"Poradnik Handlowca"
po raz kolejny
na szczycie
segmentu pism
handlowych
dla kanału detalicznego
w Polsce.
Prezentujemy
pełne wyniki syndykatowych
badań czytelnictwa
i dotarcia prasy handlowej
Trade Readership
Monitor - grudzień 2011
światowego lidera
wśród agencji
badań rynkowych
ACNielsen.
BPiR "Generalczyk" sp.j.
Nakład kontrolowany
70 000 egz.
(październik 2011) dane ZKDP
PRAWO W PIGUŁCE
§ Gratisy inaczej
Od przyszłego roku zmianie ulegną przepisy dotyczące rozdawania nagród rzeczowych w trakcie akcji marketingowych. Ministerstwo Finansów przygotowuje projekt nowelizacji ustawy o VAT, w którym przewiduje opodatkowanie nieodpłatnego przekazania produktów na cele związane z prowadzonym przedsiębiorstwem. Nadal nie będzie opodatkowane nieodpłatne świadczenie usług. Aby uniknąć VAT wynikającego ze zmiany przepisów, organizator akcji marketingowej będzie mógł:
§ Zwolnienia przed emeryturą
Aktualnie obowiązujący kodeks pracy zabrania zwalniania osób, którym do osiągnięcia wieku emerytalnego brakuje 4 lat. W przypadku zwolnień grupowych pracodawcy mogą jedynie wypowiedzieć pracownikowi korzystającemu z ochrony przedemerytalnej dotychczasowe warunki pracy i płacy, a zaproponować nowe, gorsze od dotychczasowych. Gdy pracownik ich nie przyjmie, wówczas można z nim rozwiązać umowę o pracę. Te przepisy obowiązują również zagranicznych pracowników, zatrudnionych w naszym kraju. Trzeba jednak pamiętać o tym, że w innych krajach wiek emerytalny może się różnić od tego w Polsce. Polskiego pracodawcę obowiązuje wówczas limit wieku stosowany w kraju pracownika.
§ Ciąża pracownicy a badania lekarskie
Art. 185 § 2 kodeksu pracy nakłada na pracodawcę obowiązek zwolnienia na badania lekarskie pracownicy, która przedstawiła zaświadczenie lekarskie potwierdzające ciążę, jeżeli badania nie mogą być przeprowadzone poza godzinami pracy. Badania powinny być zlecone przez lekarza opiekującego się ciężarną pracownicą. Możliwość wykonania badań w godzinach pracy daje każdy rodzaj umowy o pracę oraz każdy wymiar czasu pracy. Ponadto pracodawca nie może kwestionować częstotliwości badań, ale na jego żądanie pracownica powinna okazać skierowanie. Za czas nieobecności, spowodowanej badaniami, ciężarna pracownica otrzymuje wynagrodzenie, jak za czas urlopu.
§ Akta osobowe pracownika
Od 5 sierpnia weszły w życie nowe przepisy, związane z prowadzeniem przez pracodawców akt osobowych pracownika, a wraz nimi nowy formularz kwestionariusza osobowego. Pracodawca musi także przechowywać pisma dotyczące udzielenia pracownikowi dodatkowego urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu ojcowskiego, urlopu wychowawczego oraz bezpłatnego. Natomiast nie trzeba już przechowywać w aktach podwładnego kopii zawiadomienia powiatowego urzędu pracy o zatrudnieniu pracownika uprzednio zarejestrowanego jako osoba bezrobotna. Ponadto nowy kwestionariusz osobowy został pozbawiony wymaganych wcześniej informacji identyfikujących pracownika (PESEL, NIP) oraz danych o jego rodzinie i o stosunku do powszechnego obowiązku obrony (w związku ze zniesieniem naboru do armii). Nowy formularz liczy 10 punktów zamiast wcześniejszych 15.
§ Wysokość pensji tajemnicą
W Polsce dane dotyczące wysokości pensji pracownika objęte są tajemnicą. Ujawnienie przez pracodawcę, bez zgody pracownika, wysokości jego wynagrodzenia za pracę, może stanowić naruszenie dóbr osobistych pracownika. Wyjątkiem są informacje o uzyskiwanych dochodach udostępniane organom, które są do tego upoważnione, np. ZUS, organy prowadzące egzekucję administracyjną, komornicy. Także pracodawca ma prawo oczekiwać od pracownika zachowania w tajemnicy danych dotyczących jego wynagrodzenia wobec osób trzecich spoza firmy, jak również wobec współpracowników. Klauzulę dotyczącą poufności wysokości wynagrodzenia za pracę najlepiej zawrzeć w treści umowy o pracę. Zakaz może wynikać również z treści regulaminu wynagradzania lub zostać wprowadzony aktem wewnętrznym pracodawcy, np. zarządzeniem. Osoby, które z racji pełnionych obowiązków mają dostęp do danych o wynagrodzeniach w firmie (księgowość, kadra zarządzająca), zachowanie tych informacji w tajemnicy powinny mieć w zakresie obowiązków. Naruszenie tajemnicy może skutkować - w zależności od charakteru i stopnia naruszenia - karą upomnienia, naganą, a nawet rozwiązaniem umowy o pracę za wypowiedzeniem lub bez zachowania okresu wypowiedzenia w trybie dyscyplinarnym. Utajnienie wynagrodzeń nie chroni jednak pracodawcy przed zarzutem o dyskryminację w sytuacji, gdy drastycznie i bez uzasadnienia różnicuje on płace osób na takich samych stanowiskach, o identycznych kwalifikacjach i stażu pracy.
§ Umowa o pracę w języku obcym
Sejm uchwalił nowelizację ustawy o języku polskim. Jeden z przepisów przewiduje możliwość sporządzenia umowy o pracę z cudzoziemcem, zatrudniającym się w polskiej firmie, w języku obcym. Nie musi to być język ojczysty pracownika, wystarczy, że będzie to język, którym on swobodnie włada. Jednak cudzoziemcy, decydujący się na pracę w Polsce, we własnym interesie powinni znać przepisy obowiązujące w naszym kraju.
§ Rodzaje prac, z którymi wiążą się czynniki ryzyka
- pod ziemią,
- pod wodą i na wodzie,
- w powietrzu.
- w warunkach gorącego mikroklimatu,
- w warunkach zimnego mikroklimatu,
- ciężkie prace fizyczne, powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny,
- prace w warunkach podwyższonego ciśnienia atmosferycznego,
- ciężkie prace fizyczne związane z dużym obciążeniem statycznym, wynikającym z konieczności pracy w wymuszonej, niezmiennej pozycji ciała.
§ Drobne umowy-zlecenia
Zasady opodatkowania drobnych zleceń określa art. 30 ust. 1 pkt 5a ustawy o PIT. Gdy suma należności od tego samego płatnika nie przekracza miesięcznie kwoty 200 zł, wówczas pobiera się zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 18%. Po przekroczeniu tej kwoty umowa opodatkowana jest na zasadach ogólnych, czyli zgodnie z art. 41 ustawy o PIT.
§ Zwiększony urlop macierzyński
Od 1 stycznia 2010 r. pracownicy mają prawo do dodatkowego urlopu macierzyńskiego i dodatkowego urlopu na warunkach macierzyńskiego. W 2010 r. i w 2011 r. są to dwa dodatkowe tygodnie. Łącznie więc pracownica będzie mogła opiekować się dzieckiem 22 tygodnie. Pracodawca musi go udzielić jednorazowo, w wymiarze tygodnia lub jego wielokrotności, bezpośrednio po wykorzystaniu podstawowego urlopu macierzyńskiego. Dodatkowego urlopu pracodawca udziela na pisemny wniosek pracownicy. Musi ona go złożyć najpóźniej na 7 dni przed rozpoczęciem korzystania z tej dodatkowej możliwości. Jeśli pracownica zdecyduje się łączyć pracę z opieką nad dzieckiem, w podobnym terminie składa pismo, w którym określa nowy wymiar czasu pracy oraz okres, przez który zamierza korzystać z dodatkowego urlopu macierzyńskiego i jednocześnie wykonywać obowiązki służbowe. Pracodawca również i w tym wypadku musi zaakceptować propozycje pracownicy. Pozostaje wątpliwość, czy nowelizacja dotyczyć będzie również osób, które już na takich urlopach macierzyńskich będą wcześniej, czyli przed 1 nia 2010 r. Pewne jest, że nie dotyczy ona ojców dzieci. Od 1 stycznia 2010 r. przez kolejne dwa lata ojciec dziecka niezależnie od urlopu macierzyńskiego matki, będzie mógł wykorzystać w pierwszym roku życia dziecka tydzień urlopu.
§ Mniejsze pobory
Kryzys powoduje problemy i wymusza niekiedy na pracodawcach niekonwencjonalne rozwiązania. Zmiany te najczęściej obejmują obniżenie wymiaru czasu pracy, np. z pełnego etatu na ½ etatu lub rezygnację z premii. Takie zmiany są dopuszczalne, ale wymagają pisemnej formy wypowiedzenia zmieniającego warunki pracy i płacy oraz zgody pracownika. Brak takiej zgody skutkuje rozwiązaniem umowy o pracę po upływie okresu wypowiedzenia. Inną możliwością obniżenia kosztów przez pracodawcę jest udzielenie pracownikom urlopu bezpłatnego. Także i w tym przypadku ostateczna decyzja należy do pracownika, który sam musi wystąpić z wnioskiem o urlop bezpłatny. Wówczas pracownik za ten czas nie otrzyma wynagrodzenia. Jeśli pracownicy nie skorzystają z tej formy, a pracodawca nie jest im w stanie zapewnić pracy, w takim wypadku zobowiązany jest im wypłacić wynagrodzenie tzw. przestojowe, liczone ze stawki osobistego zaszeregowania, określonej miesięcznie lub godzinowo, albo w wysokości 60% tzw. średniej urlopowej.
§ Odszkodowanie za utratę pracy
W przypadku ustalenia, że wypowiedzenie umowy o pracę na czas nieokreślony było nieuzasadnione lub naruszało przepisy kodeksu pracy, sąd pracy może orzec przywrócenie pracownika do pracy na poprzednich warunkach, albo zasądzić odszkodowanie, jeżeli powrót do firmy jest niemożliwy. Osobie, która podjęła pracę w wyniku przywrócenia, przysługuje wynagrodzenie za czas pozostawania bez zajęcia, ale nie więcej niż za 2 miesiące, a gdy okres wypowiedzenia wynosił 3 miesiące, to nie więcej niż za miesiąc. Natomiast odszkodowanie dla osoby, która nie wraca do firmy, może sięgać wynagrodzenia w przedziale od 2 tygodni do 3 miesięcy, nie mniej jednak niż wynagrodzenie za okres wypowiedzenia.
§ Koszty uzyskania przychodu w wysokości 50%
Przychody z tytułu korzystania przez podatnika z praw autorskich mogą być osiągane w ramach kilku źródeł, o których mowa w Ustawie z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych(Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176, ostat. zm. Dz. U. z 2009 r. Nr 69, poz. 587), w tym m.in. z tytułu łączącego pracownika z pracodawcą stosunku pracy. Konieczne jest wystąpienie przedmiotu praw majątkowych w postaci utworu lub artystycznego wykonania. Ponadto osiągnięty przychód musi być bezpośrednio związany z korzystaniem z określonych praw autorskich lub pokrewnych, albo rozporządzaniem nimi i stanowić skutek takiego korzystania lub rozporządzania w postaci odpowiedniego wynagrodzenia autorskiego lub wykonawczego. Pracownik, który na podstawie stosunku pracy tworzy utwór w rozumieniu ustawy, rozporządza swoimi autorskimi prawami majątkowymi na rzecz pracodawcy. W konsekwencji, w przypadku stworzenia utworu i uzyskania z tego tytułu od pracodawcy wynagrodzenia, dochodzi do rozporządzenia przez twórcę autorskimi prawami majątkowymi. Umowa o pracę z twórcą, będącym jednocześnie pracownikiem, powinna szczegółowo określać zakres prac twórczych pracownika oraz zawierać informacje o rozporządzaniu prawami autorskimi. Umowa ta powinna również wyraźnie precyzować, jaka część wynagrodzenia stanowi wynagrodzenie z tytułu korzystania przez pracownika z praw autorskich. Zastosowanie przez pracodawcę 50% kosztów uzyskania przychodu uzależnione jest od uzyskania przez pracownika przychodu za wykonanie czynności (dzieła), będącej przedmiotem prawa autorskiego.
§ Ulga dla honorowych krwiodawców
Podatnik, który w roku podatkowym oddał honorowo krew, ma prawo skorzystać ze specjalnej ulgi dla honorowych krwiodawców. Odliczenia dokonuje się od dochodu (lub przychodu). Wysokość ulgi zależy od ilości oddanej krwi. Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dają podatnikowi, który oddał nieodpłatnie (honorowo) krew, prawo odliczenia wartości tej krwi od dochodu, wykazywanego w zeznaniu PIT-36 lub PIT-37. Z ulgi tej może również skorzystać podatnik rozliczający się na zasadach ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych (w zeznaniu PIT-28), poprzez pomniejszenie swojego przychodu o wartość oddanej honorowo krwi. Warto pamiętać, że pomniejszając swój dochód (lub przychód), w związku z nieodpłatnym oddaniem krwi, jednocześnie zmniejsza się podstawa opodatkowania. W konsekwencji niższa podstawa opodatkowania oznacza niższy podatek w rozliczeniu rocznym. Wysokość ulgi obliczamy, mnożąc ilość faktycznie oddanej honorowo krwi (lub osocza) przez przyjęty dla tej ulgi przelicznik, w postaci obowiązującego ekwiwalentu pieniężnego za 1 litr pobranej krwi, tj. przez 130 zł. Jednocześnie należy pamiętać, że ulga dla honorowych krwiodawców jest odliczeniem dokonywanym w ramach darowizny, dlatego odliczenie podatkowe z tego tytułu (jak również z tytułu innych darowizn) nie może przekroczyć kwoty stanowiącej 6% dochodu (a w przypadku „ryczałtowców" 6% przychodu), wykazywanego w zeznaniu. Jeżeli podatnik, który nieodpłatnie oddał krew, przekazał w danym roku również darowiznę na inne cele, musi pamiętać, że limit 6% dotyczy łącznie wszystkich rodzajów darowizn. Aby z odliczenia skorzystać, podatnik musi posiadać dokument, z którego wynika wartość krwi przyjętej od podatnika przez stację krwiodawstwa. Z ulgi dla honorowych krwiodawców mają prawo skorzystać także podatnicy, którzy oddali honorowo krew ze wskazaniem dla konkretnej osoby.
