Koniunktura w handlu - Prognoza do końca I kwartału 2010 r.

KONIUNKTURA W HANDLU

PROGNOZA DO KOŃCA I KWARTAŁU 2010 R.

Instytut Rozwoju Gospodarczego Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie opublikował 64. biuletyn zawierający wyniki badań koniunktury w handlu. W aktualnej edycji biuletynu „Koniunktura w handlu" przedstawiane są wyniki badań poziomu koniunktury w polskim handlu wewnętrznym w IV kwartale 2009 r. oraz prognozy do końca I kwartału 2010 r.

W IV kwartale 2009 r. zanotowano ujemną wartość wskaźnika koniunktury na poziomie -4,1. Jest ona nieznacznie wyższa od średniej dla tego okresu w ostatnich 10 latach, która wynosi -4,8. Należy podkreślić, że ostatni kwartał roku to okres sezonowego osłabienia w handlu. Ogólna sytuacja przedsiębiorstw handlowych w IV kwartale została przez nie oceniona jako dobra i saldo odpowiedzi na to pytanie wyniosło 15,6. 27% badanych przedsiębiorstw uznało ogólną kondycję swojego przedsiębiorstwa za dobrą, 61,6% ankietowanych za średnią, natomiast 11,4% za słabą. Poprawę ogólnej swojej sytuacji w bieżącym kwartale w stosunku do poprzedniego kwartału sygnalizuje 15,7% badanych przedsiębiorstw, jej pogorszenie - 22,2% (przed kwartałem odpowiednio 16,8% i 25,3%). Pozostałe przedsiębiorstwa uznają, że ich sytuacja nie ulega zmianie. Nadal utrzymuje się zróżnicowanie w kondycji przedsiębiorstw handlowych według rodzajów własności, choć w tej edycji naszych badań dominują ujemne wartości wskaźnika koniunktury. Dodatnią wartość wskaźnika odnotowano jedynie dla przedsiębiorstw własności zagranicznej lub z przewagą własności zagranicznej (16,7). Większość wskaźników cząstkowych dla tej formy własności było również dodatnich. Pozostałe formy własności oceniły IV kwartał w sposób bardziej pesymistyczny. Równie pesymistyczne są prognozy na najbliższe miesiące. Przedsiębiorstwa wskazują bowiem na pogarszanie się ich sytuacji finansowej, spadek wielkości zakupów zarówno od dostawców krajowych, jak i zagranicznych oraz na redukcję zatrudnienia. W IV kwartale w najlepszej sytuacji były przedsiębiorstwa handlowe działające w branżach: paliw i chemikaliów przemysłowych, drewna i materiałów budowlanych, pieczywa, ciast, wyrobów mącznych i cukierniczych oraz książek i materiałów piśmiennych. Były to branże, dla których odnotowano najwyższe, dodatnie wartości wskaźnika koniunktury. Natomiast w najtrudniejszej sytuacji  były przedsiębiorstwa handlowe funkcjonujące w branżach: artykułów i sprzętu gospodarstwa domowego oraz RTV, jak również artykułów wielobranżowych. W tej edycji naszych badań w 8 branżach (na 16 przeanalizowanych) odnotowano dodatnie wartości wskaźnika koniunktury.

Zmiany ogólnej sytuacji przedsiębiorstw handlowych

W IV kwartale odnotowujemy ujemne  saldo odpowiedzi na pytanie dotyczące zmiany ogólnej sytuacji przedsiębiorstw handlowych. Saldo to w ujęciu ważonym wyniosło -6,5 i było niższe od prognozy (+1,6). Na saldo to złożyły się odpowiedzi 215 przedsiębiorstw o następującym rozkładzie: 15,7% respondentów uznało, że w IV kwartale w stosunku do III kwartału ich sytuacja się poprawiła, 62,1% ankietowanych nie uchwyciło żadnych zmian w tym zakresie, natomiast 22,2% przedsiębiorstw odnotowało jej pogorszenie. Prognostyczne saldo odpowiedzi dotyczące zmian sytuacji przedsiębiorstw handlowych na najbliższe 6 miesięcy jest jednak ujemne i wynosi -9,3, co oznacza, że przedsiębiorstwa handlowe pesymistycznie patrzą w przyszłość. Ogólna sytuacja przedsiębiorstw handlowych w IV kwartale została przez nie oceniona jako dobra (pomimo pesymistycznych prognoz) i saldo odpowiedzi na to pytanie wyniosło 15,6. Na rzeczywiste saldo złożył się następujący rozkład odpowiedzi: 27% badanych przedsiębiorstw uznało ogólną kondycję swojego przedsiębiorstwa za dobrą, 61,4% ankietowanych za średnią, natomiast 11,4% za słabą. Prognostyczne saldo odpowiedzi na pytanie, jak zmieni się wasza ogólna kondycja za 6 najbliższych miesięcy jest jednak ujemne i wynosi -9. Na saldo to składa się następujący rozkład odpowiedzi: 9,6% badanych spodziewa się poprawy kondycji swojej firmy,71,8%respondentówuważa, że ich sytuacja się nie zmieni, natomiast 18,6% ankietowanych jest zdania, że ich sytuacja się pogorszy.

Sytuacja finansowa przedsiębiorstw handlowych

Odnotowane w pytaniu pierwszym ujemne saldo odpowiedzi na pytanie o zmianę ogólnej sytuacji przedsiębiorstw handlowych, znalazło potwierdzenie w ich sytuacji finansowej. W poprzednich badaniach, trafnie prognozowaliśmy ujemne saldo dotyczące zmian sytuacji finansowej(-2,8). W IV kwartale 2009 r. otrzymano saldo odpowiedzi na pytanie o zmianę sytuacji finansowej przedsiębiorstw handlowych (saldo ważone) w wysokości -10,5. Na saldo to złożył się następujący rozkład odpowiedzi: 14% badanych przedsiębiorstw uznało, że w stosunku do III kwartału ich sytuacja się poprawiła, 61,5% respondentów stwierdziło, że ich sytuacja nie uległa zmianie, natomiast 24,5% badanych odnotowało jej pogorszenie. Saldo odpowiedzi na pytanie, jak zmieni się sytuacja finansowa przedsiębiorstw handlowych do końca I kwartału 2010 r. jest ujemne i wynosi -10,4. W ten sposób przedsiębiorstwa sygnalizują pogarszanie się ich sytuacji finansowej.  Czynniki ograniczające polepszenie sytuacji przedsiębiorstw handlowych Od początku badań permanentnie cztery główne czynniki ograniczają polepszenie sytuacji przedsiębiorstw handlowych: konkurencja, niedostateczny popyt, koszty zatrudnienia pracowników oraz wysokość oprocentowania kredytów. W całym tym okresie, tj. od IV kwartału 1993 r., konkurencja uważana była za główny czynnik stanowiący przeszkodę w polepszeniu się sytuacji przedsiębiorstw (z wyjątkiem okresów: IV kwartał 2001 r. - I kwartał 2002 r. oraz III kwartał 2002 r. - III kwartał 2003 r., kiedy to niedostateczny popyt był głównym czynnikiem ograniczającym). W tym kwartale w stosunku do poprzedniego kwartału zwiększył się odsetek przedsiębiorstw uważających koszty zatrudnienia pracowników za ograniczające rozwój (z 63,1% do 65,2%). Zmniejszył się natomiast odsetek przedsiębiorstw wskazujących konkurencję, niedostateczny popyt oraz wysokość oprocentowania kredytów jako czynniki ograniczające rozwój (odpowiednio z 75% do 72,2%; z 58,1% do 58% oraz z 16,2% do 11,6%).

Konkurencja pomiędzy przedsiębiorstwami handlowymi

W tej edycji saldo odpowiedzi dotyczące konkurencji nieznacznie wzrosło w stosunku do poprzedniego kwartału, osiągając poziom 43,5 (w poprzednim kwartale 39). Na bieżące saldo składa się następujący rozkład odpowiedzi: 44,9% ankietowanych przedsiębiorstw uznało, że w IV kwartale w stosunku do III kwartału konkurencja dla nich wzrosła, 53,6%, że się nie zmieniła, a 1,4% respondentów stwierdziło, że konkurencja dla nich się zmniejszyła. Polski handel wciąż należy do najbardziej zdekoncentrowanych działów gospodarki, pomimo narastających tendencji koncentracyjnych. Jeszcze do niedawna zagrożenie pochodziło głównie z ciągłego pojawiania się w handlu nowych niewielkich podmiotów (niskie bariery wejścia i wyjścia w tym dziale gospodarki) oraz rozwoju sieci hipermarketów, supermarketów, a dziś także z pojawiających się sklepów dyskontowych i internetowych. W miarę nasycania się rynku rośnie konkurencja zarówno dla firm zagranicznych, jak i lokalnych. Coraz wyraźniej zaczyna się zarysowywać polaryzacja klientów. Z jednej strony mamy do czynienia z klientami zorientowanymi na ceny, co wpływa na dynamiczny rozwój sieci dyskontowych, a z drugiej strony z klientami zorientowanymi na jakość. Na podstawie obserwacji oczekiwań tej drugiej grupy klientów, gracze rynkowi stosują przemyślane strategie pozwalające im na utrzymanie się na rynku. W prognozie do końca I kwartału 2010 r. saldo odpowiedzi na pytanie o to, czy konkurencja dla danego przedsiębiorstwa zwiększy się, zmniejszy się, czy też pozostanie bez zmian, wynosi 41,1, co wciąż oznacza, że przedsiębiorstwa handlowe spodziewają się nowych konkurentów na rynku oraz wzrostu i tak już uważanego przez nie za duże - zagrożenia konkurencyjnego.

Ilość sprzedawanych towarów

W IV kwartale 2009 r. saldo odpowiedzi na pytanie o zmiany wolumenu sprzedawanych towarów było ujemne i kształtowało się na poziomie -6, czyli niezgodnie z przewidywaniami (prognostyczne saldo wyniosło -0,2). Na aktualne saldo złożył się następujący rozkład odpowiedzi: 24,2% przedsiębiorstw handlowych uznało, że w IV kwartale w stosunku do III kwartału wolumen sprzedawanych przez nie towarów zwiększył się, 45,7% respondentów stwierdziło, iż utrzymał się on na tym samym poziomie, natomiast 30,2% ankietowanych podkreśliło jego spadek. W prognozie do końca I kwartału 2010 r. saldo odpowiedzi na pytanie dotyczące zmian w wolumenie sprzedawanych towarów jest jednak dodatnie (0,3), co oznacza, że przedsiębiorstwa spodziewają się minimalnie zwiększyć wolumen sprzedaży powyżej poziomu z IV kwartału 2009 r.

Zatrudnienie w przedsiębiorstwach handlowych

W IV kwartale odnotowano ujemne saldo dotyczące odpowiedzi na pytanie o zmianę wielkości zatrudnienia (prognozowane saldo na ten okres wyniosło -4,3) w wysokości -8. Złożył się na nie następujący rozkład odpowiedzi: u 12% badanych przedsiębiorstw w III kwartale w stosunku do II kwartału zatrudnienie się zwiększyło, u 68% respondentów nie zmieniło się, a u 20% zmniejszyło się. W prognozie do końca I kwartału 2010 r. odnotowuje się również ujemne saldo w wysokości -5,7. Oznacza to, że przedsiębiorcy spodziewają się w najbliższym czasie obniżyć poziom zatrudnienia. Zmiany w zatrudnieniu w handlu w różnym stopniu dotyczą różnych form własności i pokazują najsilniej zasadnicze przemiany strukturalne, jakie się dokonują w polskim handlu.

Drukuj

Wróć