Porady - Prawo w pigułce
Autor: red.
PRAWO W PIGUŁCE
§ Czas pracy pracowników zatrudnionych w terenie
Pracownicy, którzy w ramach obowiązków służbowych działają na pewnym obszarze, muszą mieć inaczej rozliczany czas pracy. W przypadku, gdy pracownik rozpoczyna pracę w innym miejscu, niż jego ustalone miejsce pracy, za rozstrzygające dla uznania dojazdu do tego miejsca za czas pracy należy uznać to, czy pracownik mógł udać się bezpośrednio do miejsca, w którym praca miała być wykonywana (i taki czas, będąc czasem dojazdu do miejsca pracy, nie będzie wliczany do czasu pracy), czy też był obowiązany stawić się wcześniej w swoim stałym miejscu pracy lub innym miejscu wskazanym przez pracodawcę, np. w celu załatwienia formalności związanych z rozpoczęciem pracy. Należy przyjąć, że od momentu stawienia się w takim miejscu pracownik wykazuje gotowość do pracy, a pracodawca może dysponować jego czasem i osobą. Dlatego czas pracy rozpoczyna się wraz ze stawieniem się pracownika w miejscu wskazanym przez pracodawcę, nawet jeśli później pracownik ma jeszcze obowiązek przejazdu w inne miejsce. Późniejszy przejazd do innego miejsca świadczenia pracy należy uznać za podróż służbową, która w związku z tym, że przypada w godzinach ustalonych dla danego pracownika zgodnie z rozkładem czasu pracy, powinna zostać wliczona do czasu pracy. Podróż służbowa z reguły nie jest czasem pracy, jeżeli w jej czasie pracownik nie wykonuje pracy. Wyjątkiem od tej reguły jest podróż odbywana w normalnych godzinach pracy lub gdy praca polega na ciągłym wykonywaniu czynności poza zakładem pracy (tzw. praca w terenie). Wszelkie przejazdy pracownika, wykonującego pracę w terenie, z miejsca zakwaterowania do miejsca pracy i z powrotem są objęte czasem pracy, pozostaje on bowiem w czasie tych przejazdów w dyspozycji zakładu pracy.
§ Pracodawcy sporządzą zeznanie roczne za pracowników
Pod koniec sierpnia Rada Ministrów przyjęła przygotowane przez Ministerstwo Finansów założenia do zmiany ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Projektowana zmiana wprowadza jako zasadę obowiązek wypełnienia przez płatnika podatku dochodowego (najczęściej pracodawcę) zeznania rocznego za podatnika, który uzyskuje dochody tylko z jednego źródła. Zmiana ma dotyczyć już zeznań rocznych dotyczących dochodów osiągniętych w 2009 r. Wprowadza się jako podstawową regułę obowiązek sporządzenia rocznego obliczenia podatku przez płatnika z urzędu (bez konieczności uprzedniego składania wniosku przez podatnika w tej sprawie). Od tej zasady przewidywane jest odstępstwo, gdy podatnik złoży płatnikowi oświadczenie, iż samodzielnie rozliczy swoje roczne dochody, składając zeznanie podatkowe. W tej sytuacji płatnik (zamiast PIT-40) sporządzi roczną informację podatkową PIT-11. W przypadku, gdy podatnik nie złoży płatnikowi żadnego oświadczenia, płatnik w rocznym obliczeniu podatku uwzględni jedynie koszty uzyskania przychodu oraz składki pobierane przez płatnika (na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne). Jednakże, gdy podatnik zostanie rozliczony na powyższych zasadach przez więcej, niż jednego płatnika, będzie zobowiązany do złożenia rocznego zeznania podatkowego na ogólnych zasadach. Proponuje się, aby płatnik dokonujący rocznego obliczenia podatku - na wniosek podatnika wyrażony w oświadczeniu - uwzględniał w tym rozliczeniu odliczenie od dochodu ulgi internetowej i od podatku ulgi na dzieci. Jeżeli w latach następnych dane podane w oświadczeniu nie ulegną zmianie, płatnik uwzględni pierwotne informacje. Proponuje się także, aby w składanym płatnikowi oświadczeniu podatnik mógł wskazywać organizację pożytku publicznego, na rzecz której ma być przekazany 1% podatku należnego. W tym przypadku w rocznym obliczeniu podatku płatnik przekaże do organu podatkowego dane podane przez podatnika, a organ podatkowy dokona przekazania podatku na ogólnych zasadach.
§ Rezerwowa kasa fiskalna
Art. 111 ust. 3 ustawy o podatku od towarów i usług nakłada na podatników zobowiązanych do prowadzenia ewidencji obrotu przy zastosowaniu kas rejestrujących obowiązek stosowania kasy rezerwowej, jeśli z przyczyn niezależnych od podatnika nie może być prowadzona ewidencja na kasie podstawowej. Przepis ten nie zobowiązuje jednak podatników do zakupu kasy rezerwowej. Dopuszcza on bowiem jej brak, nakazując wówczas zaprzestanie sprzedaży w przypadkach, w których ewidencjonowanie na kasie podstawowej nie jest możliwe. Stosowanie rezerwowej kasy fiskalnej obłożone jest takimi samymi warunkami, jak stosowanie kasy podstawowej. Musi ona spełniać te same wymogi techniczne, a paragony przez nią drukowane powinny zawierać wszystkie wymagane informacje. W dniach i miesiącach, w których prowadzona była sprzedaż ewidencjonowana na kasie rezerwowej, należy również drukować raporty dobowe i miesięczne. Nie ma obowiązku drukowania raportów za okresy, w których kasa nie była używana.
§ Podpisy pod umową zlecenia
Umowa zlecenia może zostać zawarta w dowolnej formie - możemy ograniczyć się nawet do formy ustnej, ale oczywiście dla celów dowodowych zaleca się formę pisemną. W tym przypadku musimy pamiętać o prawidłowym podpisaniu umowy przez obie jej strony. Zawarcie umowy w formie pisemnej wymaga dla swojej ważności podpisów stron. Kierować się przy tym powinniśmy pewnymi zasadami:
- umowa powinna zostać podpisana własnoręcznie przez strony,
- podpisy muszą znajdować się bezpośrednio pod końcem tekstu umowy,
- wszelkie dopiski poniżej podpisów powinny być także podpisane przez strony,
- strony powinny podpisać oddzielnie wszelkie zmiany wprowadzane w treści umowy,
- podpis powinien być dla bezpieczeństwa obrotu prawnego podpisem czytelnym, obejmującym najlepiej imię i nazwisko osoby go składającej,
- Kodeks cywilny nie zawiera wymogu parafowania wszystkich stron umowy, jednak przy wielostronicowej umowie jest to rozwiązanie, które dla bezpieczeństwa stron warto zastosować.
Faksymile (mechaniczne odzwierciedlenie podpisu danej osoby poprzez przystawienie pieczęci zawierającej wzór jej podpisu) nie jest pisemnym złożeniem podpisu, ponieważ nie uprawdopodabnia w sposób dostateczny, kto w rzeczywistości podpis złożył.
§ Udostępnianie detalistom stelaży oraz lodówek przez dostawców - wybrane aspekty podatkowe
Wielu dostawców/producentów, aby zapewnić właściwą ekspozycję swoich produktów udostępnia sklepom do nieodpłatnego użytkowania specjalne stelaże, ekspozytory, a nawet lodówki czy meble. Nie wszyscy detaliści mogą być świadomi, że wiąże się to z ryzykiem uznania przez organy kontrolne takiego wyposażenia jako darowizny. Darowizna wg polskiego prawa może być potraktowana jako źródło dodatkowego przychodu podlegające tym samym opodatkowaniu wg stawek CIT (19%) lub PIT (18% i 32%). Nieuiszczenie podatku wiąże się z koniecznością zapłaty kary oraz odsetek karnych za zwłokę. Najprostszym sposobem uniknięcia takiej sytuacji jest podpisanie z dostawcą stosownej umowy. Umowa taka powinna jasno określać, że wyposażenie:
- pozostaje własnością dostawcy,
- zostaje jedynie użyczone do bezpłatnego użytkowania.
§ Przeciwdziałanie „praniu" pieniędzy
W celu przeciwdziałania wprowadzaniu do obrotu finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł wprowadza się następujące czynności:
- rejestracja transakcji (obowiązek rejestracji transakcji, której równowartość przekracza 15 000 euro; również w przypadku, gdy jest ona przeprowadzana za pomocą więcej niż jednej operacji, ale z okoliczności wynika, że są to transakcje powiązane),
- środki bezpieczeństwa finansowego (identyfikacja klient i weryfikacja jego tożsamości; podejmowanie działań w celu zidentyfikowania rzeczywistego beneficjenta transakcji; bieżące monitorowanie stosunków gospodarczych z klientem, w tym badanie przeprowadzanych transakcji),
- wewnętrzne procedury (instrukcja powinna określać: sposób wykonania środków bezpieczeństwa finansowego, rejestracji transakcji, sposób analizy i oceny ryzyka, przekazywania informacji o transakcjach Generalnemu Inspektorowi, procedury wstrzymania transakcji, blokady rachunku i zamrożenia wartości majątkowych, sposób przechowywania informacji),
- obowiązek zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa (niedokonanie zawiadomienia jest zagrożone karą do 3 lat pozbawienia wolności).
§ Faktura korygująca do faktury elektronicznej
§ 5 ust. 1 rozporządzenia z 14 lipca 2005 r. w sprawie wystawiania oraz przesyłania faktur w formie elektronicznej, a także przechowywania oraz udostępniania organowi podatkowemu lub organowi kontroli skarbowej tych faktur (Dz.U. nr 133, poz. 1119) stwierdza, że faktury korygujące do faktur elektronicznych powinny być również wystawione w formie elektronicznej. Ust. 2 tego przepisu stanowi jednak, że w przypadkach, gdy przeszkody formalne lub techniczne uniemożliwiają wystawianie i przesłanie dokumentu w formie elektronicznej, w szczególności w przypadku cofnięcia przez odbiorcę faktur zgody na ich wystawianie i przesyłanie w formie elektronicznej, wówczas podatnik wystawia ten dokument w formie papierowej, zamieszczając na nim adnotację, że odpowiednio faktura korygująca lub duplikat faktury dotyczy faktury wystawionej w formie elektronicznej. Organ podatkowy nie może zatem odmówić uznania za fakturę korygującą dokumentu lub noty tylko ze względu na formę, w jakiej została ona wystawiona. Jeśli podatnik wystawiający faktury elektroniczne nie ma możliwości wystawiania elektronicznych faktur korygujących, wówczas może je wystawiać w formie papierowej. Jest to zgodne również z art. 218 unijnej Dyrektywy 112, który jednakowo traktuje wszystkie faktury - niezależnie od formy, w jakiej zostały wystawione. Z kolei art. 219 tej samej Dyrektywy przewiduje, że fakturą korygującą może być dowolny dokument lub nota, która zmienia fakturę pierwotną i odnosi się do niej w sposób wyraźny.
§ Kara umowna w umowie zlecenia
Przyjmujący zlecenie (zleceniobiorca) zobowiązuje się do wykonania czynności wchodzących w zakres umowy. Jest zobowiązany do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które odpowiedzialności nie ponosi. Aby można było mówić o odpowiedzialności zleceniobiorcy, muszą łącznie wystąpić trzy elementy:
- niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania,
- powstanie szkody,
- związek przyczynowy pomiędzy niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem zobowiązania a szkodą.
Pojęcie szkody obejmuje zarówno stratę, jak i utracone korzyści. Ustalenie szkody pod postacią utraconych korzyści ma z reguły charakter hipotetyczny. Art. 483 Kodeksu cywilnego daje podstawę do zastrzeżenia w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy. Tworzy się w ten sposób zapis wprowadzający umowną, ryczałtowo określoną wysokość odszkodowania za ewentualne szkody. W razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania kara umowna należy się wierzycielowi w zastrzeżonej na ten wypadek wysokości bez względu na wysokość poniesionej szkody. Kara umowna może być zastrzeżona w postaci określonej kwoty lub np. obniżenia należnego wynagrodzenia o wskazany w umowie procent z tytułu każdego naruszenia. W umowie można przewidzieć również system kar umownych, w różny sposób „wartościujących" poszczególne naruszenia umowy.
§ Przechowywanie papierowych paragonów fiskalnych
Podatnicy, prowadzący ewidencję przy zastosowaniu kas rejestrujących, obowiązani są do przechowywania kopii dokumentów kasowych. Kopie dokumentów sporządzanych przez kasę na nośniku papierowym, potwierdzających dokonanie do dnia 31 grudnia 2011 r. sprzedaży, podatnicy zobowiązani są przechowywać nie krócej niż przez okres 2 lat, licząc od końca roku, w którym nastąpiła ta sprzedaż. Dotychczas wszelkie kopie dokumentów kasowych należało przechowywać przez okres 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Jednocześnie przepisy dotyczące kas rejestrujących nie przewidywały żadnych możliwości skrócenia okresu przechowywania kopii paragonów fiskalnych. Ze względu jednak na techniczne trudności w realizacji powyższego wymogu dopuszcza się możliwość sporządzania i przechowywania kopii dokumentów kasowych na nośnikach informatycznych. Z tej możliwości mogli skorzystać podatnicy, którzy posiadali sprawne urządzenia do odtworzenia treści zawartych na tych nośnikach w postaci wydruków oraz zgłosili do właściwego urzędu skarbowego numery ewidencyjne kas rejestrujących i datę rozpoczęcia stosowania systemu sporządzania kopii i przechowywania dokumentów kasowych, ponadto w 2007 r. wydali więcej niż 100 tysięcy paragonów fiskalnych dokumentujących dokonaną przez nich sprzedaż. Kopie dokumentów kasowych należy przechowywać przez okres 5 lat. Przepis ten jednak nie dotyczy dokumentów kasowych sporządzanych w formie papierowej, lecz sporządzanych na nośniku informatycznym.
§ Faktura do otrzymanego paragonu
W myśl art. 87 § 1 Ordynacji podatkowej, jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, podatnicy prowadzący działalność gospodarczą zobowiązani są na żądanie kupującego lub usługobiorcy wystawić rachunek potwierdzający dokonanie sprzedaży lub wykonanie usługi. Podatnicy, od których zażądano rachunku przed wykonaniem usługi lub wydaniem towaru, mają obowiązek wystawić rachunek nie później niż w terminie 7 dni od dnia wykonania usługi lub wydania towaru. Jeżeli jednak żądanie wystawienia rachunku zostało zgłoszone po wykonaniu usługi lub wydaniu towaru, wystawienie rachunku następuje w terminie 7 dni od dnia zgłoszenia żądania. Podatnik nie ma obowiązku wystawienia rachunku, jeśli żądanie zostało zgłoszone po upływie 3 miesięcy od dnia wydania towaru lub wykonania usługi. Wystawienie faktury po upływie 3 miesięcy zależy wyłącznie od dobrej woli sprzedawcy.