych dystansach - od sklepu tego typu do domu - bywa kłopotliwy, grozi rozmrożeniem produktu, co uniemożliwia jego dalsze przechowywanie. Wewnątrz kategorii bezapelacyjnie królują pierogi. Wartość ich sprzedaży to 66,4% całości, choć w ostatnim okresie segment ten rozwijał się najwolniej. Pierogi występują w najróżniejszych konfiguracjach-warzywnych, owocowych i mięsnych. Każdy znajdzie propozycję dla siebie. Drugie pod względem popularności są pierogi ruskie, sięga po nie statystycznie co piąty konsument (20,7%), a w ostatnim roku grupa ta cieszyła się największym wzrostem zainteresowania klientów. Niemal co dziewiąty zakupiony produkt (12,6%) to uszka. Pozostałe monitorowane kategorie mają śladowe udziały - udziały mrożonych tortellini, ravioli i kołdunów nie przekraczają 0,1% wartości sprzedaży. Warto jednak pamiętać, iż w przypadku ravioli i tortellini produkty te zapewne częściej występują w postaci suchej - podobnie jak makaron. Na ofertę rynkową w tej kategorii składa się zaledwie kilka marek. Na rynku tym funkcjonuje również spora grupa marek lokalnych i regionalnych, co jest uzasadnione w pełni kwestią szybkości i łatwości dystrybucji produktu. Z marek krajowych do „pierwszej ligi" z pewnością należy Elbro. Marka ta, należąca wraz z takimi markami, jak Kotlin czy Sorella jeszcze do koncernu Orkla Foods (UOKiK wyraził zgodę na przejęcie marek przez firmę AgrosNova, ale pod pewnymi warunkami), oferuje szeroką gamę smakowych odmian pierogów, pyz, kopytek, knedli i uszek. W większości sklepowych chłodziarek klienci mogą odnaleźć produkty innego potentata na rynku mrożonek - firmy Nordis. W linii mrożonych dań mącznych tej firmy figuruje szeroki wybór. Mały pingwin na tle płatka śniegu to z kolei logo innej, doskonale znanej z rynku mrożonek firmy - Iglotex. Pierogi oferuje ona w dwóch liniach: pierogi domowe i pierogi kuchcika, a wśród ich smaków można odnaleźć - prócz tradycyjnych i znanych kompozycji - pierogi chińskie. Na rynku pierogów coraz bardziej aktywna jest również znana od lat marka Łowicz (Agros Nova). Obecna oferta to pięć odmian smakowych pierogów, lecz zapewne oferta ta już w krótkim czasie będzie poszerzana. Coraz częściej klienci spotykają także produkty firmy Jawo, która wyrosła w oparciu o ręcznie robione pierogi kierowane głównie na rynki zagraniczne, a obecnie w ofercie posiada szeroką gamę produktów mącznych, w tym np. rzadko spotykane pierogi ze szpinakiem. Na potentata na rynku mrożonych dań mącznych wyrasta również znana klientom doskonale firma Aviko. Kojarzona przez lata z frytkami, a następnie z innymi produktami pochodzenia ziemniaczanego marka, odważnie i z sukcesem radzi sobie w segmencie regionalnych potraw. Obecna oferta to m.in. pyzy, knedle i kluski oraz pierogi - mięsne, warzywne i owocowe.

Mrożone dania gotowe mięsne, mięsno-warzywne i warzywne

Poza tradycyjnymi pierogami i innymi mrożonymi daniami mącznymi na rynku zaobserwować można rosnące znaczenie pozostałych dań oferowanych w formie mrożonki. Choć rynek ten nie jest jeszcze zbyt duży (w omawianym okresie wartość sprzedaży zamknęła się kwotą niespełna 44 mln zł), to jednak odnotowuje imponujące tempo wzrostu. W ujęciu ilościowym wyniosło ono w ostatnim okresie 33,9%, a w wartościowym - 43,7%. W strukturze kanałów dystrybucji tej kategorii dominują sklepy wielkopowierzchniowe, a zwłaszcza supermarkety, w których nabywane jest niemal 60% produktów. Jako że sprzedaż kategorii jest wciąż niewielka, zapewne wiele sklepów spożywczych niechętnie wchodzi w ten asortyment z powodu relatywnie wyższej ceny produktu oraz niewielkiej rotacji. Duże, średnie i małe sklepy spożywcze generują łącznie 16,6% wartości sprzedaży. Warto jednak pamiętać, iż wobec imponującego tempa wzrostu tej kategorii, włączenie jej do asortymentu już w tej chwili może być elementem przyzwyczajania konsumentów do nowych miejsc zakupu. Na rynku mrożonych dań mięsnych i warzywnych funkcjonuje kilka marek, z których część znana jest również z oferty pierogów i pozostałych dań mącznych. Najsilniej z daniami mrożonymi identyfikowana jest zapewne marka FRoSTA, która przecierała szlaki i uczyła klientów nowych rozwiązań w zakresie produktów mrożonych. W jej ofercie można obecnie odnaleźć szereg dań w postaci mrożonek gotowych do smażenia, uszeregowanych w trzy serie: kuchnie świata, kuchnię włoską oraz śródziemnomorską. Występują również potrawy wymagające jedynie obróbki w kuchence mikrofalowej. Inna linia FRoSTY, to mrożone kotlety mięsne i serowe. Propozycje innych marek w tym zakresie mają najczęściej dwojaki charakter - są to zestawy „warzywa na patelnię", które mogą stanowić samodzielne danie lub smaczny dodatek do obiadu oraz gotowe zestawy obiadowe. Produkty obu typów oferuje m.in. firma d'aucy kojarzona z eleganckimi opakowaniami z czarnym tłem. Z dań głównych są to m.in. Azja warzywa na patelnię z grillowanymi krewetkami, Chrupiący kurczak à la d'aucy, Fasolowe sakiewki w sosie musztardowo-miodowym, Grillowany kurczak z purèe z bobu, Hiszpański sandacz, Risotto z jajkiem sadzonym, Rolada wieprzowa z karmelizowaną marchewką, Strogonow z indyka, Tagliatelle z brokułami w serze. Oprócz tego w ofercie są mrożone warzywa w różnych zestawach. Specjalistą w przetwórstwie warzyw jest również firma Bonduelle z szeroką ofertą mrożonych zup oraz dań takich, jak leczo czy risotto. Z niezmiernie atrakcyjną ofertą występuje także marka Hortex. Jej propozycje to m.in. 12 rodzajów mrożonych zup, 7 atrakcyjnych i ciekawie przyprawionych zestawów warzyw na patelnię oraz 6 gotowych dań, w tym tak egzotyczne, jak dania meksykańskie czy indyjskie. Równie szeroka jest oferta marki Poltino (Hortino) - 11 mrożonek do przyrządzenia przepysznych zup oraz 6 dań gotowych skomponowanych z warzyw, mięs, sosów i makaronów. Z kolei firma Nordis w kategorii dań mrożonych oferuje 6 kompozycji smakowych, ze szczególnie interesującym daniem prowansalskim oraz gyrosem. Drugą część kategorii stanowią mrożone pizze i zapiekanki. W tym segmencie najważniejsze są trzy marki. Jest to doskonale znany Dr. Oetker z trzema liniami produktów - Pizza Ristorante, pizza Rigga oraz zapiekanki Rigga. W sezonie wiosenno-letnim konsumenci mogą cieszyć się nową, ekstradługą zapiekanką, bo to aż 30 cm sprawdzonego smaku w dobrej cenie. Firma Iglotex oferuje szeroki wybór zapiekanek pakowanych w kartony lub folię o gramaturze 120, 130 i 190 g. Produkty te można przygotować zarówno w piekarniku, jak i w kuchence mikrofalowej. Wybór pizzy produkowanej przez Iglotex również jest bardzo szeroki. W wersji podstawowej pizze są pakowane w zafoliowane tacki aluminiowe i występują w różnych gramaturach, w tym wersji familijnej o masie 1 kg. Linie produktów pozycjonowane wyżej, to pakowane w kartony wersje Bistro i Big Bistro oraz najstaranniej przygotowana kompozycja - pizze Maestro Italiana. Właściciel marki Kotlin również aktywnie działa na tym rynku. Pizze tej firmy oznakowane są marką Sorella. Trzecim „filarem" omawianej kategorii są mrożone dania oparte na rybach i owocach morza. O wartości zdrowotnej i odżywczej ryb zapewne nikogo nie trzeba przekonywać, jednak mimo tego ich spożycie w Polsce jest stosunkowo małe. Od kilku miesięcy można obserwować kampanię społeczną promującą spożywanie ryb pod hasłem „ryba wpływa na wszystko". Gotowe dania oparte na rybach klienci odnajdą przede wszystkim w ofercie wzmiankowanej już FRoSTY oraz specjalisty od ryb - Lisnera. Zaletą mrożonych ryb FRoSTY jest proces mrożenia, który odbywa się już na statku, co zapewnia wyjątkową świeżość. Poza rybami i szeroką gamą ulubionych przez dzieci paluszków rybnych, FRoSTA oferuje również 7 dań - owoców morza z szerokim wyborem krewetek. Z kolei Lisner proponuje mrożonego łososia z białym winem, ryby w różnych sosach, paluszki rybne oraz danie pochodzące z Hiszpanii - paellę z owocami morza. Warto wspomnieć także o firmie Wilbo z serią DalPesca, w skład której wchodzą m.in. ryby panierowane, krewetki, kraby, skorupiaki, małże, kalmary i ośmiornice, a także Limito z daniami z łososia norweskiego.

Dania gotowe w słoikach, puszkach i innych opakowaniach

Gotowe dania w słoikach i puszkach to zapewne koniec drogi producentów w zakresie stopnia przetworzenia żywności. Po prostu nie da się dodać nowej funkcjonalności, produkty te wystarczy podgrzać i danie gotowe. Co prawda, w Stanach Zjednoczonych eksperymentowano z puszkami, które poprzez proces chemiczny podgrzewały produkt samodzielnie, ale z racji niedoskonałości tego rozwiązania i jego ceny pomysły te zarzucono. Wartość sprzedaży tej kategorii w okresie od kwietnia 2008 r. do marca 2009 r. wyniosła ponad 360 mln zł i była o 15,3% wyższa niż w analogicznym okresie rok wcześniej. Wzrost w ujęciu ilościowym był również znaczący i wyniósł 7,2%. Produkty te klienci najczęściej nabywają w sklepach spożywczych (łącznie 52,4%), przy czym z reguły są to sklepy średnie i małe, a relatywnie najrzadziej - duże sklepy spożywcze. Resztę rynku dzielą między sobą super-i hipermarkety, lecz w omawianym okresie ich udział w sprzedaży nieco spadł. Preferencje klientów odnośnie opakowania są dość jednomyślne, aż 93,6% sprzedaży to produkty w słoikach. Zdecydowanie mniejsze znaczenie mają puszki (4,1%), a takie formy opakowań, jak folia, tacki i kartony, są marginesem na tym rynku. Spójrzmy w tym miejscu, jakich smaków poszukują klienci i po które potrawy sięgają najczęściej. Otóż bezapelacyjnym królem dań gotowych są flaki. Statystycznie co piąty wkładany do koszyka słoik (21,4%), to reprezentant tej grupy. Dużym zainteresowaniem cieszy się również różnego rodzaju fasolka (17,3%), jednak w ostatnim okresie sprzedaż tego asortymentu rosła najwolniej. Po tych dwóch liderach rynku, na dalszych pozycjach można odnaleźć trzy niemal równorzędne pod względem popularności dania: gołąbki (14,8%), pulpety (13,1%) oraz klopsy (10,4%). Zdecydowanie mniejszym zainteresowaniem klientów cieszy się gulasz i bigos. Warto zwrócić uwagę na grupę „pozostałe dania". Jej udział w wartości sprzedaży wynosi 15,6% i w ostatnim okresie wzrósł o niemal 4%. Interpretować można to jako powolne znudzenie klientów dotychczasową, dominującą ofertą i tendencją do sięgania po mniej znane potrawy. Szybki rozwój rynku dań gotowych powoduje, iż wzrasta liczba produktów oraz marek i na rynek chętnie wkraczają producenci związani co prawda z przetwórstwem żywności, lecz często specjalizujący się dotychczas w innych kategoriach. Nasz przegląd marek zacznijmy od tych „znanych od zawsze". W pierwszej kolejności gotowe dania w słoikach większości konsumentów kojarzą się z markami Międzychód i Pudliszki. Obie obecnie należą do grupy HJ Heinz Company. Oprócz wielu odmian leczo, fasoli czy klopsików, można odnaleźć w ofercie Pudliszek również rzadziej spotykane dania, jak np. bogracz. Pudliszki to również szeroki asortyment gotowych gęstych warzywnych i warzywno-mięsnych sosów. Na półkach sklepowych klienci odnajdą również dania gotowe marki Kotlin, kojarzonej najsilniej z ketchupami i koncentratami pomidorowymi, co jest o tyle niesłuszne, iż oferta słoikowanych i puszkowanych dań gotowych Kotlina nie ustępuje asortymentowi innych marek. Do szybko rosnącego rynku dołączyła ostatnio firma AgrosNova, która rozszerzyła asortyment swojej doskonale znanej marki Łowicz. W 2007 r. wprowadzono dania gotowe, a rok później - linię Łowicz Kociołek do Syta. Produkty te, dzięki nowatorskiej recepturze, zawierają wszystkie elementy gotowego posiłku: pyszne mięso, ryż lub kaszę w aromatycznym sosie z kawałkami świeżych warzyw. Pod względem szerokości asortymentu trudno jednak przebić firmę Pamapol. Choć znajomość i tradycje tej marki nie są aż tak wielkie, jak wymienionych wcześniej rywali, to aktywność firmy i troska poświęcana budowie asortymentu budzą uznanie. Wielu klientów szuka na półkach sklepowych również dań gotowych marki Delecta (Rieber Foods). Tradycyjne potrawy w słoikach występują w 12 odmianach, w tym szerokiej ofercie pulpetów. Bardzo ciekawą i zapewne rozwojową linią Delecty jest marka Tex Mex. Jest to szeroka oferta tortilli i placków wraps, co wraz z ofertą uzupełniającą w postaci marynat, sosów salsa i chipsów nachos tworzy zwartą całość intrygujących dań wywodzących się z meksykańskiej tradycji kulinarnej. Z firm, które przy nieco innej specjalizacji z sukcesem wkraczają na rynek dań gotowych, wymienić należy co najmniej dwie. Są to Rolnik i Polan. W ofercie Rolnika klienci znajdą gotowe dania w puszkach i słoikach oraz linię Kucharz Doskonały. Produkty z tej serii występują w przyciągających wzrok eleganckich słoikach z ciekawymi etykietami, a 8 oferowanych potraw czerpie swoją recepturę z najlepszych tradycji kuchni staropolskiej. Polan z kolei, kojarzony podobnie jak Rolnik z przetwórstwem warzyw, w swojej ofercie dań gotowych trzyma się mocno specjalizacji i receptura większości dań gotowych pod tą marką bazuje w głównej mierze na warzywach. Na rynku są także dostępne produkty Unilevera, np. nowość wśród sosów - sos z pomidorami oraz czerwoną i zieloną papryką Leczo Knorr. Z kolei Atlanta-AM proponuje konsumentom pod marką Primo Gusto dania makaronowe: z bekonem, z sosem pomidorowym, z sosem serowym, z grzybami oraz z sosem pomidorowym i mięsem. Na zakończenie warto jeszcze wspomnieć o dwóch liniach oferowanych przez firmę Profi. Pierwsza to Danie Dnia, na które składają się następujące propozycje: Pieczeń wieprzowa z kluskami śląskimi, Gulasz wołowy z kaszą jęczmienną, Kurczak w sosie curry z ryżem, Pulpety w sosie (3 warianty), Indyk w sosie cygańskim z ziemniakami, Fasolka po bretońsku z kiełbasą wieprzową, Leczo, Makaron z sosem bolońskim, Golonka z kapustą - kwaśnica, Cynaderki w sosie śmietanowym. Druga natomiast to typowe, popularne Dania gotowe: Fasolka po bretońsku z kiełbasą wieprzową, Flaki wieprzowe z warzywami, Pulpety w sosie pomidorowym, Pulpety w sosie grzybowym oraz Gołąbki w sosie pomidorowym. Także Animex pod marką Morliny przygotował dla konsumentów linię dań gotowych z drobiu. Smakoszom na pewno przypadną do gustu Polędwiczki, Nuggetsy, Gyros oraz Skrzydełka pieczone.

Dania instant

Poruszane w raporcie kategorie produktów można podzielić na dwie grupy: kategorie znane i wolniej rosnące, gdzie producenci poszerzają ofertę o nowe odmiany oraz kategorie niewielkie pod względem wartości, lecz szybko rosnące, gdzie wysiłki producentów koncentrują się na „uczeniu" klientów nowych form produktów. Do tej drugiej grupy należą z pewnością opisane już mrożone dania warzywno-mięsne oraz właśnie dania instant. Rynek ten również pod względem wartości nie jest imponujący (51 mln zł), lecz rozwija się niezwykle szybko. W okresie od kwietnia 2008 r. do marca 2009 r. wzrósł o 29,7% w ujęciu ilościowym i 32,4% w wartościowym. Dania instant to produkty mocno przetworzone, które do spożycia oprócz podgrzania potrzebują najczęściej dodatkowego składnika, zazwyczaj bywa to woda. Nic zatem dziwnego, że w strukturze sprzedaży bezwzględnie dominują pojemniki (97,9%). Jest to zdecydowanie najwygodniejsze rozwiązanie, bez sięgania po miski i talerze, każdy konsument może z łatwością zaspokoić głód. Dania instant najczęściej nabywane są pod wpływem bodźca, jakim jest uczucie głodu. Kieruje on kroki klienta do najbliższego sklepu, gdzie może taki produkt nabyć. Nic zatem dziwnego, że w strukturze sprzedaży dominują sklepy spożywcze (54,2%) jako najdogodniejsze miejsca zakupu. Ich udział w sprzedaży rośnie przy adekwatnym spadku udziału sklepów wielkopowierzchniowych (o ponad 5%). Na rynku dań instant silną pozycję ma marka Knorr (Unilever). Pod doskonale znaną klientom serią Gorący Kubek odnaleźć można 5 rodzajów makaronu wzbogaconego smakowitymi sosami oraz purèe ziemniaczane z boczkiem i cebulką. Produkty te występują w praktycznych plastikowych kubkach, które już w chwilę po zalaniu gorącą wodą przekształcają się w apetyczne danie. Seria Knorr Nudle to nieco zwariowana propozycja będąca gdzieś pośrodku pomiędzy kategorią dań instant a zup. 12 ciekawych potraw o intrygujących nazwach to doskonałe rozwiązanie problemu głodu w pracy czy na wakacjach. Najnowsze dwa smaki to typowi reprezentanci kreatywnego nazewnictwa: gulasznikoff i curry wagary. Nieco bardziej stonowana oferta i wymagająca bardziej zaawansowanego przygotowania niż proste zalanie wrzątkiem, to zestaw Knorr do pizzy i lasagne. Podobnie skonstruowaną ofertę rynkową posiada koncern Nestlé w obrębie swojej marki Winiary. Również tu odnajdziemy dwie serie produktów pod nazwą „Danie w 5 minut". Jedna seria to 4 dania zapakowane w torebki, które po przesypaniu do kubka i zalaniu wrzątkiem są gotowe do spożycia. Jeszcze prostszym rozwiązaniem jest linia pakowana w plastikowe kubki. Występuje tu 8 potraw, w tym 3 odmiany purèe, makarony, a nawet flaki. Nowością w portfolio Winiar jest propozycja na pyszne dania z ziemniaka pod nazwą „Pomysł na...". W ofercie jest zapiekanka ziemniaczana z kiełbasą i cebulką, zapiekanka ziemniaczana z mięsem mielonym oraz soczyste skrzydełka z miodem i soczyste żeberka.

Zupy

Trudno sobie wyobrazić tradycyjny obiad bez zupy. W wielu krajach obiady również przybierają formę wielodaniową, jednak początkiem często bywa nie zupa, lecz innego rodzaju przystawka. Polacy jednak są silnie przywiązani do utartych kanonów i starają się, aby na stole pojawiła się waza ze smakowitą zupą. Samodzielne ugotowanie zupy to jednak konieczność długiego stania przy garnkach. Szybszym rozwiązaniem są półprodukty (np. kostki rosołowe), a jeszcze szybszym - zupy gotowe lub skoncentrowane, w formie płynnej lub sypkiej. Prezentowana nieco dalej struktura sprzedaży wskazuje również, iż od pewnego czasu zupy funkcjonują również jako dania samodzielne, a kategoria zup jest największą z poruszanych w niniejszym raporcie. W okresie od kwietnia 2008 r. do marca 2009 r. konsumenci wydali na te produkty imponującą kwotę ponad 940 mln zł. Rynek ten jednak jest już dojrzały, toteż wzrosty nie są zbyt duże - 7,6% ilościowo i 12,9% wartościowo. Co drugie opakowanie zupy (54,7%) klienci nabywają w sklepach spożywczych, reszta zakupów dokonywana jest w sklepach wielkopowierzchniowych. W ostatnim okresie proporcje te nieznacznie się zmieniły na korzyść sklepów spożywczych. W kategorii zup królują produkty typu instant, czyli gotowe do spożycia po zalaniu gorącą wodą. Ich sprzedaż generuje 72,7% wartości kategorii. Wewnątrz tej grupy można obserwować dalsze zróżnicowanie preferencji konsumentów. Najczęściej sięgają oni po tzw. zupki chińskie, które oprócz szeregu ciekawych odmian smakowych, dają klientom jeszcze jedną korzyść - są relatywnie tanie. Widać to wyraźnie, analizując udziały zupek chińskich w ujęciu ilościowym i wartościowym. O ile pod względem ilości jest to ponad trzy czwarte rynku zup instant (76,7%), to pod względem wartości już niespełna 56%. Dużą popularnością cieszą się również zupy instant w saszetkach - najczęściej do zalania w kubku. Ich sprzedaż to 31,9% pod względem wartości, choć zaledwie 12,9% w ujęciu ilościowym. Zdecydowanie mniejsze znaczenie mają inne formy zup instant - opakowania wieloporcjowe i pojemniki generują 12,1% wartości sprzedaży. Poza zupami instant na rynku występują jeszcze zupy w proszku wymagające gotowania, a zatem nieco bardziej pracochłonne w przygotowaniu. Średnio co piąta złotówka przeznaczona na zakup zup (22,8%) wiązała się z nabyciem tego rodzaju produktów. W wartości sprzedaży najmniejszy udział mają zupy gotowe, występujące najczęściej w opakowaniach kartonowych. Udział ten wyniósł 4,4%, choć warto zauważyć, iż w ujęciu ilościowym jest to już 18%. Jak wspomniano, większości zakupów zup klienci dokonują w sklepach spożywczych. Wyjątkiem są tu właśnie zupy gotowe, które inaczej niż pozostałe formy nabywane są najczęściej w sklepach wielkopowierzchniowych. Zupy do gotowania to produkt znany klientom od lat, tu niezwykle silną pozycję mają dwie marki z wielkimi tradycjami w tym zakresie. W ofercie Amino (Unilever) odnaleźć można 9 tradycyjnych smaków zup do gotowania. Oferta Amino w zakresie zup instant to z kolei 12 zup błyskawicznych z makaronem, które w 3 minuty od zalania wodą przekształcają się w gotowe danie. Druga marka z wielkimi tradycjami to Winiary (Nestlé). Zupy w jej ofercie występują w szeregu linii. Reprezentantami zup instant jest linia Smaczna Zupa - 10 smaków z makaronem oraz ekspresowe zupy instant. W ofercie jest również szeroki wybór zup wymagających gotowania. W linii podstawowej jest to 11 rodzajów doskonale znanych konsumentom zup; linia Bukiet Warzyw to z kolei oferta 5 zup warzywnych w kolorowych torebkach z przyciągającymi wzrok zdjęciami warzyw oraz linia Zupy Jak u Mamy, na którą składają się starannie opracowane, pozbawione konserwantów i wzmacniaczy smaku kompozycje suszonych warzyw i przypraw. Silnie kojarzona z zupami instant marka Knorr (Unilever) jest ważnym producentem również na rynku zup do gotowania. Szerokość jej oferty jest imponująca - to 18 różnych smaków zup w torebkach. Co więcej, Knorr oferuje również gotowe zupy w kartonie, występujące w 5 smakach, przy czym nie są to „czyste" zupy, lecz wzbogacane dodatkami i przyprawami intrygujące kompozycje. I oczywiście nie sposób nie wspomnieć o linii, która przecierała w naszym kraju świadomość klientów w zakresie zup instant - Gorącym Kubku. Obecnie linia ta składa się z 14 smaków. Dla klientów poszukujących intensywnych doznań smakowych cały czas w ofercie znajdują się 4 rodzaje zup Gorący Kubek Moc Warzyw. Także Delecta (Rieber Foods) występuje na rynku zup z ofertą 6 smaków: pieczarkową, grochową, żurkiem i barszczami. W asortymencie zup gotowych nie sposób nie wspomnieć o produktach marki Krakus (Agros Nova). W ofercie znajdują się 3 zupy w litrowych kartonach: barszcz czerwony, zupa pomidorowa oraz żurek. Również Profi ma dla konsumentów ciekawą propozycję popularnych zup z mięsem z indyka (ogórkowa, pomidorowa, jarzynowa, krupnik, pieczarkowa, kapuśniak), czy z kiełbasą (grochowa, żurek). Na zakończenie przeglądu należy wspomnieć o bardzo ważnym graczu na rynku zup instant - firmie Vifon. Jej błyskawiczne zupki chińskie uratowały już niejednego konsumenta w przypadkach nagłego głodu. Osobną podkategorię stanowią buliony. Występują one w ofercie dwóch największych graczy na rynku: Unilevera i Nestlé. Pierwszy oferuje je pod sztandarową marką Knorr. Do dyspozycji mamy 4 rosoły: z kury, z kury z lubczykiem, wołowy i pomidorowo-drobiowy oraz 3 buliony: cielęcy, grzybowy i nowość - bulion na wędzonym boczku. Natomiast Nestlé pod marką Winiary proponuje innowacyjny produkt - kostkę do smaku - która jest alternatywą dla zwykłych kostek bulionowych. Występuje w 3 wariantach: wołowa, drobiowa i warzywna.

Koncentraty i przeciery

Rynek dań gotowych w wielu przypadkach obejmuje produkty będące łatwą i szybką bazą do stworzenia domowego posiłku. Nie inaczej jest w przypadku koncentratów i przecierów, które w kilka czy kilkanaście minut potrafią przekształcić się w smakowitą zupę pomidorową, sos boloński czy paprykowy. Przeciery i koncentraty w sposób naturalny kojarzymy przede wszystkim z przetworami z pomidorów i jest to całkowicie uzasadnione, jednak asortyment zastosowanych warzyw jest zdecydowanie szerszy. Cała kategoria koncentratów i przecierów w okresie od kwietnia 2008 r. do marca 2009 r. była warta 51 mln zł. Odnotowano 6% spadek ilości sprzedanych produktów przy jednoczesnym wzroście wartości rynku o 5,3%. Zatem widoczne jest, iż w omawianym okresie konsumenci rzadziej sięgali po produkty z tej kategorii, a wzrost wartościowy można tłumaczyć na dwa sposoby - ogólny wzrost cen w tej kategorii bądź preferowanie przez konsumentów relatywnie najdroższych marek lub odmian produktów. W sumie trudno się temu dziwić, przeglądając półki sklepowe. Coraz częściej przecier pomidorowy jest wzbogacany, np. dodatkiem oliwy, bazylii czy oregano, co nie tylko zwiększa atrakcyjność produktu w oczach klienta, ale najczęściej przekłada się również na wyższą cenę. Dystrybucja przecierów i koncentratów dzieli się dość sprawiedliwie na dwa kanały - sklepy spożywcze i wielkopowierzchniowe, przy czym te ostatnie w ostatnim okresie odnotowały niewielki wzrost znaczenia. Wybór marek i produktów w obrębie tej kategorii jest trudny do ogarnięcia. Praktycznie każda firma zajmująca się przetwórstwem warzyw i owoców posiada wybrane produkty w asortymencie. Najczęściej są to koncentraty i przeciery pomidorów, lecz bywają również inne warzywa. Ścisłą czołówkę rynku z pewnością tworzą trzy marki - Pudliszki (H.J. Heinz), Łowicz (Agros Nova) oraz Kotlin (Orkla Foods). W ich ofercie koncentraty występują w słoikach, puszkach i kartonach. Koncentraty pomidorowe, prócz wersji tradycyjnej, występują również w wariantach z dodatkiem ziół, czosnku, papryki lub cebuli. Koncentraty i przeciery pomidorowe klienci odnajdą też w ofercie firm Rolnik, Polan, Vortumnus czy Podravka. Przy tej kategorii warto wspomnieć o niezwykle popularnym w Polsce ketchupie. Na tym rynku funkcjonuje kilka znanych marek, jednak dominuje na nim dwóch wiodących producentów. Są nimi Unilever z markami Hellmann's i Tortex (wysokie miejsce w kanale handlu tradycyjnego) oraz Heinz z marką Pudliszki. Bardzo wysoką pozycję zajmuje także marka Kotlin. Grupę mniejszych producentów tworzą m.in. Roleski, Develey, Tortem. Trendy na rynku ketchupów idą w kierunku przełamywania uproszczonego podziału na ketchup „łagodny" czy „pikantny". Pojawiają się serie ketchupów o różnych kompozycjach smakowych. Przykładowo Kotlin wprowadził ostatnio produkt pod nazwą Hot dog - jest to miks majonezu, musztardy i ketchupu oraz wersję ketchupu Kebab.

Przyprawy

Dobrego kucharza wyróżnia nie tylko umiejętność przygotowania ciekawych i nietypowych dań, lecz również umiejętność takiego doprawiania, która nawet doskonale znanym, tradycyjnym potrawom za każdym razem nadaje głębię smaku. Od czasów, gdy w kategorii przypraw tkwiły osamotnione pieprz z papryką oraz nieco suszonych ziół, rynek ten przeszedł daleką drogę. Wystarczy spojrzeć uważnie na ekspozytury takich potentatów na rynku przypraw, jak Kamis, Prymat czy Kotanyi, by odnaleźć tam egzotyczne, obco brzmiące nazwy rzadkich ziół czy innych specjałów. Nie każdy z nas czuje się na siłach, aby samodzielnie komponować i wzbogacać smak przyrządzanych dań. Wielką pomocą są tu przyprawy uniwersalne, czyli gotowe kompozycje ziół i przypraw z odpowiednio dobranym poziomem soli, które nadadzą aromat najprostszej potrawie. Rynek przypraw uniwersalnych wart był w omawianym okresie niemal pół miliarda złotych (478 mln zł)! Dodatkowo, w ostatnim okresie wzrósł o 8% w ujęciu wartościowym i ponad 3% w ujęciu ilościowym. Dominujące kanały zakupów to sklepy spożywcze, których udział w sprzedaży wyniósł 52%. Największe znaczenie spośród nich mają średnie sklepy i to właśnie one dodatkowo zwiększyły swój udział. W obrębie kategorii wyróżnia się trzy grupy produktów - przyprawy w płynie, uniwersalne sypkie oraz miksy do dań. W strukturze sprzedaży dominują uniwersalne przyprawy sypkie z udziałem wynoszącym 44,9% wartości kategorii. Niewiele mniejsze jest znaczenie miksów do dań - wydatki na nie stanowią 43,2% wartości kategorii i w omawianym okresie wzrosły najsilniej. Sygnalizuje to zwiększające się zainteresowanie klientów poszukiwaniem nowych smaków i tradycji kulinarnych (np. mieszanki przypraw do dań meksykańskich czy indonezyjskich) oraz pewnym wygodnictwem w zakresie doprawiania potraw doskonale znanych (np. mieszanki do grilla, do bigosu itp.). Przeciętnie co dziesiąta złotówka (11,9%) wydawana jest na przyprawy w płynie. Na rynku funkcjonują firmy specjalizujące się w produkcji szerokiego asortymentu przypraw, dostępne są również wybrane pozycje marek znanych z innych produktów spożywczych. Zdecydowanym liderem rynku jest firma Kamis. Trudno wyobrazić sobie przyprawy czy ich mieszanki, których nie można by odnaleźć w jej ofercie. Obejmuje ona również szereg odmian marynat, panierek czy soli smakowych. Charakterystyczne, utrzymane najczęściej w ciemnozielonej tonacji, opakowania tworzą na półce sklepowej wrażenie przebogatego asortymentu. Na znaczącego rywala Kamisu wyrastają dwie kolejne firmy - Prymat i Ziołopex. W ofercie firmy Prymat odnajdziemy doskonale znaną przyprawę uniwersalną - Kucharek oraz asortyment niewiele ustępujący Kamisowi - przyprawy jednorodne i mieszanki przyprawowe, marynaty i sole. Flagowym produktem w Ziołopexie jest z kolei przyprawa uniwersalna Appetyczna, która w 2008 r. otrzymała wyróżnienie „Laur Konsumenta - Odkrycie Roku". Szeroka gama przypraw, mieszanek, marynat i kostek rosołowych oferowana jest pod marką Appetita. Z firm specjalizujących się w przyprawach należy wymienić również chorwacką Podravkę oraz austriacką firmę Kotanyi. Podravka to producent znanej doskonale od lat Vegety, która obecnie występuje również w linii Vegeta Mix - szeregu mieszanek do poszczególnych dań, np. bigosu, ryb czy gulaszu. Podravka funkcjonuje również na rynku przypraw uniwersalnych ze znaną marką Warzywko. Nieco węższy asortyment, koncentrujący się najczęściej na przyprawach uniwersalnych, mają Knorr i Winiary. W przypadku Knorra (Unilever) jest to w pierwszej kolejności uniwersalny Delikat oraz szereg przypraw specjalistycznych. Nieocenioną pomocą w niejednej kuchni są Mini Kostki Knorra - 8 skoncentrowanych esencji ziołowych. W ofercie Winiar (Nestlé) odnajdziemy SmakoMyk - mieszankę, która pozwala uzyskać poziom przyprawienia podobny do tego, jaki daje przyprawa uniwersalna, z tą jednak różnicą, że nie nadaje smaku warzywnego, a jego działanie polega na wydobywaniu prawdziwego smaku potraw. To zupełnie nowa kategoria przypraw, która łączy w sobie zalety soli oraz przyprawy uniwersalnej. Podobnie jak sól - SmakoMyk ma bardzo szerokie zastosowanie - doskonale sprawdza się zarówno podczas gotowania, jak i do doprawiania gotowych potraw bezpośrednio na stole. SmakoMyk przeznaczony jest przede wszystkim do drugich dań (potraw mięsnych i warzywnych), a także do przekąsek i sałatek. Ciekawym produktem są również oferowane przez Winiary Ziarenka Smaku - trzy kompozycje starannie dobranych warzyw, ziół i przypraw, dzięki którym przyprawianie potraw staje się dużo prostsze.

***

Okres od kwietnia 2008 r. do marca 2009 r. był czasem dość silnych i ciekawych zmian na rynku dań gotowych i składników. Część kategorii osiągnęła dojrzałość i odnotowane tam wzrosty sprzedaży były niewielkie. Dotyczy to największych grup - mrożonych dań mącznych, zup oraz dań gotowych. Odnotowaliśmy również spektakularne wzrosty na dwóch niewielkich dotąd rynkach - mrożonych dań mięsno-warzywnych oraz dań instant.

Drukuj

Wróć