Temat miesiąca - Kasa jest bardzo ważna
Autor: Rafał Boruc
KASA JEST BARDZO WAŻNA
Rynek kas fiskalnych stale się zmienia. Wpływ na to ma nie tylko popularyzacja nowoczesnych technologii, zmieniająca się moda i rosnące potrzeby konsumentów, ale również zmiany w przepisach fiskalnych.
W ostatnich latach w Polsce sprzedaje się ok. 170 tys. kas fiskalnych rocznie, zaś wartość rynku szacowana jest na ćwierć miliarda zł. Od początku działalności urządzeń fiskalnych w naszym kraju sprzedało się ich ok. 2,2 mln sztuk, z czego obecnie zarejestrowanych jest w granicach 1,5 mln. Rynek kas fiskalnych jest od początku bieżącej dekady podzielony pomiędzy 4 firmy, których łączny udział w rynku przekracza 80% (według danych Instytutu Rynku Elektronicznego w Warszawie). Są to spółki: Novitus, Posnet, Torell oraz Elzab. Oferują one podobny asortyment kas i drukarek, dopasowanych do wielkości i potrzeb placówek handlowych. Od 1 grudnia 2008 r. w Polsce można uzyskiwać homologację Ministerstwa Finansów na kasy z kopią elektroniczną. - Najbardziej istotna innowacja w ostatnim czasie dotyczy możliwości stosowania urządzeń fiskalnych z elektronicznym zapisem kopii - twierdzi Maciej Ruda, dyrektor działu technicznego i serwisu w Torellu. Takie urządzenia posiadają tylko jeden mechanizm drukujący dla wydruku oryginałów paragonów dla klienta. Kopia paragonu zapisywana jest zaś elektronicznie. Takie rozwiązania znacząco obniżają koszty eksploatacji urządzeń fiskalnych. Wyeliminowanie konieczności drukowania kopii papierowej, eliminuje tym samym potrzebę pięcioletniego przechowywania dokumentów kasowych. Nowymi rozwiązaniami w tradycyjnych kasach fiskalnych są nowoczesne złącza komunikacyjne: USB w drukarkach fiskalnych i Ethernet w kasach. Za pomocą złącza Ethernet komputer może się komunikować, wykorzystując tradycyjną sieć komputerową, ale również kasa może sama komunikować się z komputerem, nawet zdalnym, realizując połączenie przez Internet - mówi Piotr Chronowski, menedżer produktów urządzenia fiskalne w firmie Novitus. Kolejną nowością są urządzenia łączące w sobie komputer z drukarką fiskalną. Przykładem takiej konstrukcji jest MiniPOS Novitusa: w obudowie standardowej kasy fiskalnej zamknięta jest drukarka fiskalna oraz komputer PDA z własnym systemem operacyjnym. Użytkownik może wykorzystać wszelkie możliwości komputera, z instalacją własnego oprogramowania włącznie. Do dyspozycji ma szereg złącz komunikacyjnych w najbardziej pożądanych standardach. Nowym rozwiązaniem w ofercie Posnet jest funkcja kasoterminala kas Posnet Neo Plus i Posnet Combo. Kasa fiskalna w połączeniu z PINpadem pełni funkcję terminala płatniczego. Dzięki temu bezpośrednio na kasie możliwa jest autoryzacja i realizacja płatności elektronicznych przy użyciu kart magnetycznych i mikroprocesorowych. Rozwiązanie takie w sposób znaczący usprawnia obsługę klienta, między innymi eliminując ryzyko popełnienia błędu przy wprowadzaniu kwoty do zapłaty na terminal (wartość ta jest wprowadzana automatycznie z paragonu). Z kolei firma Elzab właścicielom mniejszych placówek handlowych, w których najczęściej spotykanym rozwiązaniem jest jedno stanowisko sprzedaży, oferuje zestaw sprzętu składający się z: kasy Elzab Jota, wagi Elzab Prima, szuflady Elzab Gamma, czytników kodów kreskowych i interfejsu komputerowego do kasy. Takie połączenie kasy z wagą Elzab Prima polecane jest szczególnie w sklepach spożywczych, mięsnych, warzywniczych, natomiast z czytnikiem kodów kreskowych w sklepach kosmetycznych, drogeriach, itp. Małe wymiary urządzeń i ich funkcjonalność zapewniają sprawną obsługę klientów sklepu. Te zalety posiada również Elzab Mini, mała i prosta w obsłudze kasa, idealna dla usługodawców i małych placówek handlowych. Kasa posiada dodatkowe udogodnienia funkcjonalne przygotowane z myślą o użytkownikach wystawiających powtarzające się w treści paragony. Natomiast w sklepach średniej wielkości, bazujących na kasach Elzab Alfa, istnieje możliwość łączenia kas w system oraz zdalnego zarządzania placówką z wykorzystaniem modemu kasowego (kontrola pracy kas z biura, z domu lub innego, oddalonego dowolnie miejsca). - Użytkownicy urządzeń fiskalnych dzielą się na dwie grupy: kupujących urządzenia po raz pierwszy, aby tylko zaspokoić wymagania fiskusa oraz świadomych użytkowników, którzy wiedzą, że kasa to również narzędzie pomagające w zarządzaniu biznesem - uważa Piotr Chronowski. - Narzędzie dostarczające systemom sprzedaży ogromu informacji o sprzedawanych towarach, obrotach, podatkach, obrotach i kontroli poszczególnych kasjerów, natężeniu ruchu w poszczególnych porach dnia, rozliczeniach gotówki, kart płatniczych, bonów, narzędzie udzielania i kontroli rabatów. Ci pierwsi użytkownicy szukają zazwyczaj najtańszej kasy, natomiast ci drudzy poszukają określonych funkcji i parametrów urządzenia. Z biegiem czasu ta pierwsza grupa dołącza do drugiej. - Lepiej na początku wydać trochę więcej pieniędzy na zakup bardziej zaawansowanej kasy, bo należy zakładać, że biznes detalisty będzie się rozwijał, a wówczas brak odpowiedniej pojemności pamięci czy określonych, niezbędnych funkcji zmuszą wcześniej użytkownika do zakupu nowych kas o lepszych parametrach - radzi Piotr Chronowski. Odpowiednia liczba złącz komunikacyjnych, w tym koniecznie złącze Ethernet, szybkie mechanizmy drukujące, czytelne wyświetlacze dla obsługi, ponadstandardowa funkcjonalność oraz nowoczesny design, są podstawowymi wymaganiami zaawansowanych użytkowników kas fiskalnych. W funkcjonalności kasy konieczne są: komunikacja on-line z komputerem, zaawansowane tryby menedżerskie (kontrola praw dostępu), łatwość i konfigurowalność obsługi, możliwość tworzenia własnego menu podręcznego, zróżnicowany system rabatowy. Pożądaną jest również funkcjonalność FTP-Menadżera - tryb pracy, w którym to kasa dba o to, aby sama się programować, pobierając dane przez Internet ze zdalnego serwera FTP, wysyłać raporty, komunikaty, dane o paragonach, sprzedaży, itp. - Rynek urządzeń fiskalnych w ostatnich latach wyraźnie rozwija się w kierunku coraz bardziej zaawansowanych funkcjonalności w zakresie współpracy z sieciami teleinformatycznymi. Już w tym momencie nie jest żadnym novum zarządzanie siecią sprzedażową przez Internet, możliwość doładowania konta telefonu komórkowego bezpośrednio z kasy, wydruk faktury VAT, czy też współpraca urządzeń fiskalnych z systemami wideomonitoringu - opowiada Elżbieta Gońda z Posnetu. To ostatnie rozwiązanie pozwala na obserwację on-line stanowiska kasowego wraz z odczytem operacji przeprowadzanych w danej chwili na kasie (podgląd paragonu na monitorze). Funkcja ta pozwala na porównanie towarów wydawanych klientowi z zarejestrowanymi na kasie oraz umożliwia przeglądanie przez użytkownika nagrań według dowolnego klucza, np. wszystkich operacji anulowania paragonu, sprzedaży dowolnego produktu, czy pracy na kasie określonego kasjera. Takie rozwiązanie pozwala zminimalizować m.in. problem kradzieży lub błędów. Ceny kas fiskalnych kształtują się w zależności od zastosowanych rozwiązań technicznych i ich przeznaczenia. Za stosunkowo prostą kasę trzeba zapłacić około 1 tys. zł, a za zaawansowaną technicznie kasę ok. 3 tys. zł netto - wylicza Elżbieta Gońda. - Wybór konkretnego rozwiązania - kasa czy drukarka - powinniśmy uzależnić od rodzaju prowadzonej działalności - dodaje. Koszty zakupu stanowią zaledwie 20-45% całkowitego kosztu użytkowania kasy. Koszty serwisowania i wykonywania obowiązkowych przeglądów technicznych zależą od umowy zawartej pomiędzy nabywcą urządzenia fiskalnego a firmą świadczącą usługi serwisowe. O częstotliwości wykonywania obowiązkowych przeglądów technicznych decyduje Rozporządzenie Ministra Finansów. Zgodnie z ostatnim rozporządzeniem z dnia 28.11.2008 r. przeglądów takich należy dokonywać co 24 miesiące. Mogą być prowadzone tylko przez autoryzowaną firmę serwisową. Nie wykonanie przeglądu lub wykonanie niezgodnie z terminem obłożone jest sankcjami skarbowymi. Przykładowo wszystkie kasy i drukarki fiskalne Posnet posiadają specjalną funkcję, która odpowiednio wcześniej sama przypomina o konieczności dokonania obowiązkowego przeglądu. Zgodnie z przepisami, jakim muszą odpowiadać kasy rejestrujące, pamięć fiskalna tych urządzeń musi pomieścić co najmniej 1830 raportów dobowych (przez 5 lat). Dobrej jakości kasa służy zwykle do zapełnienia pamięci fiskalnej, tj. przez okres 5-7 lat. - W praktyce z niektórymi modelami kas Sharp mamy pewne problemy, ponieważ są zbyt solidne i klienci nierzadko wymieniają pamięć fiskalną drugi raz, a kasy pracują lat już kilkanaście - mówi Maciej Ruda. Polski rynek różni się znacznie od tych w rozwiniętych państwach Zachodu. - Nie chodzi tu o trywialną różnicę polegającą na tym, iż większość krajów zachodnich nie stosuje kas fiskalnych, a jedynie zwykłe kasy rejestrujące. Istotna różnica polega na tym, że funkcje kas na rynku polskim zostały „spłaszczone na wysokim poziomie". Na rynku światowym mała i tania kasa potrafi mniej niż średnia i droższa, itd. U nas z jednej strony kształt obowiązującego prawa ograniczył możliwość homologowania zaawansowanych kas systemowych, preferując sztucznie drukarki fiskalne, z drugiej strony polityka krajowych producentów doprowadziła do tego, że kasy różnią się głównie pojemnością bazy towarowej, przy dużym podobieństwie produktów w zakresie pozostałych funkcji. Do tego należy dodać niski poziom cen detalicznych i usług serwisowych. Razem mamy z tego kraj, w którym kasy przy bardzo niskiej cenie mają niezły design i bardzo bogate w stosunku do ceny wyposażenie - tłumaczy Maciej Ruda. Jaka będzie przyszłość rynku kas fiskalnych? O to należy pytać Sejm - odpowiada Maciej Ruda. Zawetowana przez Trybunał Konstytucyjny ustawa VAT w zakresie granic fiskalizacji w Polsce będzie musiała zostać ponownie zdefiniowana i to wkrótce. Po reprymendzie Trybunału Konstytucyjnego można przypuszczać, że z ustawy tym razem da się wyczytać, np. czy lekarze zostaną zwolnieni z kas fiskalnych na zawsze, czy nie, itd. To zaś określi najbliższą przyszłość branży dostawców, która jest uzależniona od kształtu obowiązującego prawa. Jeżeli najbliższe lata będą obfitowały w nowych podatników, będą się także pojawiały nowe konstrukcje, a branża będzie się rozwijała. Jeżeli ten wymuszony prawem rynek będzie się zwijał, firmy będą poszukiwały lepszych sposobów wydawania pieniędzy na rozwój, niekoniecznie będą to kasy fiskalne. Niezależnie od tych rozważań, pozostają obserwowane trendy ogólne. Więcej klientów tworzy sieci sprzedaży, jest większe zapotrzebowanie na informacje o sprzedaży i na wymianę tych informacji. To zaś powoduje coraz większą popularność rozwiązań opartych na urządzeniach POS i drukarkach fiskalnych, pomimo kilkukrotnie wyższej ceny takiego zestawu. Co więcej, Polska już przeszła epokę „składaków" i coraz częściej rolę POS spełnia specjalizowane markowe urządzenie, takie jak IBM SurePOS. Jedno jest pewne. - Detaliści już dawno przestali traktować rejestrację sprzedaży jako przykrą konieczność narzuconą im przez Ministerstwo Finansów. Zaczynają wreszcie dostrzegać możliwości, jakie dają im urządzenia fiskalne i chcą z nich korzystać - zauważa Elżbieta Gońda. Kasa fiskalna jest potężnym narzędziem, dzięki któremu można bez wychodzenia z domu dowiedzieć się np. co i kiedy zostało sprzedane w naszym sklepie na drugim końcu Polski, a nawet poza jej granicami. Handlowiec bez trudu może uzyskać informacje na temat płynności sprzedaży różnych towarów z asortymentu całej sieci sklepów. Dzięki odpowiednio dobranym urządzeniom, przedsiębiorca kupuje wiedzę, która odpowiednio wykorzystana i zaaplikowana daje wymierne korzyści.