RYNEK HERBATY I KAWY

Herbata i kawa to produkty, które towarzyszą nam w życiu codziennym, posiadają fascynującą historię oraz - co chyba najważniejsze - są konsumowane we wręcz niewyobrażalnych ilościach. Przyjrzyjmy się zatem, jak oba produkty radziły sobie na rynku w ostatnim roku, jakie zaszły zmiany oraz jak kształtowała się oferta producentów i marek. Podstawowe dane wykorzystane w raporcie zawdzięczamy firmie ACNielsen, obejmują one okres od czerwca 2008 r. do maja 2009 r. oraz Centrum Monitorowania Rynku, badającego sprzedaż herbaty i kawy w kanale handlu tradycyjnego w sierpniu 2009 r.

HERBATA

Trochę historii

Legendy wspominają, że ponad 2000 lat p.n.e. chiński cesarz Shennong przypadkowo zaparzył pierwszy napar z liści herbaty. Trudno wyrokować, ile prawdy tkwi w tej legendzie. Pierwsze zapiski na jej temat pochodzą dopiero z VIII w. p.n.e. Wiele wieków później, w VIII w. n.e. powstała Święta księga herbaty, zawierająca opis krzewu herbacianego, narzędzi do zbioru i selekcji liści, przyborów do ceremonii przyrządzania i picia herbaty. W tym mniej więcej czasie herbata zaczęła swoją międzynarodową karierę, której początkiem było „wejście" do Tybetu, Mongolii i Japonii. Z Mongolii właśnie herbata w XVI w. dotarła do Rosji, która w tym okresie dokonywała silnej ekspansji na wschodnich rubieżach. W Polsce historia herbaty zaczyna się w XVII w., lecz w początkowym okresie traktowana była jedynie jako ziele lecznicze. Dopiero wiek później picie herbaty dla przyjemności stało się standardem, jednak z racji ceny dostępnym jedynie dla najbogatszych. Chwalebna historia dotycząca uprawy, to zaledwie przedsmak burzliwych dziejów tej rośliny. Na trwałe zapisała się jako jedna z przyczyn co najmniej dwóch wojen. Pierwszą był epizod z tzw. bostońską herbatką. W 1773 r. mieszkańcy Bostonu jako wyraz sprzeciwu wobec Korony Brytyjskiej wyrzucili do morza ładunek trzech statków, które przywiozły herbatę. To wydarzenie było iskrą, która przyczyniła się wkrótce do rozniecenia wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych. Zaledwie kilkadziesiąt lat później herbata znowu stała się głównym bohaterem krwawej historii, tym razem o wymiarze międzykontynentalnym. Występowała tam w towarzystwie srebra oraz opium. Otóż społeczeństwo brytyjskie na początku XIX w. tak bardzo rozkochało się w smaku herbaty, iż statki (do dziś najpiękniejsze żaglowce o smukłej sylwetce - klipry) ledwo nadążały z jej transem z Chin. Z drugiej strony cesarz Chin uznawał tylko jeden sposób zapłaty - w srebrze. W rezultacie nieposkromionego apetytu Brytyjczyków, Królestwo zaczęło odczuwać istotne braki tego szlachetnego kruszcu we własnym skarbcu. Potem pojawiły się pomysły handlu wymiennego - herbata wymieniana była na opium pochodzące z należących do Korony Indii i wkrótce cała sprawa zakończyła się wojną opiumową. Na skalę lokalną herbata również była przedmiotem silnych i często niezdrowych emocji. Wystarczy sobie przypomnieć zaopatrzenie sklepów przed rokiem 1989 i - delikatnie mówiąc - silną rywalizację klientów lub kolejkowiczów, gdy do sklepu „rzucili" ten produkt. Szczęśliwie te czasy mamy już za sobą i klienci mogą wybierać spośród setek odmian, form i marek herbaty. Ten wybór zapewne sprzyja zwiększaniu częstotliwości picia herbaty oraz sięganiu po coraz bardziej wyrafinowane odmiany i mieszanki.

Herbata w liczbach

W okresie od czerwca 2008 r. do maja 2009 r. konsumenci wydali na zakup wszystkich odmian herbaty niebagatelną kwotę 1,283 mld zł i nabyli w rezultacie niemal 25 tys. ton liści tego krzewu. Wspomniany wzrost spożycia przełożył się na 3,3% rozwoju rynku w ujęciu ilościowym. Z kolei ogólny wzrost cen oraz sięganie po coraz lepsze i droższe odmiany złożyły się na 10,9% wzrostu wartości rynku. W wielu krajach parzeniu herbaty i jej spożyciu towarzyszą lokalne zwyczaje, czy nawet ceremoniały. Polacy preferują proste i szybkie rozwiązania, gdyż w strukturze sprzedaży bezwzględnie dominuje herbata w saszetkach. Jej udział w wartości sprzedaży wyniósł 85,4% i w ostatnim okresie wzrósł o niemal 1% przy analogicznym spadku udziału herbaty sypkiej. Najczęściej wybierane miejsca zakupu herbat to sklepy wielkopowierzchniowe. Niemal co trzecia złotówka (31,3%) przeznaczana na zakup herbaty wędruje do kasy supermarketu. Nieco mniejszą sprzedaż kategorii generują hipermarkety - 21,4% i w ciągu ostatniego roku ich udział spadł o nieco ponad 1%. Handel tradycyjny nie powinien mieć powodów do narzekań, bo w sklepach spożywczych sprzedaje się łącznie 40,9% herbaty, przy czym najwyższa jest w sklepach średnich i małych. Jednak to właśnie małe sklepy w ostatnim roku odnotowały niewielki spadek udziału w sprzedaży. Na rynku herbat ważnym kanałem dystrybucji są również apteki. Klienci poszukują tam w pierwszej kolejności herbat ziołowych oraz coraz ważniejszej odmiany herbat - herbat funkcjonalnych. Sprzedaż generowana przez apteki złożyła się na 6,4% sprzedaży kategorii.

Struktura rynku herbaty

Zapomniawszy o dawnych czasach, kiedy to klienci byli wdzięczni losowi za zakupienie jakiejkolwiek herbaty, teraz oferta sklepów wręcz przytłacza szerokim wyborem nie tylko marek, lecz przede wszystkim odmian herbat. Do wyboru są herbaty czarne, aromatyzowane, zielone, czerwone, białe, ziołowe, owocowe oraz funkcjonalne. W formie liści do zaparzania lub ekspresowych saszetek. Analizując ofertę marek i producentów można zauważyć, że występują w niej marki czołowe/popularne, marki kierujące ofertę do koneserów oraz marki importowane przez wyspecjalizowane firmy. Ostatnie 20 lat nauczyło konsumentów zwracania uwagi na markę. Wcześniej herbata była traktowana jako tzw. commodity goods - wystandaryzowany produkt, gdzie marka dystrybutora, producenta czy firmy konfekcjonującej nie miała praktycznie znaczenia.

a. Herbaty czarne oraz Earl Grey

Podstawą rynku jest nadal herbata czarna, czyli sfermentowane i wysuszone liście krzewu herbacianego. Co ciekawe, legenda mówi, iż ten najpopularniejszy gatunek herbaty powstał przez przypadek, gdy doszło do zamoknięcia przewożonej kliprem herbaty zielonej. Ponad połowę kategorii w ujęciu ilościowym oraz niespełna połowę w ujęciu wartościowym stanowią właśnie herbaty czarne. Dokładnie jest to odpowiednio 60,6% oraz 46,9%. Ta różnica pomiędzy udziałem ilościowym i wartościowym dość jednoznacznie wskazuje, iż herbaty czarne to relatywnie najtańsze produkty w całej kategorii. Mimo atutu, jakim z pewnością jest niska cena, w ostatnim okresie udział herbaty czarnej spadł o ponad 2%. Widać, że konsumenci zaczynają poszukiwać dodatkowych cech w herbatach, nie tylko odmian smakowych, lecz również wartości prozdrowotnych. Herbata czarna występuje również w szeroko znanej odmianie Earl Grey. Nazwa tej odmiany wiąże się z nazwiskiem hrabiego Charlesa Greya, który według trudnej do zweryfikowania legendy otrzymał od chińskiego mandaryna herbatę aromatyzowaną olejem z bergamoty, który właśnie nadaje jej specyficzny smak. Choć według metodologii Earl Grey należy do grupy herbat aromatyzowanych, to poprzez swoje znaczenie na rynku często jest wyróżniany jako oddzielna kategoria. Nie inaczej jest w naszym zestawieniu, z którego wynika, iż udział odmiany Earl Grey jest znaczący i w ujęciu wartościowym wyniósł w omawianym okresie 7,1%, a w ostatnim roku wzrósł o 0,5%. Wszyscy znaczący producenci posiadają w swojej ofercie tę odmianę herbaty (np. marki Lipton, Tetley, Dilmah i inne). Earl Grey trafił także do segmentu marek popularnych, np. od pewnego czasu Saga Unilevera jest produkowana w tej wersji. Czołową marką w segmencie herbat czarnych jest Lipton z portfolio Unilevera. Historia marki liczy ponad 150 lat, a nieustanne stawianie na jakość spowodowało między innymi przyznanie firmie przywileju dostarczania herbaty na stoły władców Zjednoczonego Królestwa. Obecnie trudno wręcz policzyć asortyment herbat ze znakiem Lipton, na półkach sklepowych wyróżniają się charakterystycznym kanarkowożółtym kolorem opakowania. Część herbat w saszetkach występuje w formie charakterystycznej piramidki, który to kształt ułatwia wydobycie aromatu i wzbogaca smak naparu. Zdecydowanie później koncern Unilever zdecydował się na wejście na rynek z inną marką - doskonale znaną dziś Sagą. Marka ta ma nieco bardziej „rodzinny" charakter, co widać nie tylko w konstrukcji przekazów promocyjnych, lecz również w strategii opakowań, gdzie występują produkty zawierające nawet 200 czy 300 torebek herbaty. Dowodem tego jest ostatnia promocja z Rodzinką Misiów - producent do opakowań czarnej herbaty dodaje pluszowe misie pacynki. Zbierając sympatyczne misie, można wziąć udział w konkursie i wygrać atrakcyjne nagrody. W portfelu marek herbacianych Unilevera odnaleźć można również nieco mniej promowaną markę Brooke Bond, znaną ze sklepowych półek często przez pryzmat dużych, intensywnie czerwonych opakowań. Kojarzona bardziej z rynkiem kawy firma Mokate zajęła również silną pozycję w kategorii herbat. W portfelu tej firmy można odnaleźć takie marki, jak m.in. dobrze znana klientom Minutka oraz wyżej pozycjonowana marka Loyd Tea. Herbaty czarne to także domena takich producentów, jak Tetley Polska, który wchodzi w skład koncernu Tata Tea Limited. Marka Tetley przede wszystkim kojarzy się z charakterystycznymi, okrągłymi saszetkami z herbatą. I nic dziwnego. Pomysł herbacianej torebki sprowadził z Ameryki do Wielkiej Brytanii przedstawiciel firmy Tetley w 1939 r. Zanim jednak idea weszła w życie, musiały upłynąć 33 lata. Jak się jednak okazało, wprowadzenie przez Tetley do Anglii w 1953 r. herbaty pakowanej w torebki był strzałem w dziesiątkę. Dalej można wymienić Gourmet Foods - dystrybutora marki Dilmah, konsekwentnie budującej swój wizerunek jako marki dla koneserów. Jej wyjątkowość zapewnia selekcja wyłącznie najlepszych gatunków oraz hermetyczne pakowanie herbat na miejscu, przez co w maksymalny sposób zostaje zabezpieczony najcenniejszy atrybut herbaty - aromat, w ofercie producenta są: herbaty czarne Premium, herbaty czarne Ceylon Gold, herbaty czarne Gourmet, herbaty czarne New Gourmet. Uznanie wśród konsumentów zdobyły także produkty następujących firm: Bio-Active (linia herbat czarnych Essence, w skład której wchodzą: Black Tea, Earl Grey z płatkami róży, Cytrynowa z trawą cytrynową, Karmelowa z nutą cytryny, Malinowa z kawałkami owoców, Pomarańczowa z cynamonem i goździkiem), Posti (herbaty tradycyjne: Posti czarna, Posti Earl Grey, Posti czarna granulowana; herbaty koneserskie: Yunan, Ceylon, Madras, Earl Grey, Chińska, Assam), Teekanne (ostatnie nowości to: Royal Rum, Lemon Tea), Zas-Pol (w portfolio są herbaty czarne granulowane - Golden Tea, Yunnan, Assam, herbaty czarne liściaste - Yunnan, Madras, Ceylon, Assam i Jones, herbaty czarne ekspresowe - Jones, Garden Tea, Dragon, Imperial Natur Tea, Yunnan, Earl Grey), Levant, (marka Ahmad Tea London), Oskar Tee (w ofercie herbaty granulowane, ekspresowe, liściaste), PPK Astra (herbata czarna afrykańska liściasta i ekspresowa: Safari, Ygara, Twiga i Dwa źródła; herbata czarna liściasta: Darjeeling, Yunnan, Pieśń Gór, Dwanaście Bram, Earl Grey, Indyjska, i odmiana ekspresowa: Earl Grey, Indyjska oraz English Breakfast), Irving Tea (liściaste: Irving Daily Classic, Irving Daily Classic Enveloped, Irving Daily Superior oraz granulowana Irving Daily Granulated).

b. Herbaty aromatyzowane (smakowe)

Herbaty aromatyzowane powstają w wyniku dość skomplikowanego procesu napylania substancji aromatycznych na liście herbaty. W dużej mierze gama smakowa pokrywa się z wyborem smaków znanym z kategorii herbat owocowych, jednak w tym przypadku istnieje możliwość tworzenia kompozycji smakowych trudnych do osiągnięcia tradycyjną metodą mieszania składników. Aromatyzowanie ma również tę przewagę, iż daje możliwość tworzenia kompozycji niecodziennych, a nawet zaskakujących. Herbaty aromatyzowane to jak na razie mniejsza część rynku. Jego udział w wartości kategorii to zaledwie 3,7%, jednak należy odnotować, iż w ostatnim okresie wzrósł o 0,7%. Szeroką gamę w tym segmencie herbat oferuje marka Dilmah, dystrybutor tej marki Gourmet Foods proponuje kilkadziesiąt wariantów herbaty czarnej łączonej z różnymi aromatami: od popularnych (jabłkowy, z czarnej porzeczki, cynamonowy, imbirowy, brzoskwiniowy, truskawkowy, malinowy, cytrynowy), do zupełnie egzotycznych (passiflora, brandy, kardamon, liczi). Polski rynek przebojem zdobyła marka Irving Tea należąca do firmy Kamis, znanej konsumentom bardziej z przypraw. Ciemnofioletowe tło i biały napis Irving z literką „r", której końcówka jest stylizowana na liść herbaty, to cecha opakowań szerokiej gamy produktów, a wśród herbat aromatyzowanych marka ta proponuje konsumentom Porzeczkowy Ogród, Malinową Polanę, Owocowy Las oraz Cytrynowy Gaj. W tym segmencie herbat z powodzeniem działa również Unilever - marka Lipton, czyli sztandarowa marka koncernu oferuje tu następujące odmiany herbat czarnych uzupełnione o nutę: cytrynową, mieszankę owoców cytrusowych, brzoskwinię z mango, maliny, marakuję plus banany, owoce leśne, owoce tropikalne, karmel z wanilią. Nowością jest linia herbat nawiązujących tematycznie do Orientu, to herbaty o intrygujących nazwach: Bangalore Palace, Kashmir Valley, Indian Chai. Z kolei Tetley Polska ma także w swej ofercie herbaty aromatyzowane dostępne w 5 smakach: brzoskwinia i wanilia, owoce leśne, maliny, cytryna oraz jabłko i cynamon. Ponadto tacy producenci, jak Zas-Pol (herbata aromatyzowana cytrynowa oraz z opuncją), Levant (marka Ahmad Tea ma w ofercie takie opcje, jak: cynamon, cytryna i limonka, brzoskwinia i passiflora, wanilia, czarna porzeczka, malina, truskawka, mango, jabłko, morela, owocowy mix), Oskar Tea (herbaty aromatyzowane ekspresowe: cytrynowa, jeżynowa, malinowa; herbaty aromatyzowane liściaste: z wanilią, z przyprawami), Herbapol Lublin czy Mokate (wersje: Minutka Lemon, Minutka Malinowa) są w tym segmencie warci odnotowania.

c. Herbaty zielone, czerwone, białe

Herbaty z tej grupy nadal cieszą się dużą popularnością, za wyjątkiem herbat czerwonych, które miały swoje „5 minut", a teraz są wyraźnie w cieniu herbat funkcjonalnych, które przejęły część ich dobroczynnych właściwości. Herbaty zielone mają ustabilizowaną pozycję i swoich wiernych konsumentów. Duże wzrosty notuje natomiast kategoria herbat białych, które z produktu luksusowego, dostępnego wyłącznie w sklepach delikatesowych i specjalistycznych herbaciarniach, zaczynają powoli trafiać do większości sklepów. Produkt dotąd niszowy zdobywa sobie coraz więcej zwolenników, zatem warto dla niego znaleźć miejsce na sklepowej półce. Biała herbata to najszlachetniejszy, najrzadziej spotykany i cieszący się największym uznaniem koneserów gatunek. Do jej produkcji używane są wyłącznie młode, pochodzące z wiosennych zbiorów pączki. Herbaty zielone ma w swej ofercie zdecydowana większość producentów, m.in. Unilever (marka Lipton - zielona w czystej postaci lub w formie z dodatkami: cytrynowa, miętowa, jaśminowa i orientalna z korzennymi przyprawami, a ostatnio również marka Saga w wersjach: klasycznej, z maliną oraz z miętą), Tetley Polska (zielona Tetley: z dodatkiem korzenia żeńszenia i miodu aromatyzowana esencją cytrynową, z dodatkiem nasion guarany i korzenia imbiru aromatyzowana esencją pomarańczową, z dodatkiem naturalnej cytryny, z dodatkiem imbiru i ginko aromatyzowana esencją limonki, z dodatkiem echinacei aromatyzowana esencją owoców leśnych), Zas-Pol (Green, Cytrynowa, Opuncja figowa, Zielona z liściem, Zielona Fantazja), Dilmah (kilkanaście wariantów herbaty zielonej), Herbapol Lublin (Zielona oraz herbaty Zielone smakowe: o smaku cytrynowym, opuncji figowej, Zielona sypana i Zielona z miętą), Oskar Tea (Girnar Green), Levant (Green Tea Original oraz herbata zielona smakowa: Earl Grey, miętowa, jaśminowa, cytrynowa), Mokate (Loyd Tea Green zwykła oraz wersje z cytryną, grapefruitem, opuncją figową), Kamis (Irving Pure Green, Irving Superior Green, Irving Lemon Green, Irving Jasmine Green, Irving Mint Green), Tetley Polska (Vitax zielona), Bio-Active (Gun Powder, Silver Moon, Herbata zielona: z owocem pigwy, z owocem maliny, z owocem cytryny, z owocem pomarańczy, z owocem opuncji, o smaku flaszowca), Biofluid (marka Biofix). Z herbat czerwonych znani są m.in.: Astra (Pu-erh, Rooibos), Unilever (Lipton Pu-erh), Tetley Polska (Rooibos waniliowa, Rooibos pomarańczowa, Vitax czerwona), Zas-Pol (Pu-erh cytrynowa, Pu-erh Earl Grey), Oskar Tea (Yunnan Pu-erh), Mokate (Loyd Tea Pu-erh, Loyd Tea Rooibos), Bio-Active (Pu-erh: BIO, liściaste i funkcjonalne w kilku wariantach). Natomiast białą herbatę wprowadził m.in. Herbapol Lublin (Gruszka z białą herbatą), Tetley Polska (marka Tetley z dodatkiem mandarynki), Kamis (Irving Pure White), Bio-Active (herbata biała liściasta, biała liściasta z płatkami róży, biała z owocem mandarynki, biała z płatkami róży).

d. Herbaty owocowe

Klienci poszukujący smaku herbaty wzbogaconego nutą owocową chętnie sięgają po herbaty owocowe. Tworzą one trzecią pod względem udziału w kategorii grupę produktów. Różnią się one tym od tradycyjnych herbat, że pod tym pojęciem najczęściej kryją się na pary z mieszanek (suszy) owocowych. Chociaż nie ma w nich liści herbacianych, zwyczajowo uznajemy w naszym społeczeństwie te napary również jako herbaty. Bywają również mieszanki utworzone na bazie czarnej lub zielonej herbaty. Dodatki owocowe mają wtedy rolę dominującą i podkreślającą smak całego naparu z takiej mieszanki. W okresie od czerwca 2008 r. do maja 2009 r. konsumenci wydali na herbaty owocowe kwotę 193 mln zł, co przełożyło się na udział w wartości kategorii wynoszący 15,1%. Co ciekawe, grupa ta odnotowała wzrost liczony ilościowo, natomiast spadek w ujęciu wartościowym. Interpretować by to należało jako niewielki, lecz powszechny spadek cen w tej grupie herbat. Oferta herbat owocowych jest przebogata. Do czołowych producentów należą: Unilever - z marką Lipton w owocowej wersji oraz marką Saga z jej owocowymi odmianami (dzika róża z: cytryną i miętą, z pigwą i truskawką, z maliną, z jabłkiem, z czarną porzeczką, z owocami leśnymi), Herbapol Lublin, m.in. z marką Herbaciany Ogród (15 herbat i mieszanek owocowych, wszystkie produkty przyciągają wzrok opakowaniami wypełnionymi rysunkami kwiatów, owoców i ziół) i Tetley Polska (przejęła od Premium Foods markę Vitax - w ofercie znaleźć można następujące smaki herbatek: malinowa, owoce leśne, dzika róża, owocowy raj, poziomkowa, hibiskus, malina & echinacea, żurawina & malina, żurawina & rabarbar, limonka & cytryna). Warto nadmienić, że marka Vitax (Produkt Roku 2009) na sezon jesienny zaplanowała szeroko zakrojoną kampanię telewizyjną. Ponadto warto poszukać na półkach sklepowych produktów firm: Bio-Active (herbaty owocowe: malinowa, dzika róża z żurawiną, tropikalna, grejpfrutowa, owoce leśne), Posti (Dzika różą z hibiskusem, Wieloowocowa, Malina z dziką różą, Żurawinowa, Owoce leśne), Biofluid (marka Biofix - m.in. Biofix Classic, seria Tutti Frutti, seria Premium), Mokate (6 odmian popularnych herbat owocowych z serii Babcia Jagoda). Ciekawą ofertę rynkową ma także firma Malwa. Przyciągającym wzrok wyróżnikiem asortymentu jest tu linia herbat z suszu owocowego o przyjemnym owocowo-kwaskowym aromacie. Siedem odmian tych herbat zapakowanych jest w przezroczyste torebki odsłaniające atrakcyjny wygląd suszu, a całość dopełniają estetyczne etykiety i zamknięcia.

e. Herbaty ziołowe

W kategorii herbat tradycyjnie omawia się również herbaty ziołowe, chociaż są to produkty niezawierające liści krzewów herbacianych. Niezależnie od tych zawirowań nie można zapomnieć, iż jest to duży i stabilny segment rynku, składający się z produktów, po które w pierwszej kolejności sięgamy przy różnego rodzaju schorzeniach czy niedyspozycjach. Warto pamiętać o walorach smakowych części herbat ziołowych, nabywanych równie chętnie w aptekach oraz w placówkach handlu detalicznego. Statystycznie niemal co dziesiąta złotówka (9,8%) wydatkowana przez konsumentów wiąże się z zakupem „ziółek". Ten udział w strukturze rynku herbat od dłuższego czasu jest stabilny, a od strony producenckiej można powiedzieć, iż liczba graczy na rynku, choć może nie jest znacząca, to zapewnia szeroką i głęboką ofertę doskonale skomponowanych, opakowanych i promowanych ziół i mieszanek ziołowych. Herbapol Lublin jest najsilniejszą w branży zielarskiej firmą ze 100% polskim kapitałem i stale umacnia swoją pozycję. Firma obchodzi w 2009 r. jubileusz 60-lecia istnienia. Oferta handlowa Herbapolu obejmuje zarówno produkty spożywcze, jak też farmaceutyczne: od herbat owocowo-ziołowych i syropów spożywczych, przez zioła jednorodne, lecznicze mieszanki ziołowe, po krople i syropy farmaceutyczne. Wszystkie produkty wytwarzane są z naturalnych składników pochodzenia roślinnego. Nie zawierają chemicznych konserwantów ani syntetycznych barwników. W linii Zielnik Polski klienci odnajdą 8 herbat ziołowych (Bratek, Koper Włoski, Lipa, Melisa, Mięta, Pokrzywa, Rumianek, Szałwia). Z ciekawymi propozycjami występuje również Bio-Active (m.in. Zioła Mnicha jednorodne oraz osiem mieszanek o ukierunkowanym działaniu), Malwa (kolekcja podstawowych ziół pochodzących z ekologicznych upraw krajowych 61oraz ze zbioru stanu naturalnego), Gourmet Foods (marka Dilmah), Tetley Polska (marka Vitax) czy Biofluid (marka Biofix). Herbatki ziołowe to naturalne środki wspomagające nasz organizm. Są szeroko stosowane w profilaktyce i leczeniu wielu chorób. Każda herbatka ma swoiste i niepowtarzalne działanie. Najbardziej popularne są: melisa (działa kojąco na nerwy), mięta (ułatwia trawienie i działa rozkurczająco), lipa (przydatna w leczeniu przeziębień i grypy), rumianek (wykazuje działanie przeciwzapalne na błony śluzowe i skórę, przeciwbakteryjne oraz przeciwuczuleniowe).

f. Herbaty funkcjonalne

Nie sposób nie zauważyć rosnącego segmentu herbat funkcjonalnych, ponieważ klienci oczekują od herbat coraz szerszego zakresu pozytywnego oddziaływania na organizm. W sumie miło popijać filiżankę herbaty ze świadomością, iż reguluje ona naszą przemianę materii, oczyszcza organizm, przyspiesza metabolizm, czy nawet pomaga w odchudzaniu. Ta dodatkowa funkcjonalność jest oczywiście odpowiednio przez producentów wyceniana. Herbaty te stanowią 11,1% rynku w ujęciu ilościowym oraz 17,1% w ujęciu wartościowym. W obu metodach liczenia rynku grupa herbat funkcjonalnych odnotowała ponad 1% wzrost udziału, najwyższy wśród omawianych kategorii herbat. Jest kilku producentów, którzy wykorzystują wzmożone zapotrzebowanie rynku na tę grupę herbat. Szczególnie aktywny jest Herbapol Lublin, który w segmencie herbat funkcjonalnych występuje z ofertą mieszanek poprawiających np. nastrój, wyciszenie, trawienie, koncentrację czy zwiększających odporność. Pod specjalną linią produktową Slim Figura (suplement diety) można odnaleźć zestaw herbat oraz tabletek ziołowych, tworzących kompleksowy system wspomagający proces odchudzania. System Slim Figura wpływa na czynności związane z procesami trawiennymi i przemianą materii, ułatwia spalanie tłuszczu, oczyszcza organizm oraz stabilizuje prawidłową masę ciała. Wysoką jakość produktów gwarantują ścisła współpraca producenta z plantatorami oraz kontrola jakości surowca. Także Bio-Active proponuje herbaty na najbardziej doskwierające dolegliwości, m.in. zwalczające podwyższony cholesterol, wspomagające odchudzanie czy oczyszczające organizm. Specjalnie dla kobiet firma stworzyła serię La Karnita, dzięki której można zregenerować siły i kompleksowo zadbać o swój wygląd. Także marka Vitax należąca obecnie do Tetley Polska może się poszczycić kompleksową ofertą, w skład której wchodzą: Linia Wellness, Linia Program na zdrowie, herbaty odchudzające). Herbaty funkcjonalne oferują również konsumentom m.in. tacy producenci, jak: Mokate (linia herbat DietaFit), Posti (herbaty pod marką Fitea oraz Pu-erh z sokiem pigwy i trawą cytrynową, Pu-erh z wiśnią i osmantusem), Astra (herbaty Linea Vita), US Pharmacia (Receptury Natury), Biofluid(seriaDr Fruit).

Podsumowanie

Rynek herbaty jest rynkiem stabilnym. Funkcjonuje na nim wielu producentów, których oferta trafia do różnych odbiorców: poczynając od zwolenników najpopularniejszych herbat (czarnych ekspresowych, Earl Grey czy zielonych), poprzez klientów poszukujących nowości - nowych smaków, nowych mieszanek, czy nawet nowych rozwiązań w zakresie konfekcjonowania herbaty, lubiących urozmaicać sobie czas spędzany przy filiżance herbaty, zarówno tradycyjnej czarnej, ale niestroniących od herbat owocowych, czy ziołowych, a kończąc na koneserach, których interesują wyłącznie produkty z półki superpremium, czy osobach szukających w herbacie poprawy swej sprawności fizycznej i intelektualnej, bo tego wyłącznie oczekują od herbaty.

KAWA

Trochę historii

Historia kawy jest nieco krótsza niż historia herbaty, jej początki sięgają pierwszego tysiąclecia przed naszą erą. Jednak tak na dobrą sprawę rynkowa kariera kawy nabrała rozpędu w późnym średniowieczu, kiedy kawa stała się popularna w krajach arabskich, choć jej spożywanie wywoływało często sprzeciw autorytetów religijnych. Do Europy przywędrowała najprawdopodobniej pod koniec XVI w. Niemal każdy pamięta z lekcji historii, iż do Polski kawa trafiła po odsieczy wiedeńskiej, czyli po 1683 r. Jednak prawda jest taka, że już wcześniej kawa na niewielką skalę pojawiała się regionalnie w miastach koncentrujących wojska osmańskie.

Kawa w liczbach

Wszystko wskazuje, iż mimo może krótszej i mniej barwnej historii niż herbata, kawa rozpala umysły konsumentów i skłania do jeszcze bardziej regularnej i intensywnej konsumpcji, a co za tym idzie - zakupów. Na kawę wydajemy ponad dwukrotnie wyższą kwotę niż na zakup herbaty. W okresie od czerwca 2008 r. do maja 2009 r. wartość detalicznej sprzedaży kawy zamknęła się kwotą niemal 2,757 mld zł. Ta gigantyczna kwota przekłada się na zakupy niemal 83 tys. ton kawy, co w przełożeniu na dość czytelny miernik, jakim jest standardowy zestaw ciągnika z naczepą, oznacza grubo ponad 3000 TIRów wypełnionych pachnącym ziarnem. Odnotowany wzrost wartości sprzedaży był niemal identyczny, jak w przypadku herbaty i wyniósł 10,9%. Wzrost ilości sprzedanych produktów z kategorii był z kolei nieco wyższy i wyniósł 4,6% (dla przypomnienia - herbata 3,3%). A zatem na rynku kawy mieliśmy do czynienia z relatywnie niższym wzrostem cen lub słabszą tendencją do sięgania po droższe gatunki i wyżej pozycjonowane marki. W dystrybucji całej kategorii kawy kanał tradycyjny i nowoczesny mają równorzędne pozycje (sklepy wielkopowierzchniowe - 49,4%, sklepy spożywcze - 50,6%). W ostatnim roku te proporcje zostały zachowane; nastąpiły jedynie wewnętrzne przesunięcia. I tak supermarkety nieco zwiększyły sprzedaż kosztem hipermarketów, a średnie i duże sklepy spożywcze zyskały na niewielkim spadku sprzedaży odnotowanym w przypadku małych sklepów spożywczych.

Struktura rynku kawy

Nieco ponad połowę wartości kategorii kawy stanowi kawa w formie ziaren i mielonej. Drugą pozycję zajmuje kawa rozpuszczalna, w słoikach i w formie mixów, po którą klienci sięgają ze względu na szybkość i łatwość przyrządzania, wielu docenia też jej smak, łagodniejszy od kawy mielonej. Jest to bardzo dynamicznie rozwijająca się kategoria produktów. Z kolei kawy typu cappuccino są alternatywą prawdziwego napoju przygotowywanego w ekspresie ciśnieniowym. Przyrządzanie kawy cappuccino typu instant polega jedynie na zalaniu gorącą wodą przygotowanego już proszku. Osobną kategorią są kawy zbożowe. Pod tą nazwą kryje się bezkofeinowy gorący napój sporządzony z prażonych ziaren kilku zbóż i innych roślin, w skład których wchodzą przeważnie żyto lub cykoria.

a. Kawa ziarnista i mielona

Kawa palona z pewnością ma szereg zalet, lecz nie jest także pozbawiona wad. Występująca w formie zmielonej umożliwia przyrządzenie aromatycznego naparu w ekspresie przelewowym lub jeszcze bardziej pobudzającej mikstury z ekspresu ciśnieniowego. Zwolennicy tradycji parzą ją z kolei w sposób nazywany „po turecku", choć szczerze mówiąc jest to odległe od rzeczywistości. Turcy nie zalewają bowiem kawy wrzątkiem, lecz ją gotują z dokładnie określonym harmonogramem zmniejszania płomienia i dolewania zimnej wody. Cały czas trwa batalia pomiędzy zwolennikami kawy mielonej i w formie całych ziaren. Forma zmielona daje korzyść w postaci szybkości przyrządzenia aromatycznego napoju, jednak często można spotkać głosy, że kawa mielona tuż przed zaparzeniem ma zdecydowanie bardziej intensywny i bogatszy smak. W tej kwestii z pewnością nie ma obiektywnych rozstrzygnięć, każda ze stron trzyma się swojej wersji. Kawa palona to dokładnie 53,3% wartości rynku, choć w ujęciu ilościowym zdecydowanie więcej, bo niemal trzy czwarte (74,9%). Trudno się temu dziwić, im mniej przetworzony produkt, tym z reguły niższa cena jednostkowa. W ostatnim roku udział kawy mielonej i w ziarnach minimalnie wzrósł w wartości i nieznacznie spadł w ujęciu ilościowym. Sprzedaż kawy palonej odbywa się głównie w kanale tradycyjnym, sklepy wielkopowierzchniowe generują 45% wartości sprzedaży. W czołówce rynku z pewnością można odnaleźć markę Tchibo. Jej linie produktowe ułożone są w logicznym podziale na linie popularne Tchibo Family z trzema odmianami smakowymi - klasycznym, intensywnym i łagodnym. Półkę wyżej pozycjonowana jest linia Tchibo Exclusive z odmianą klasyczną i łagodną, a najwyższa półka dla koneserów to Tchibo Gold Selection oraz Tchibo Espresso Gusto Originale. Pozostając przy Tchibo, należy wspomnieć o jeszcze jednej marce z najwyższej półki - Davidoff Café. Ta luksusowa marka od lat stanowi synonim najlepszego smaku na wielu rynkach, od lat marką tą sygnowana jest również starannie wyselekcjonowana i skomponowana mieszanka ziaren. Warto nadmienić, że w ostatnim czasie Tchibo wypuściło na rynek limitowaną edy cję Tchibo Exclusive Extra Virgin w wariancie w ziarnach i jako kawa mielona. Drugim, omawianym międzynarodowym brandem o czołowej pozycji, jest Jacobs w portfolio Kraft Foods Polska. Występuje on w szeregu odmian, z najczęściej promowaną Jacobs Krönung. Wszystkie kawy z kolekcji Jacobs (tj. Jacobs Cronat Gold, Jacobs Velvet, Jacobs Aroma oraz Jacobs Night & Day), poza marką Jacobs Velvet, występują w wariantach mielona. W portfelu koncernu odnaleźć można również markę z segmentu mainstream - Maxwell House, kojarzoną głównie z kawą rozpuszczalną, choć od wielu lat występującą także w formie mielonej czy mixu. Firma Kraft Foods Polska cały czas pracuje jednak nad umacnianiem swojej pozycji w szeroko pojętym segmencie kaw premium, a dowodem na to jest chociażby tegoroczna, styczniowa premiera na polskim rynku luksusowej marki kawy Carte Noire. Najsłynniejsza kawa Francji - Carte Noire - jest produkowana w 100% z najwyższej jakości ziaren Arabika. Bogaty wachlarz zawiera kawę ziarnistą oraz kawę mieloną, a także rozpuszczalną w wersjach classic oraz espresso. Tym, co ją wyróżnia, jest specjalne, miękkie opakowanie, wyposażone w tzw. wentylek aromatu, pozwalający kawie oddychać. Wśród marek importowanych pozycjonowanych w wyższych przedziałach cenowych z pewnością wymienić należy również takie marki, jak Dallmayr (dystrybuowana przez spółkę Cocochee) czy Mövenpick, IDEE Kaffee i Eilles Kaffee (marki w portfolio J.J. Darboven Poland). Szeroką gamę kaw ziarnistych i mielonych odnaleźć można także w ofercie firmyWF Europe pod marką Italcaffe czy Segafredo Zanetti Poland, której oferta handlowa obejmuje markę międzynarodową Segafredo Zanetti oraz lokalną Cafe Mag dla domu. Mieszanka kaw ziarnistych pod marką Segafredo Zanetti dostępna jest w wariancie Intermezzo i Espresso Casa. Natomiast odmiany Emozioni, Espresso Mokka, odmiana Intermezzo oraz Le Origini: Peru, Kostaryka, Brazylia to propozycja kaw mielonych. Od niedawna kawa Emozioni dostępna jest w sprzedaży w promocyjnym opakowaniu z minimikserem. Podob nie szeroki wachlarz możliwości oferuje Cafe Mag. Tu obok Cafe Mag Grani (kawy ziarnistej), możemy zaoferować swoim klientom Cafe Mag Forte, Cafe Mag Dolce, Cafe Mag Safari, Cafe Mag Specjal, Cafe Mag Mocca i Cafe Buono. Na chwilę uwagi zasługuje też marka Lavazza, której nazwa od lat utożsamiana jest przez wielu klientów z „małą czarną" w najlepszym włoskim wydaniu. Jej wyłącznym dystrybutorem na polskim rynku jest Strauss Cafe Poland. Inne, znane marki w portfolio tej firmy, to m.in. Pedro's i Mk Cafe. Warto podkreślić, że o półkę Premium coraz aktywniej walczy też marka Illy z portfolio firmy North Coast. Z firm o krajowym rodowodzie wymienić należy Prima - Sara Lee Coffee and Tea Poland S.A. z marką Café Prima. Oferta kaw ziarnistych marki Café Prima obejmuje wariant Excellent, Excellent Crema na bazie ziaren kawy z gatunku Arabica i Robusta oraz Excellent Espresso o intensywnym smaku i aromacie z gęstą pianką. Natomiast w linii kaw mielonych znajdziemy kawę Finezja o dominującym posmaku Robusty z domieszką Arabiki, nieco kwaskowatą, dobrze zbalansowaną i średnio prażoną Impresję, Rumbę o charakterystycznym aromacie Robusty, Relax o wyraźnym posmaku kawy naturalnej, a przy tym lekko gorzkawo-kwaśnej, i Guaranesa. W styczniu tego roku firma Prima - Sara Lee Coffee and Tea Poland wprowadziła na rynek ekskluzywne kawy Udowe Egberts Black i specjalnie dostosowaną do polskich gustów Douwe Egberts Gold. Douwe Egberts to jedna z najstarszych i uznanych światowych marek kawy z delikatną owocowo-kwiatową nutą smakową, bazująca na szlachetnych gatunkach ziaren Arabica. Kawa dostępna jest w formie rozpuszczalnej i mielonej. Teraz dostępna jest w bardziej ekonomicznym, 200 g opakowaniu. Zapewne wielu z Państwa, jak i Państwa klientów doskonale zna i kojarzy markę Woseba, i to nie tylko ze względu na serię reklam z Ryszardem Rynkowskim. Wachlarz kaw ziarnistych tego producenta składa się z trzech rodzajów: Gold, Espresso i Arabica w opakowaniach ze specjalnym wentylkiem. Co warto podkreślić, największy udział w produkcji firmy stanowią jednak kawy mielone, w tym Woseba Espresso, Woseba Arabica, Woseba Gold Premium, Woseba Mocca Fix Gold, Woseba Domowa i Woseba Rodzinna. Kolejny znaczący producent na rynku kawy to Poznańska Palarnia Kawy Astra, od lat kojarzona przez konsumentów przede wszystkim z szeroką ofertą kaw niskodrażniących. W linii kaw zdrowia niskodrażniących ziarnistych od 15 lat producent oferuje kawę niskodrażniącą pod marką Astra, pozycjonowaną w segmencie premium, Astra Cafe oraz Cantata jasna i ciemna. Najbardziej znana Astra Niskodrażniąca produkowana z wysokiej klasy ziaren arabiki ma działanie pobudzające, a dzięki oryginalnej technologii usuwania substancji odpowiedzialnych za tzw. „drażniące działanie kawy" m.in. pomaga utrzymać prawidłowy poziom cholesterolu, jest łagodna dla żołądka, zawiera antyutleniacze, co potwierdzają badania kliniczne przeprowadzone w Klinice Gastroenterologii Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu. Kawa niskodrażniąca dostępna jest również w wariancie mielonym, zarówno pod marką Astra (Astra drobno mielona vacuum, Astra drobno mielona, Astra mielona, Astra Cafe, Astra Excellens), jak i Cantata (jasna i ciemna) oraz Apis o zwiększonej ilości kofeiny. Nowe opakowanie vacuum, w którym ostatnio pojawiła się kawa Astra, pozwala dłużej zachować świeżość i intensywny aromat produktu. Asortyment tej firmy jest jednak zdecydowanie bogatszy i zawiera szeroki wybór tradycyjnych, mielonych i ziarnistych kaw występujących zarówno pod marką Astra, jak i markami indywidualnymi. W dobie wzrastającej popularności ekspresów do kawy warto zwrócić uwagę na ciekawe rozwiązanie, jakim jest Astra Cafe NO FUSOS CaffePad i Astra Classic NO FUSOS CaffePad, czyli wysublimowany aromat kawy Astra, plus jej zdrowotne właściwości zamknięte w nowej formie, przeznaczonej wyłącznie do ekspresów typu CaffePad lub ciśnieniowych łyżkowych.

b. Kawy rozpuszczalne

Dla zwolenników szybkich rozwiązań już od wielu lat wybawieniem jest kawa rozpuszczalna. Jak szeroka jest to rzesza konsumentów, świadczą chociażby zestawienia sprzedażowe, które pokazują, iż w omawianym okresie klienci wydali na kawę rozpuszczalną ponad 284 mln zł. Tym samym udział kaw rozpuszczalnych w kategorii kaw wyniósł 35,7% w ujęciu wartościowym (i 12,9% w ujęciu ilościowym). W ostatnim roku udział ten wzrósł o 0,4%. Kawy rozpuszczalne to jedyna grupa w kategorii kaw, w sprzedaży której dominują sklepy wielkopowierzchniowe. Z racji ceny produktu oraz kupowania większych opakowań, być może kawy rozpuszczalne są nabywane w sposób planowany z wyprzedzaniem, w oparciu o utartą choć niekoniecznie prawdziwą opinię, że w super- czy hipermarkecie „jest taniej". Udział tych sklepów w wartości sprzedaży wynosi 58,7% i w ostatnim roku nieznacznie wzrósł. W kanale tradycyjnym największy udział mają średnie sklepy spożywcze, a za nimi małe i duże. W kategorii kaw rozpuszczalnych odnajdziemy wiele marek obecnych w kategorii kaw mielonych i ziarnistych, lecz część można w sposób szczególny identyfikować z kawą instant. Będą to w pierwszej kolejności marki związane z koncernem Nestlé. Wszak nie od dziś wiele osób nazywa każdą kawę rozpuszczalną „neską", niezależnie od tego, kto jest jej producentem. Marka Nescafé proponuje konsumentom najszerszą ofertę kaw rozpuszczalnych o wielu odmianach smakowych i mocach aromatu, począwszy od Classic, przez Espiro i Gold od niedawna w trzech smakach i mocach, po Collection, na którą składa się Espresso, Alta Rica i Cap Colombie. Ostatnie nowości wśród kaw rozpuszczalnych premium pod marką Nescafé Gold - Finesse i All'Italiana - dedykowane są odpowiednio zwolennikom łagodnych kawowych doznań, jak i mocnych, wyrazistych smaków. W przeciwieństwie do swej klasycznej poprzedniczki, Nescafé Gold Finesse jest subtelniejsza i delikatniejsza w smaku, co komunikuje już sama nazwa, jak również opakowanie. Z kolei Nescafé Gold All'Italiana to kawa w prawdziwie włoskim stylu, czyli o intensywnym smaku i aromacie. Uwagę konsumentów na wyjątkową moc tej kawy ma zwrócić nie tylko nazwa, ale i ciemne opakowanie. Zastanawiając się nad doborem asortymentu, warto zaproponować klientom jak najszerszy wybór. Kawy rozpuszczalne posiadają w swoim portfolio wszyscy liczący się na rynku gracze. I tak, Kraft Foods Poland ze wspomnianymi już markami Jacobs, Maxwell House i Carte Noire, Tchibo z linią Exlusive, w ramach której oferuje kawę tradycyjną i jej łagodniejszy wariant Mild, Tchibo Family, gdzie znajdziemy odmiany Intensywną, Klasyczną i Łagodną, oraz kawą rozpuszczalną Tchibo Gold Selection i marką Davidoff Café, dostępną jako kawa rozpuszczalna w trzech wersjach, różniących się intensywnością smaku i aromatu: Rich Aroma, Davidoff Fine Aroma oraz Espresso 57. Podobnie firma Prima Sara Lee Coffe and Tea pod marką Café Prima proponuje 5 odmian kawy instant, czy Woseba z markami Espresso, Arabica, Gold, Mocca Fix Gold i Domowa. Szeroki wachlarz kaw znajdziemy również w ofercie firmy Mokate. Marka Mokate, obok stosunkowo klasycznych wersji typu kawa Mokate Instant Classic, Mokate Gold, Mokate Mild, oferuje wysokojakościową kawę liofilizowaną Mokate Premium Cafe, Mokate Espresso z dodatkiem mleka czy serię Mokate Primo Gusto Latte, Macchiato i Mocca. W tej kategorii szeroką ofertą może pochwalić się również Poznańska Palarnia Kawy Astra z markami takimi, jak Astra (Cafe, Marago, Gold) i Negrita (Classic, Gold).

c. Mixy kawowe

Zaledwie kilka lat temu przebojem wdarła się na rynek grupa kaw typu 2w1, później poszerzona o wersję 3w1, a nawet 4w1 (z guaraną). Praktycznie trudno o zaprojektowanie bardziej użytecznego produktu na rynku kawy. Po prostu wsypujesz i zalewasz, nie martwiąc się o szukanie cukru czy śmietanki. Należy w tym miejscu myśleć z uznaniem o ludziach odpowiedzialnych za skomponowanie tych mieszanek. Znalezienie odpowiednich proporcji i poziomów nasycenia cukrem i śmietanką dla produktu nabywanego przez miliony konsumentów o zróżnicowanych gustach i preferencjach, to zapewne praca wymagająca benedyktyńskiej cierpliwości. Wspomniane kawy 3w1, 2w1 i Ice Coffee to segment stanowiący 6,3% wartości rynku kaw. W ich sprzedaży zdecydowanie dominują tradycyjne sklepy spożywcze (łącznie 58,7%), choć należy odnotować szybki wzrost udziału supermarketów, który w ostatnim roku wyniósł ponad 2%. W tej kategorii kaw czołową rolę odgrywa Nestlé z marką Nescafé 2in1 oraz 3in1 Classic oraz Strong w opakowaniu zbiorczym, jak i pojedynczych saszetkach. Szeroki wachlarz w tej kategorii oferuje Kraft Foods Poland (mixy premium: Jacobs Krönung 3w1, Jacobs Cronat Gold 3w1 i mixy regularne: Jacobs 2w1, Jacobs 3w1) czy Tchibo. W segmencie mixów aktywna jest także firma Prima Sara Lee Coffee and Tea Poland, oferująca odmiany: standardową 3w1, 3w1+Guaranesa - z dodatkiem pobudzającej guarany oraz 3w1+Choco o delikatnym smaku mlecznej czekolady, firma Mokate, która proponuje Miksy Kawowe pod marką Mokate - 2in1, 3in1, 3in1 Latte, 3in1 z magnezem, Ice Frappe i Liquerino oraz linię NYCoffee - serię kaw 3w1 i 2w1, Crazy Vanilla, Happy Nuts czy 3in1 Strong, dedykowaną ludziom aktywnym, jak i Poznańska Palarnia Kawy Astra z brandem Life Coffee 3w1.

d. Cappuccino

Czwartą pozycję w kategorii kaw zajmują kawy cappuccino. Znane od wielu lat na polskim rynku, oferują identyczną funkcjonalność, jak kawy typu 3w1, lecz koncentrują swoje smaki wokół tradycyjnego włoskiego cappuccino. Oczywiście wraz z rozwojem rynku do smaków podstawowych dołączają coraz to nowe warianty o smakach czekoladowych, waniliowych i wielu innych. Rynek cappuccino jest zaledwie nieco mniejszy niż rynek mixów, a jego udział w wartości kategorii kawy wyniósł 4,7%. W ostatnim roku odnotowano niewielki spadek tego udziału. Struktura kanałów sprzedaży cappuccino jest niemal identyczna, jak w przypadku mixów. Dominują sklepy tradycyjne z udziałem sięgającym niemal 58%. Reszta wartości sprzedaży przypada na sklepy wielkopowierzchniowe, w tym głównie supermarkety, które dodatkowo umocniły swoją pozycję w ostatnim roku. W segmencie cappuccino bardzo silną pozycję ma marka Mokate oferująca szeroki wachlarz odmian smakowych. Jednym z najlepiej sprzedających się napojów kawowych tego typu w Polsce są warianty dostępne w ramach linii Mokate Maestro Renato Bonni: cherry, classic, czekoladowe, kawowe, marcepanowe, orzechowe, po wiedeńsku, rumowe, śmietankowe, wanilia, z magnezem, brandy i ostatnia nowość cappuccino o smaku Ajerkoniaku (wersja limitowana). Inne marki to Milano, Venezia i kolekcja premium - MokaCremo. Interesującą ofertę w tym segmencie prezentuje także wspomniana marka koncernu Nestlé - Nescafé, która obejmuje obok wersji tradycyjnej Nescafé Classic również inne warianty smakowe: Choco, Macchiato i Café Vanilla.

e. Kawy zbożowe

Interesującą odmianę stanowi rynek kaw zbożowych. Królowały one na polskich stołach w latach poprzedniego ustroju. Po transformacji kategoria ta mocno straciła zainteresowanie klientów, którzy mogli wybierać spośród niedostępnych wcześniej dziesiątek marek kaw naturalnych. Jednak walory zdrowotne kawy zbożowej są na tyle silne, iż przeżywa ona swoistą reaktywację. Na rynku odnajdziemy doskonale znaną markę Inka (Biogran). Występuje ona obecnie w czterech odmianach - klasycznej, mlecznej, czekoladowej oraz prozdrowotna Inka Magne z dodatkiem potrzebnego organizmowi magnezu. Z kolei do tych konsumentów, którzy nie wyobrażają sobie dnia bez kawy, producent kieruje napój Caféa na bazie delikatnej kompozycji

kawy rozpuszczalnej i cykorii, zawierającej błonnik. W tym segmencie silną pozycję ma również Delecta (Rieber Foods Polska) z równie znaną od lat marką Anatol. Występuje ona w trzech odmianach - klasycznej, mocnej oraz o smaku wanilii. Drugą marką Delecty jest Kujawianka. Na półkach sklepowych znajdziemy również kawę zbożową Caro (Nestlé) oraz Poranną (Mokate).

f. Inne

Osobną kategorię na rynku kaw tworzy zapewne oferta Coca Cola Poland. Pod marką illy znajdziemy trzy odmiany kawy w formie gotowego do spożycia płynu. Zapakowane w eleganckie aluminiowe puszki, produkty te mogą być wartościową alternatywą dla popularnych napojów energetycznych i izotonicznych. Wspomniane rodzaje to klasyczna illy caffee - prawdziwa czarna włoska kawa, illy cappuccino - espresso z dodatkiem mleka i ciemnego kakao oraz illy macchiato - łagodna kawa espresso połączona z mlekiem. Natomiast z segmentu kaw funkcjonalnych należy wspomnieć o kawach marki La Karnita (producent Bio-Active). Dwa rodzaje kawy z dodatkami chromu, L-karnityny i błonnika znakomicie wspomagają proces odchudzania.

Podsumowanie

Kawa ze względu na swoje właściwości pobudzające i relaksujące ma bardzo duże grono zwolenników w różnym wieku. Polacy delektują się jej spożywaniem, są przywiązani do smaku, aromatu, sposobu przyrządzania, stąd też duża lojalność konsumentów względem ulubionej marki. Do niedawna najczęściej spożywaliśmy kawę przede wszystkim w domu bądź w miejscu pracy, w chwili obecnej coraz większą popularnością zaczynają się cieszyć kawiarnie i bary kawowe. Dla polskiego konsumenta, oprócz ceny kawy, bardzo istotna jest również jakość. Największy segment nadal stanowi kawa mielona, jednak coraz większym powodzeniem cieszą się kawy rozpuszczalne, a wprowadzenie dążania producentów za zmianami dokonującymi się w zachowaniach konsumentów. Producenci ponadto starają się nadążyć za trendami w zdrowym stylu życia konsumentów, wzbogacając produkty w składniki odżywcze, jak żeń-szeń, błonnik, czy magnez.

MERCHANDISING PÓŁKI W KATEGORII HERBATY/KAWY WG SPECJALISTÓW Z MAKRO CASH&CARRY

Program Doradztwa dla Handlu Detalicznego - to program MAKRO Cash & Carry, który polega na kompleksowym doradztwie i konsultacji w zakresie wdrażania i stosowania najnowocześniejszych rozwiązań biznesowych. Jest skierowany do właścicieli niezależnych sklepów spożywczych, którzy chcieliby stać się bardziej konkurencyjni, zachować lojalnych klientów i zyskać nowych. Firma MAKRO oferuje darmowe doradztwo i opiekę wykwalifikowanych konsultantów, którzy służą radą w Dziale Kontaktu z Klientami w halach MAKRO na terenie całej Polski (www.sklepy.edu.pl).

Kategoria kawa/herbata odgrywa niemałą rolę w większości sklepów spożywczych. Ze względu na otoczenie rynkowe sklepu, powinno się tak dobierać asortyment, aby zaspokoić potrzeby klientów. Decydujący wpływ na wysokość obrotów sprzedaży tych kategorii odgrywa ekspozycja produktów na półce.

Lokalizacja

W zależności od wielkości sklepu i ilości oferowanych w nim produktów, asortyment kaw i herbat dobrze jest ustawić w sąsiedztwie którejś z kategorii poniżej: • Słodycze • Syropy • Przekąski słone • Asortyment śniadaniowy (płatki kukurydziane etc.)

Ustawienie produktów

O ile miejsce na to pozwala, kategorie kaw i herbat ustawiamy kolumnowo obok siebie. Dalsze ustawienie uzależniamy od rodzaju, następnie bierzemy pod uwagę pozycję rynkową danego produktu i jego gramaturę. Najłatwiej będzie nam określić pozycję rynkową danego produktu po cenie - pamiętajmy: ustawiamy od najdroższego produktu z lewej, do najtańszego z prawej.

Kawa

Na wysokości wzroku ustawiamy kawy rozpuszczalne. Poniżej miejsce dla siebie powinny znaleźć kawy mielone 250 g. Kolejną półkę niżej zajmą kawy rozpuszczalne w saszetkach wraz z kawami mielonymi 100 g, a dalej kawy cappucino, zbożowe, kakao, miksy kawowe i śmietanki instant.

Herbata

W tej kategorii na wysokości wzroku powinny znaleźć się herbaty czarne - najpierw małe, potem duże opakowania. Poniżej ustawia się herbaty ziołowe, owocowe, liściaste i granulowane.